બેંકિંગ નિયમોથી લઈને લોન અને AI સુધી થશે ફેરફાર! સરકારે બનાવી ખાસ કમિટી, 6 મહિનામાં આપશે રિપોર્ટ
ભારતને વર્ષ 2047 સુધી વિકસિત દેશ બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે કેન્દ્ર સરકાર હવે બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં મોટા સુધારાઓ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ માટે નાણાં મંત્રાલયે એક ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિની રચના કરી છે. આ સમિતિ દેશની વર્તમાન બેંકિંગ વ્યવસ્થાનું મૂલ્યાંકન કરશે અને ભવિષ્યની આર્થિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરી સુધારાઓ અંગે સરકારને ભલામણો આપશે.
બેંકોના નિયમો અને કામગીરીમાં શું બદલાશે?
આ સમિતિનું મુખ્ય કામ દેશમાં કાર્યરત બેંકોના હાલના નિયમો, નીતિઓ અને કામગીરીની સમીક્ષા કરવાનું રહેશે. તેમાં કોમર્શિયલ બેંકો ઉપરાંત પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો (RRBs) અને સહકારી બેંકોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સફળ સાબિત થયેલી બેંકિંગ પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ કરીને ભારતીય પરિસ્થિતિમાં કયા સુધારા લાગુ કરી શકાય તે અંગે પણ વિચારણા કરવામાં આવશે.
સુરેશ એન. પટેલને સોંપાઈ સમિતિની જવાબદારી
નાણાં મંત્રાલયે આ સમિતિનું નામ ‘હાઈ લેવલ કમિટી ઓન બેંકિંગ ફોર વિકસિત ભારત’ રાખ્યું છે. તેની અધ્યક્ષતા પૂર્વ કેન્દ્રીય સતર્કતા કમિશનર સુરેશ એન. પટેલ કરશે. સમિતિમાં RBIના ડેપ્યુટી ગવર્નર શિરીષ ચંદ્ર મુર્મુ, ઇન્ડિયન બેંકનાં પૂર્વ MD અને CEO પદ્મજા ચુંદુરુ તથા RBIના પૂર્વ ડેપ્યુટી ગવર્નર એન. એસ. વિશ્વનાથનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
AI અને સાયબર સુરક્ષા પર રહેશે ખાસ ધ્યાન
આજના ડિજિટલ યુગમાં બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને નવી ટેકનોલોજીનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને સમિતિ બેંકોમાં AI અને ડિજિટલ ઇનોવેશનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રોડમેપ તૈયાર કરશે. સાથે જ ઓનલાઇન બેંકિંગમાં વધતા સાયબર હુમલા, ડેટા ચોરી અને નાણાકીય છેતરપિંડી રોકવા માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવવાના ઉપાયો પણ સૂચવશે.
ખેડૂતો અને નાના વેપારીઓને મળતી લોનની પણ થશે સમીક્ષા
સમિતિ પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ અને લીડ બેંક સ્કીમની પણ સમીક્ષા કરશે. આ યોજનાઓ હેઠળ ખેડૂતો, નાના વેપારીઓ અને અન્ય પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રોને બેંકો દ્વારા લોન આપવામાં આવે છે. સમિતિ તપાસશે કે આ વર્ગો સુધી લોન સરળતાથી અને પારદર્શક રીતે પહોંચી રહી છે કે નહીં. જરૂરિયાત મુજબ લોન વિતરણની વ્યવસ્થામાં સુધારા કરવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવશે.
બેંકોની મૂડી અને કર્મચારીઓની કુશળતા વધારવા પર ભાર
બેંકો ઉપરાંત ડેવલપમેન્ટ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન અને નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓની ભવિષ્યની મૂડી જરૂરિયાતોનું પણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. વેપારીઓને મળતી લોનની મૂડીનો ખર્ચ ઘટાડવા અને ખાનગી રોકાણ વધારવા માટે સૂચનો અપાશે. આ સાથે બેંક કર્મચારીઓની ભરતી, તાલીમ અને ટેકનિકલ ક્ષમતા વધારવા પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે.
છ મહિનામાં સરકારને સોંપશે રિપોર્ટ
આ ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિને પોતાનો અહેવાલ અને ભલામણો તૈયાર કરવા માટે છ મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં કરેલી જાહેરાત બાદ આ સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. હવે તેના સૂચનોના આધારે આગામી વર્ષોમાં બેંકિંગ નિયમો, મૂડી વ્યવસ્થા, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને લોન વિતરણમાં મોટા ફેરફારોનો માર્ગ તૈયાર થઈ શકે છે. આ સુધારાઓનો હેતુ ભારતીય બેંકોને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે.
