તહેવારોમાં તીવ્ર અવાજ અને ડીજે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે બની શકે છે જોખમી: જાણો તબીબોની મહત્વપૂર્ણ સલાહ

શું ડીજે અને લાઉડસ્પીકરનો ઘોંઘાટ વધારી શકે છે હાર્ટ એટેકનું જોખમ? જાણો તહેવારોમાં અવાજથી થતા સ્વાસ્થ્ય નુકસાન

ભારતમાં તહેવારોની મોસમ હંમેશાં આનંદ, ઉત્સાહ અને ઉલ્લાસ લઈને આવે છે. આ આનંદમય વાતાવરણમાં સંગીતનું વિશેષ મહત્વ હોય છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી તહેવારો દરમિયાન ડીજે (DJ), મોટેથી વાગતા લાઉડસ્પીકર, ઢોલ-નગારા અને મોટા અવાજવાળા ફટાકડાઓનો ઉપયોગ ખૂબ વધી ગયો છે. ખુશી વ્યક્ત કરવાનું આ માધ્યમ ઘણીવાર લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, અચાનક અને અત્યંત તીવ્ર અવાજ શરીર માટે માનસિક અને શારીરિક તણાવ (Stress) તરીકે કામ કરે છે, જેની સીધી અસર હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર પર પડે છે.

મોટો અવાજ શરીરમાં તણાવ અને ધબકારા વધારે છે

જ્યારે પણ આપણે અચાનક મોટો કે ધ્રુજારી ઉપજાવતો અવાજ સાંભળીએ છીએ, ત્યારે આપણું શરીર તુરંત ‘એલર્ટ મોડ’માં આવી જાય છે. આ પરિસ્થિતિમાં શરીરમાં એડ્રેનાલિન જેવા તણાવ સંબંધિત હોર્મોન્સનું પ્રમાણ અચાનક વધી જાય છે. આ હોર્મોન્સના કારણે હૃદયના ધબકારા ઝડપી બને છે અને બ્લડ પ્રેશરમાં ક્ષણિક અથવા તીવ્ર વધારો થાય છે.

જો તહેવારો દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિ સતત અસહ્ય અવાજવાળા વાતાવરણમાં રહે છે, તો તેના હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ પર સતત દબાણ જળવાઈ રહે છે, જે ભવિષ્યમાં ગંભીર હૃદયરોગનું કારણ બની શકે છે.

હૃદયરોગના દર્દીઓ માટે વધુ જોખમી

જે લોકોને અગાઉથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયની નસોમાં બ્લોકેજ, હાર્ટ ફેઈલ્યોર અથવા તો હૃદયના અિયમિત ધબકારા (Arrhythmia)ની સમસ્યા હોય, તેમણે તીવ્ર અવાજથી ખાસ દૂર રહેવું જોઈએ. અચાનક વાગતો જોરદાર ડીજેનો બેઝ (Bass) કે ફટાકડાનો અવાજ આવા દર્દીઓમાં તણાવ વધારે છે, જેનાથી હાર્ટ એટેક કે એન્જિના (છાતીમાં દુખાવો)નું જોખમ વધી જાય છે. તેથી હૃદયના દર્દીઓએ મોટા અવાજવાળા સ્થળોએ લાંબો સમય ઊભા રહેવાનું ટાળવું જોઈએ.

મોડી રાતનો ઘોંઘાટ ઊંઘ બગાડે છે

તહેવારોના દિવસોમાં મોડી રાત સુધી ડીજે અને લાઉડસ્પીકર વાગવાના કારણે આસપાસના રહેણાંક વિસ્તારોમાં લોકોની ઊંઘ ખોરવાય છે. રાત્રે વારંવાર ઊંઘ ઊડી જવાથી કે પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી શરીરમાં બળતરા (Inflammation) અને તણાવ વધે છે. લાંબા સમય સુધી ઊંઘની અશાંતિ જળવાઈ રહે તો બ્લડ પ્રેશર અનિયંત્રિત થાય છે, જે આડકતરી રીતે હૃદયના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.

વૃદ્ધો અને બીમાર લોકોની વિશેષ સંભાળ

તીવ્ર અવાજની અસર દરેક વ્યક્તિ પર એકસરખી નથી હોતી. નાના બાળકો, ઘરડાં વડીલો અને પહેલાંથી જ કોઈ ગંભીર બીમારીથી પીડાતા લોકો માટે આ ઘોંઘાટ અસહ્ય બની જાય છે.

• સાવચેતીના પગલાં: આવા સંવેદનશીલ લોકોને ડીજે કે ફટાકડા વાળા સ્થળથી દૂર રાખવા હિતાવહ છે. જો ઘરની આસપાસ ખૂબ જ અવાજ થતો હોય, તો બારી-બારણાં બંધ કરીને શાંત રૂમમાં બેસવું જોઈએ અથવા કાનમાં ઈયરપ્લગ (Earplugs)નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

ઉજવણી કરો, પણ અવાજનું ધ્યાન રાખો

ડોક્ટરોની આ સલાહનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે તહેવારોમાં સંગીત કે ઉત્સવ બંધ કરી દેવો જોઈએ. જરૂરિયાત માત્ર એટલી છે કે અવાજની તીવ્રતા (Decibel Level) મર્યાદામાં રાખવામાં આવે. હોસ્પિટલ, વૃદ્ધાશ્રમ અને શાળા જેવા શાંત વિસ્તારો (Silence Zones)ની આસપાસ મોટો અવાજ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. અવાજનું સ્તર નિયંત્રણમાં રાખીને ઉજવણી કરવાથી તહેવારનો આનંદ પણ જળવાઈ રહેશે અને આસપાસના લોકોનું સ્વાસ્થ્ય પણ સચવાશે.