પ્રિન્ટ મીડિયા પર સૌથી વધુ ભરોસો: GST બચત ઉત્સવ અને PM યોજનાઓના વિજ્ઞાપન ખર્ચના આંકડા જાહેર
કેન્દ્ર સરકાર દેશના જરૂરિયાતમંદ નાગરિકો માટે અનેક કલ્યાણકારી યોજનાઓ ચલાવે છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ હોય છે કે આ યોજનાઓનો લાભ છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચે. આ માટે સરકાર વિજ્ઞાપનો (જાહેરાતો)નો મોટો સહારા લે છે, જેથી મોટી સંખ્યામાં લોકો સુધી યોજનાઓની માહિતી પહોંચી શકે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ સરકારી યોજનાઓના પ્રચાર પર સરકાર કેટલો આર્થિક ખર્ચ કરે છે? તાજેતરમાં માહિતી અધિકાર (RTI) ના જવાબ અને રાજ્યસભામાં આપવામાં આવેલી અધિકૃત માહિતી દ્વારા વિજ્ઞાપન ખર્ચના આંકડા સામે આવ્યા છે.
3 વર્ષમાં રૂ. 54.5 કરોડનો વિજ્ઞાપન ખર્ચ
સામે આવેલી વિગતો મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2023-24 થી 2025-26 દરમિયાન દેશની 10 મુખ્ય સરકારી યોજનાઓ અને પહલ (Initiatives) ના પ્રચાર-પ્રસાર પાછળ કુલ રૂ. 54.5 કરોડનો ભારી ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં લોકજાગૃતિ લાવવા માટે આ નાણાં ફાળવવામાં આવ્યા હતા.
કઈ યોજના પર કેટલો ખર્ચ થયો?
સરકારે આ સમયગાળા દરમિયાન કેટલીક મોટી યોજનાઓના માર્કેટિંગ પર કરોડો રૂપિયા ખર્ચ્યા છે. જેમાં ‘પીએમ વિશ્વકર્મા યોજના’ અને ‘પીએમ ઈન્ટર્નશિપ યોજના’ મુખ્ય છે.
PM Vishwakarma Scheme: દેશના પરંપરાગત કારીગરો અને શ્રમિકોને મદદરૂપ થતી આ યોજનાના પ્રચાર પાછળ આશરે રૂ. 7.4 કરોડ ખર્ચાયા હતા.
PM Internship Scheme: યુવાનોને કૌશલ્ય અને રોજગારની તકો આપતી આ પહેલના પ્રચાર માટે રૂ. 12.6 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા હતા.
સૌથી વધુ ખર્ચ ક્યાં થયો?
અહેવાલો મુજબ, સરકારી પ્રચારમાં સૌથી વધુ રકમ ‘GST બચત ઉત્સવ’ (GST Bachat Utsav) ની ઝુંબેશ પાછળ ખર્ચવામાં આવી હતી. ગ્રાહકો અને વેપારીઓમાં જીએસટી સંબંધિત જાગૃતિ લાવવાના આ અભિયાન પર કુલ રૂ. 27.1 કરોડનો મોટો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો, જે કુલ ખર્ચનો અડધાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.
કયા માધ્યમ પર સૌથી વધુ રકમ ખર્ચાઈ?
સરકાર પોતાની યોજનાઓની માહિતી લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે ટીવી, રેડિયો, સિનેમા હોલ, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, હોર્ડિંગ્સ, પોસ્ટર્સ અને પ્રિન્ટ મીડિયા જેવા વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, તમામ માધ્યમોમાંથી એક ખાસ માધ્યમ પર સરકારે સૌથી વધુ બજેટ વાપર્યું છે.
વિજ્ઞાપન ખર્ચની ટકાવારીનું વિભાજન નીચે મુજબ છે:
| માધ્યમ (Advertising Medium) | ખર્ચની ટકાવારી (%) |
| પ્રિન્ટ મીડિયા (અખબારો અને સામયિકો) | 58.8% |
| ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા (ટીવી અને રેડિયો) | 19.5% |
| ડિજિટલ મીડિયા (સોશિયલ મીડિયા અને વેબસાઈટ) | 14.6% |
| આઉટડોર વિજ્ઞાપનો (હાઈવે હોર્ડિંગ્સ અને પોસ્ટર્સ) | 7.2% |
ડિજિટલ યુગ હોવા છતાં, સરકારે પ્રિન્ટ મીડિયા પર સૌથી વધુ 58.8% રકમ ખર્ચી છે, જે દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં સમાચાર પત્રો આજે પણ માહિતી પહોંચાડવાનું સૌથી વિશ્વાસપાત્ર માધ્યમ માનવામાં આવે છે.
