Gratuity Rule: ગ્રેચ્યુઈટીના નવા નિયમો: શું 5 વર્ષ પહેલા નોકરી છોડવા પર મળશે પૈસા?
આજના સમયમાં વધુ સારા પગાર અને કરિયર ગ્રોથ માટે લોકો ઝડપથી નોકરી બદલી રહ્યા છે. પરંતુ ઘણીવાર નવી નોકરીની શોધમાં કર્મચારીઓ એક મોટો આર્થિક ફાયદો ગુમાવી બેસે છે, જેનું નામ છે ગ્રેચ્યુઈટી. હવે નવા લેબર કોડ્સ લાગુ થયા બાદ ગ્રેચ્યુઈટીના નિયમોમાં ફેરફારની ચર્ચાઓ તેજ બની છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો કોઈ કર્મચારી 5 વર્ષ પૂરા કરતા પહેલા નોકરી છોડી દે, તો શું તેને ગ્રેચ્યુઈટી મળશે કે નહીં?
ફિક્સ્ડ ટર્મ એમ્પ્લોઈઝ માટે સારા સમાચાર
નવા લેબર કોડ્સ, ખાસ કરીને ‘સોશિયલ સિક્યોરિટી કોડ’માં ગ્રેચ્યુઈટીના નિયમોને અમુક કિસ્સાઓમાં સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. હવે ફિક્સ્ડ ટર્મ એમ્પ્લોયમેન્ટ એટલે કે કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા કર્મચારીઓએ 5 વર્ષની રાહ જોવી પડશે નહીં. આવા કર્મચારીઓને માત્ર 1 વર્ષની સતત સેવા પછી પણ ગ્રેચ્યુઈટીનો લાભ મળી શકે છે. આ ફેરફારનો ફાયદો ખાસ કરીને ગિગ વર્કર્સ, કોન્ટ્રાક્ટ સ્ટાફ અને ટૂંકા ગાળાના રોજગાર ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા લોકોને મળશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય વધુમાં વધુ કર્મચારીઓને સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો છે.
કાયમી કર્મચારીઓ માટે હજુ પણ 5 વર્ષનો નિયમ
જોકે, આ રાહત તમામ કર્મચારીઓ માટે નથી. જે કર્મચારીઓ કંપનીમાં કાયમી (Permanent) નોકરી કરી રહ્યા છે, તેમના માટે હજુ પણ જૂનો નિયમ જ લાગુ પડે છે. એટલે કે, ગ્રેચ્યુઈટી મેળવવા માટે તેમણે ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષ સતત એ જ કંપનીમાં કામ કરવું જરૂરી રહેશે. જો કોઈ કર્મચારી 5 વર્ષ પૂરા કરતા પહેલા રાજીનામું આપે છે, તો સામાન્ય સંજોગોમાં તેને ગ્રેચ્યુઈટી મળતી નથી. જોકે, કર્મચારીનું મૃત્યુ અથવા કાયમી અપંગતા જેવા કિસ્સાઓમાં આ શરતમાં છૂટછાટ આપવામાં આવે છે.
4 વર્ષ અને 240 દિવસનો ખાસ નિયમ
ઘણા લોકો નથી જાણતા કે ગ્રેચ્યુઈટી કાયદામાં એક વિશેષ જોગવાઈ પણ છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો કોઈ કર્મચારીએ 4 વર્ષ પૂરા કર્યા હોય અને પાંચમા વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 240 દિવસ કામ કર્યું હોય, તો તેને પણ ગ્રેચ્યુઈટીનો હકદાર માનવામાં આવે છે. આ નિયમને ઘણી અદાલતોએ પણ માન્યતા આપી છે. મદ્રાસ હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે પાંચમા વર્ષમાં 240 દિવસ કામ કરનાર કર્મચારીને આખું વર્ષ ગણવામાં આવશે અને તેને ગ્રેચ્યુઈટીનો લાભ મળશે.
ગ્રેચ્યુઈટીની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
ગ્રેચ્યુઈટીની રકમ નક્કી કરવા માટે એક ચોક્કસ ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ થાય છે:
અહીં ‘પગાર’ એટલે બેઝિક સેલરી અને મોંઘવારી ભથ્થું (DA). 26 દિવસ એક મહિનાના કામકાજના દિવસો ગણાય છે અને 15 દિવસનો પગાર દર વર્ષ માટે આપવામાં આવે છે.
નોકરી છોડતા પહેલા આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે નોકરી બદલતા પહેલા કર્મચારીઓએ તેમના એપોઇન્ટમેન્ટ લેટર, સેલરી સ્લિપ અને એટેન્ડન્સ રેકોર્ડ સાચવીને રાખવા જોઈએ. આ દસ્તાવેજો તમારી સતત સેવા સાબિત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે. જો તમે 4 વર્ષ અને 7-8 મહિનાની સેવા પૂર્ણ કરી હોય, તો થોડા મહિના રાહ જોવી વધુ ફાયદાકારક રહી શકે છે જેથી તમે તમારી મહેનતની કમાણી ગુમાવો નહીં.
