Gold Import Duty: સોના-ચાંદી પર કસ્ટમ ડ્યુટી 15% કરાતાં સરકારી તિજોરીને કરોડોનો ફાયદો: 10,463 કરોડથી વધુની કમાણી

Gold Import Duty: મોંઘુ સોનું અને મજબૂત રૂપિયો: ભારત સરકારે શા માટે કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર ટેક્સ વધારવો પડ્યો?

સોનાના આયાત પર લગામ લગાવવા અને દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ (ડોલર)ને બચાવવાના હેતુથી સરકારે મહત્વનો નિર્ણય લેતા સોના અને ચાંદી પરની કસ્ટમ ડ્યુટી 6% થી વધારીને સીધી 15% કરી દીધી હતી. આ કડક પગલાને કારણે કિંમતી ધાતુઓની આયાત મોંઘી થઈ ગઈ છે અને બીજી તરફ સરકારના ટેક્સ કલેક્શનમાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલા અધિકૃત આંકડા અનુસાર, 13 મે થી 2 ઓગસ્ટ વચ્ચે કિંમતી ધાતુઓની આયાત પરથી સરકારે ₹10,463 કરોડથી વધુ ની કસ્ટમ ડ્યુટીની કમાણી કરી છે.

સરકારે શા માટે ટેક્સ વધારવો પડ્યો?

ભારત પોતાની સોનાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે, જેનું ચૂકવણું શક્તિશાળી અમેરિકી ડોલરમાં કરવું પડે છે. સોનાની વિપુલ પ્રમાણમાં આયાત થવાના કારણે દેશનું કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણ બહાર જઈ રહ્યું હતું.

આ આર્થિક બોજને રોકવા માટે સરકારે કસ્ટમ ડ્યુટી વધારવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ નિર્ણય પહેલાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને દેશના આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ સુધી સોનું અને બળતણ (ઈંધણ) ની બિનજરૂરી ખરીદી ટાળવા ખાસ અપીલ પણ કરી હતી.

કયા વૈશ્વિક કારણોથી સરકાર ચિંતિત બની?

વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અને મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે ક્રૂડ ઓઈલની ગ્લોબલ સપ્લાય પર માઠી અસર પડી હતી. આના પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં કાચા તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા.

ક્રૂડ ઓઈલ ભારત માટે અતિ આવશ્યક ચીજ હોવાથી સરકારે સોના જેવી બિન-જરૂરી વસ્તુઓની આયાત ઘટાડીને દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળ સુરક્ષિત કરવાનું નક્કી કર્યું.

આ ઉપરાંત, ડોલર સામે સતત નબળા પડી રહેલા ભારતીય રૂપિયાને સ્થિર રાખવાની મોટી જવાબદારી પણ સરકાર પર હતી. વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતાને કારણે રૂપિયો ડોલર સામે 97 રૂપિયાના સ્તર તરફ પહોંચી રહ્યો હતો. સોનાની આયાત પર અંકુશ મૂકીને સરકારે રૂપિયા પરનું દબાણ ઘટાડવાનો સફળ પ્રયાસ કર્યો છે.

કિંમતી ધાતુઓની આયાતમાંથી સરકારની કમાણી

13 મે થી 2 ઓગસ્ટ સુધીના સમયગાળા દરમિયાન વિવિધ કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યુટી દ્વારા થયેલી કમાણીની વિગતો નીચે મુજબ છે:

આર્થિક સ્થિરતા તરફ મહત્વનું પગલું

કસ્ટમ ડ્યુટીમાં કરાયેલા આ વધારાથી માત્ર સરકારની તિજોરીને કરોડો રૂપિયાનો ફાયદો નથી થયો, પરંતુ દેશમાંથી બિનજરૂરી ડોલર બહાર જતો અટક્યો છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશની ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) ને અંકુશમાં રાખવાનો અને ભારતીય અર્થતંત્રને વૈશ્વિક આંચકાઓથી સુરક્ષિત કરવાનો છે.