FDની મેચ્યોરિટી પછી બેંકે ઓછા વ્યાજે રિન્યૂ કરી દીધી? જાણો પૈસા પાછા મેળવવાના નિયમો
બેંકમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરાવનારા લોકો માટે વ્યાજદર ખૂબ જ મહત્વનો હોય છે. કારણ કે FDમાં રોકાણ કરવાનો મુખ્ય હેતુ પોતાની બચતને સુરક્ષિત રાખવાની સાથે તેના પર નિશ્ચિત વળતર મેળવવાનો હોય છે. આ માટે ઘણા લોકો બેંકની ઓટો-રિન્યૂઅલ સુવિધા પસંદ કરે છે. આ સુવિધા હેઠળ FDની મુદત પૂરી થતાં જ બેંક ગ્રાહકની રકમ ફરીથી FDમાં રોકી દે છે. જોકે, ઘણી વખત આ સુવિધા ગ્રાહકો માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે નવી FD પર અગાઉ કરતાં ઓછો વ્યાજદર મળતો હોય ત્યારે રોકાણકારોની કમાણી ઘટી શકે છે.
ઓછી વ્યાજદરે FD રિન્યૂ થઈ જાય તો શું કરવું?
જો તમારી FD મેચ્યોર થયા પછી બેંકે તેને તમારી જાણ બહાર અથવા અગાઉ આપેલી સૂચના મુજબ ઓછી વ્યાજદરે રિન્યૂ કરી દીધી હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે નવી FD બંધ કરાવીને તમારી જમા રકમ પાછી મેળવવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો. જોકે, આ માટે બેંકની શરતોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. નવી FDની મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં પૈસા ઉપાડવામાં આવે તો બેંક પ્રીમેચ્યોર વિથડ્રોઅલ પેનલ્ટી વસૂલી શકે છે. સામાન્ય રીતે આ પેનલ્ટી 0.5થી 1 ટકા સુધી હોઈ શકે છે. જોકે, દરેક બેંકના નિયમો અલગ હોય છે. તેથી FD તોડતા પહેલાં લાગુ પડતી પેનલ્ટી અને મળનારા વ્યાજની ગણતરી ચોક્કસ કરી લેવી જોઈએ.
FDની મેચ્યોરિટી પછી બેંક શું કરે છે?
જ્યારે FDની નિર્ધારિત મુદત પૂરી થાય છે, ત્યારે બેંક ગ્રાહકે અગાઉ આપેલી સૂચના પ્રમાણે જમા રકમનું પેમેન્ટ કરે છે અથવા તેને ફરીથી રોકાણ કરે છે. જો ગ્રાહકે ઓટો-રિન્યૂઅલનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હોય, તો બેંક મેચ્યોરિટીની રકમમાંથી નવી FD બનાવી શકે છે. અહીં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે નવી FD પર જૂનો વ્યાજદર મળતો નથી. નવી FD બનાવવામાં આવે તે દિવસે બેંકમાં જે વ્યાજદર લાગુ હોય તે પ્રમાણે જ વળતર નક્કી થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, તમે અગાઉ 7.5 ટકા વ્યાજે FD કરાવી હોય અને રિન્યૂઅલ સમયે દર ઘટીને 6.5 ટકા થઈ ગયો હોય, તો નવી FD પર ઓછું વળતર મળશે.
મેચ્યોરિટી પછી FDની રકમ ઉપાડવામાં ન આવે તો?
ઘણા ગ્રાહકો FDની મુદત પૂરી થયા પછી પણ બેંકમાંથી પોતાની રકમ ઉપાડતા નથી. આવી સ્થિતિમાં એ સમજવું જરૂરી છે કે મેચ્યોરિટી પછી જૂનો વ્યાજદર સતત મળતો રહે તે જરૂરી નથી. RBIના નિયમો અનુસાર, આવી રકમ પર બચત ખાતાનો લાગુ વ્યાજદર અથવા મેચ્યોર થયેલી FDનો કરાર મુજબનો વ્યાજદર, આ બંનેમાંથી જે ઓછો હોય તે પ્રમાણે વ્યાજ મળી શકે છે. બીજી તરફ, જો કોઈ વ્યક્તિ સતત 10 વર્ષ સુધી પોતાની FDની રકમનો દાવો ન કરે, તો બેંક તે રકમ RBIના ડિપોઝિટર એજ્યુકેશન એન્ડ અવેરનેસ (DEA) ફંડમાં ટ્રાન્સફર કરે છે. જોકે, ગ્રાહક પોતાની રકમ પરત મેળવવા માટે RBIના UDGAM પોર્ટલ પર FDની વિગતો શોધી શકે છે અને ત્યારબાદ સંબંધિત બેંકમાં ક્લેમ કરી શકે છે.
જૂની FD પાછી મેળવવા માટે બેંકનો સંપર્ક ક્યારે કરવો?
જો તમારી FD હાલમાં જ ઓછી વ્યાજદરે ઓટો-રિન્યૂ થઈ છે, તો શક્ય તેટલી વહેલી તકે તમારી બેંકની શાખાનો સંપર્ક કરો. બેંક મેનેજરને સમગ્ર બાબત સમજાવીને નવી FD રિવર્સ કરવાની વિનંતી કરી શકો છો. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં બેંક ગ્રાહકની સમસ્યા અને વિનંતીને ધ્યાનમાં રાખીને ખાસ રાહત પણ આપી શકે છે. જોકે, નવી FD રદ કરવી કે તેને અગાઉની સ્થિતિમાં પાછી લાવવી તે બેંકની નીતિ અને મંજૂરી પર આધારિત છે. તેથી માત્ર બેંકની મૌખિક ખાતરી પર આધાર રાખવાને બદલે લેખિતમાં વિનંતી કરવી વધુ યોગ્ય રહેશે. સાથે જ FDની રસીદ, મેચ્યોરિટીની તારીખ અને રિન્યૂઅલની વિગતો પોતાની પાસે રાખવી જોઈએ.
FD કરાવતા પહેલાં આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
FDમાં રોકાણ કરતી વખતે માત્ર વ્યાજદર જ નહીં, પરંતુ ઓટો-રિન્યૂઅલની શરતો પણ તપાસવી જરૂરી છે. FD મેચ્યોર થાય તે પહેલાં બેંક તરફથી મળતા SMS અને ઈમેલ પર ધ્યાન આપો. જો તમને રકમ ફરીથી રોકાણ કરવી ન હોય, તો સમયસર ઓટો-રિન્યૂઅલનો વિકલ્પ બંધ કરાવી દો. આ ઉપરાંત, FDની મેચ્યોરિટી તારીખ તમારા કેલેન્ડરમાં નોંધો. આમ કરવાથી તમારી મહેનતની બચત ઓછી વ્યાજદરે ફરીથી રોકાઈ જવાની શક્યતા ઘટશે અને તમે તમારા રોકાણ અંગે યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકશો.
