વર્કઆઉટ કે રમતગમત દરમિયાન કેમ આવે છે હાર્ટ એટેક? જાણો કારણો અને સાવચેતીઓ

જિમ અને રમતના મેદાન પર વધતા હાર્ટ એટેકના કિસ્સા: શરીરના આ લક્ષણોને ક્યારેય ન કરશો નજરઅંદાજ

સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે જે લોકો ક્રિકેટ રમે છે, જિમ જાય છે કે નિયમિત રીતે કસરત કરે છે, તેમને હૃદય સંબંધિત બીમારીઓનો ખતરો ઓછો હોય છે. પરંતુ તાજેતરના સમયમાં રમતના મેદાન પર કે જિમમાં વર્કઆઉટ કરતી વખતે અચાનક તબિયત લથડવાની કે હાર્ટ એટેક આવવાની ઘટનાઓ વધી ગઈ છે. આવા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા બાદ લોકોના મનમાં સવાલ ઊભો થાય છે કે શારીરિક રીતે ફિટ દેખાતા લોકો સાથે આવું કેમ બને છે? શારીરિક પ્રવૃત્તિ શરીર માટે જરૂરી છે, પરંતુ અતિશય શ્રમ કે હૃદયની છુપી બીમારીઓ આનું મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.

વધુ પડતી મહેનતથી હૃદય પર વધતું દબાણ

જ્યારે આપણે ક્રિકેટ રમીએ છીએ, દોડીએ છીએ કે જિમમાં ભારે વજન ઊંચકીએ છીએ, ત્યારે શરીરને સામાન્ય કરતાં વધુ ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે. આ જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે હૃદય ઝડપથી ધડકે છે અને શરીરમાં લોહીનો પ્રવાહ વધી જાય છે. સામાન્ય સંજોગોમાં આ શરીરની એક સહજ પ્રક્રિયા છે.

પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિને પહેલાથી જ હૃદયની બીમારી, ધમનીઓમાં બ્લોકેજ કે અન્ય કોઈ તકલીફ હોય, તો વધુ પડતા શ્રમ દરમિયાન હૃદય પર અતિશય દબાણ આવે છે. કેટલીકવાર લોકોને પોતાની હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ વિશે ખબર જ હોતી નથી. ખાસ કરીને યુવાનોમાં કેટલીક જન્મજાત કે આનુવંશિક હૃદયની તકલીફો કોઈ લક્ષણો વગર હાજર હોય છે, જે અચાનક ભારે કસરત કરવાથી સામે આવી જાય છે.

શરીરના આ સંકેતોને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો

કસરત કે રમતગમત દરમિયાન જો શરીર કોઈ અસામાન્ય સંકેત આપે, તો તેને સામાન્ય થાક ગણીને અવગણવું ભારે પડી શકે છે. રમતી વખતે કે જિમમાં જો નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય તો તુરંત સાવચેત થવું જોઈએ:

• છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો કે દબાણ અનુભવાવું.

• શ્વાસ લેવામાં ભારે તકલીફ થવી.

• અચાનક ચક્કર આવવા કે બેભાન થઈ જવું.

• વધારે પડતી નબળાઈ કે હૃદયના ધબકારા અસામાન્ય રીતે વધી જવા.

જો આવા લક્ષણો વારંવાર અનુભવાતા હોય અથવા કસરત દરમિયાન અચાનક ચક્કર આવી જાય, તો તુરંત જ તબીબી તપાસ કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે.

અચાનક ભારે કસરત શરૂ કરવાની ભૂલ

જે લોકો લાંબા સમયથી કોઈ શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરતા નથી અને અચાનક જ જઈને ભારે વર્કઆઉટ કે ઝડપી રમત રમવાનું શરૂ કરી દે છે, તેમનું શરીર તે સ્તરના શ્રમ માટે તૈયાર હોતું નથી.

કસરતની શરૂઆત હંમેશા ધીમે-ધીમે કરવી જોઈએ અને શરીરને વોર્મ-અપ (Warm-up) કરવાનો પૂરતો સમય આપવો જોઈએ. જિમમાં વજન કે વર્કઆઉટની તીવ્રતા પોતાની ક્ષમતા મુજબ જ વધારવી હિતાવહ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પહેલેથી જ કોઈ બીમારીથી પીડિત હોય કે લાંબા સમય પછી વર્કઆઉટ શરૂ કરી રહી હોય, તો પહેલા તબીબની સલાહ લેવી જરૂરી છે.