પ્લેટિનમની કિંમતો વધતા કેન્સરની દવાઓ મોંઘી, પરંતુ ઉત્પાદન વધવાની આશા
ભારતમાં કેન્સરના દર્દીઓ માટે સારવારની પ્રક્રિયા ઘણીવાર પડકારજનક હોય છે, ખાસ કરીને જ્યારે જરૂરી દવાઓની અછત સર્જાય. તાજેતરમાં કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને વ્યવહારુ નિર્ણય લેતા, કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી બે મુખ્ય પ્લેટિનમ-આધારિત દવાઓ – ‘સિસ્પ્લેટિન’ (Cisplatin) અને ‘કાર્બોપ્લેટિન’ (Carboplatin) ની મહત્તમ કિંમતમાં 50 ટકાનો વધારો કરવાની મંજૂરી આપી છે. નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય દેશભરની હોસ્પિટલોમાં જોવા મળતી દવાઓની તીવ્ર અછતને દૂર કરવા અને દર્દીઓને સમયસર સારવાર મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યો છે.
દવાઓની અછત અને ગંભીર સ્થિતિ:
છેલ્લા ઘણા સમયથી દેશની ઘણી સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલોમાં કેન્સર વિરોધી આ મહત્વની દવાઓનો જથ્થો ખૂટી પડ્યો હતો. સિસ્પ્લેટિન અને કાર્બોપ્લેટિનનો ઉપયોગ ખાસ કરીને ફેફસાં, અંડાશય (Ovary) અને મૂત્રાશય (Bladder) ના કેન્સરની સારવાર માટે અનિવાર્ય છે. દવાઓની અછતને કારણે દર્દીઓની સારવારમાં વિલંબ થઈ રહ્યો હતો, જે તેમની તબિયત માટે જોખમી બની શકતો હતો. સરકારના આ નવા પગલાનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં આ દવાઓની સતત ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાનો છે.
કિંમતોમાં ફેરફાર:
NPPA ની નવી સૂચના મુજબ, આ દવાઓની નવી કિંમતો નીચે મુજબ છે:
સિસ્પ્લેટિન: જૂની કિંમત 7.26 રૂપિયા પ્રતિ મિલીલીટર હતી, જે હવે વધીને 10.89 રૂપિયા પ્રતિ મિલીલીટર થઈ ગઈ છે.
કાર્બોપ્લેટિન: જૂની કિંમત 60.49 રૂપિયા પ્રતિ મિલીલીટર હતી, જે હવે 90.74 રૂપિયા પ્રતિ મિલીલીટર કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે આ નવી કિંમતોમાં ટેક્સનો સમાવેશ થતો નથી, એટલે કે તે ટેક્સ સિવાયની કિંમતો છે.
ભાવ વધારા પાછળના કારણો:
નિષ્ણાતોના મતે, આ દવાઓના ઉત્પાદનમાં મુખ્ય ઘટક તરીકે ‘પ્લેટિનમ’નો ઉપયોગ થાય છે. વૈશ્વિક બજારમાં પ્લેટિનમની કિંમતોમાં થયેલો તોતિંગ વધારો આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. ભારત પ્લેટિનમ માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે. દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા દેશોમાંથી થતી સપ્લાયમાં ઘટાડો, વૈશ્વિક માંગમાં વધારો, મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં આવતી અડચણોને કારણે કાચા માલની કિંમતો આસમાને પહોંચી ગઈ છે. જૂના ભાવ પર દવાઓ બનાવવી કંપનીઓ માટે આર્થિક રીતે અશક્ય બની રહી હતી.
ઉદ્યોગ અને દર્દીઓને શું થશે ફાયદો?
કિંમતો પર અંકુશ હોવાને કારણે ઘણી ફાર્મા કંપનીઓએ આ દવાઓનું ઉત્પાદન ઘટાડી દીધું હતું. હવે કિંમતોમાં સુધારાને કારણે ઉત્પાદકોને ફરીથી આ દવાઓનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવા માટે પ્રોત્સાહન મળશે. દવા કંપનીઓનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી આર્થિક બોજ હળવો થશે અને તેઓ બજારમાં દવાઓનો પુરવઠો સુધારી શકશે. આ નિર્ણયનો અંતિમ લાભ કેન્સરના દર્દીઓને મળશે, જેમને હવે દવાઓ મેળવવા માટે હોસ્પિટલોના આંટા મારવા કે લાંબી રાહ જોવી નહીં પડે.
