Gold Loan: ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં આંચકાજનક ઉછાળો: દેશના કુલ દેવામાંથી 75% લોન માત્ર 5 દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યોના નામે, જાણો ગુજરાતની સ્થિતિ
ભારતના બેન્કિંગ અને ફાઈનાન્સ સેક્ટરમાંથી ગોલ્ડ લોન (Gold Loan) ને લઈને એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને વિશ્લેષકોને ચિંતામાં મૂકી દે તેવો આંકડો સામે આવ્યો છે. દેશભરમાં સોના સામે લોન લેવાના ટ્રેન્ડમાં વાર્ષિક ધોરણે રેકોર્ડબ્રેક 50 ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો છે. પરંતુ આ સમગ્ર રિપોર્ટમાં સૌથી વધુ હેરાન કરનારી બાબત એ છે કે, દેશના કુલ ગોલ્ડ લોનના બોજમાંથી સિંહફાળો એટલે કે પૂરા 75 ટકા હિસ્સો માત્ર પાંચ દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યોના ખાતામાં છે.
દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો ગોલ્ડ લોનમાં સૌથી આગળ
પ્રસિદ્ધ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપની ‘CRIF હાઈ માર્ક’ (CRIF High Mark) દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના ડેટા અનુસાર, માર્ચ 2026 સુધીમાં દેશભરની બેંકો અને NBFC દ્વારા કુલ 18.6 લાખ કરોડ રૂપિયાની ગોલ્ડ લોન આપવામાં આવી છે. આ જંગી રકમમાંથી માત્ર પાંચ દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યો – તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, તેલંગાણા અને કેરળ – માં જ 13.94 લાખ કરોડ રૂપિયાની લોન બાકી (Outstanding) બોલે છે.
રાજ્યવાર આંકડાઓ પર એક નજર (માર્ચ 2026 સુધી):
તમિલનાડુ: ₹5.96 લાખ કરોડ (દેશમાં સૌથી મોખરે)
આંધ્રપ્રદેશ: ₹3.08 લાખ કરોડ
ಕರ್ણાટક: ₹1.81 લાખ કરોડ
તેલંગાણા: ₹1.60 લાખ કરોડ
કેરળ: ₹1.45 લાખ કરોડ
શા માટે દક્ષિણ ભારતમાં આટલો ક્રેઝ? નિષ્ણાતોના મતે, આ વિસ્તારમાં સોના પ્રત્યેનો સાંસ્કૃતિક લગાવ (Cultural Attachment), સોનાના વધતા વૈશ્વિક ભાવો, લોનની સરળ ઉપલબ્ધતા અને સુરક્ષિત ધિરાણ (Secured Lending) પસંદ કરવાની ગ્રાહકોની માનસિકતાને કારણે દક્ષિણ ભારત ગોલ્ડ લોનનું મુખ્ય ગઢ બની ગયું છે.
ગુજરાત અને ઉત્તર ભારતની શું છે સ્થિતિ?
દક્ષિણ ભારતની સરખામણીએ દેશના બાકીના મોટા રાજ્યોમાં ગોલ્ડ લોન લેવાનું પ્રમાણ ઘણું ઓછું છે. દેશમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશ (UP) હોવા છતાં ત્યાં ગોલ્ડ લોનનું કુલ બાકી દેવું માત્ર ₹42,300 કરોડ જ છે.
અન્ય મોટા રાજ્યોની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
ગુજરાત: ₹57,100 કરોડ
રાજસ્થાન: ₹41,700 કરોડ
પશ્ચિમ બંગાળ: ₹35,000 કરોડ
જોકે, માર્ચ 2026 ના ત્રિમાસિક ગાળામાં વૃદ્ધિ દર (Growth Rate) ની વાત કરીએ તો કર્ણાટક (10.5%), તેલંગાણા (12.8%) અને ઉત્તર પ્રદેશ (11.2%) માં લોન લેવાની ગતિ ઝડપી રહી છે.
એસેટ ક્વોલિટીમાં સુધારો અને અન્ય લોન સેક્ટર્સનો ટ્રેન્ડ
રિપોર્ટમાં એક રાહતની વાત એ પણ સામે આવી છે કે ગોલ્ડ લોન સેક્ટરમાં એસેટ ક્વોલિટી (Asset Quality) સુધરી છે. માર્ચ 2025 થી માર્ચ 2026 દરમિયાન ₹2.5 લાખથી ₹5 લાખ સુધીની મોટી લોન લેનારાઓમાં ડિફોલ્ટ થવાનો દર (Default Rate) ઘટીને અડધો થઈ ગયો છે. સોનાની કિંમતો ઊંચી હોવાથી બેંકો પાસે પ્રોપર્ટી કે કોલેટરલ કવરેજ મજબૂત રહ્યું છે.
અન્ય ક્રેડિટ કેટેગરીઝનો ચિતાર:
પર્સનલ લોન: આરબીઆઈ દ્વારા નિયમો સખત કરાયા હોવા છતાં, અનસિક્યોર્ડ પર્સનલ લોનની માંગ યથાવત રહી છે અને તેમાં વાર્ષિક 12.9% નો વધારો થયો છે.
કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ લોન: હોમ એપ્લાયન્સીસ અને મોંઘા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ગેજેટ્સની ખરીદી વધતા આ સેક્ટરમાં 20.8% નો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
વ્હીકલ લોન: કાર અને બાઇક ફાઇનાન્સિંગ સેક્ટરમાં પણ વાર્ષિક 13.9% થી 15.1% ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.
હોમ લોન: રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં તેજી અને ઘરોની સતત માંગને કારણે હોમ લોન સેક્ટરમાં 9.4% નો સ્થિર અને સંતોષજનક ગ્રોથ જળવાઈ રહ્યો છે.
