મોંઘવારીમાંથી રાહતના સંકેત: આયાત નીતિ બદલાતા સસ્તી થઈ રહી છે ખાંડ, જાણો ગ્રાહકોને ક્યારે મળશે ફાયદો
દેશમાં ખાંડના સતત વધતા જતા ભાવો વચ્ચે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આકરા નિર્ણયની અસર હવે બજારમાં જોવા મળી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, કાચી ખાંડની આયાતની મંજૂરી આપવા અને સંગ્રહખોરી તથા સટ્ટાખોરી સામે આકરા પગલાં ભર્યા બાદ ખાંડના એક્સ-મિલ (Ex-Factory) ભાવ ૧૮ ટકા ઘટીને પ્રતિ કિલો ₹૫૫ પર આવી ગયા છે. નોંધનીય છે કે, ગયા સપ્તાહે જ આ ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચીને ₹૬૭ પ્રતિ કિલો થઈ ગયા હતા.
બજારમાં ખાંડની કોઈ વાસ્તવિક અછત નથી: ખાદ્ય સચિવ
કેન્દ્રીય ખાદ્ય સચિવ સંજીવ ચોપડાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તાજેતરમાં ખાંડની કિંમતોમાં જે તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો હતો, તે બજારમાં માલની વાસ્તવિક અછતને કારણે નહોતો. સરકાર પાસે હાલમાં દેશની સ્થાનિક જરૂરિયાતો સંતોષવા માટે ખાંડનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. કેટલીક સુગર મિલો અને વેપારીઓ દ્વારા કૃત્રિમ અછત ઊભી કરીને ભાવ વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ હવે સરકારના હસ્તક્ષેપ બાદ મિલ સ્તરે ભાવો ઝડપથી નીચે આવી રહ્યા છે.
સંગ્રહખોરો સામે કાર્યવાહી અને આયાત નિર્ણય
સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો સુધારવા અને કિંમતો અંકુશમાં લાવવા માટે સરકારે એકસાથે અનેક મહત્વના કદમ ઉઠાવ્યા છે:
આયાત મંજૂરી: સરકારે તાજેતરમાં ૧૦ લાખ ટન કાચી ખાંડના ડ્યુટી-ફ્રી (કરમુક્ત) આયાતની મંજૂરી આપી છે.
સ્ટોક લિમિટમાં ઘટાડો: જથ્થાબંધ ખરીદદારો અને વેપારીઓ માટે સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા (Stock Limit) ઘટાડી દેવામાં આવી છે.
ફ્લાઈંગ સ્કવોડની તૈનાતી: સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારી રોકવા માટે રાજ્યોને તપાસ તેજ કરવા નિર્દેશ અપાયા છે અને દેશભરમાં ખાસ ફ્લાઈંગ સ્કવોડ તૈનાત કરવામાં આવી છે.
‘નેશનલ ફેડરેશન ઓફ કોઓપરેટિવ સુગર ફેક્ટરીઝ’ના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં દેશના કોઈપણ રાજ્યમાં એક્સ-મિલ ખાંડનો ભાવ ₹૫૫ પ્રતિ કિલોથી વધુ નથી અને આગામી દિવસોમાં તેમાં વધુ ઘટાડાની શક્યતા છે.
સામાન્ય નાગરિકોના રસોડા સુધી રાહત ક્યારે પહોંચશે?
મિલ સ્તરે ભાવો ઘટવા છતાં, તેની પૂર્ણ રાહત હજુ સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી પહોંચી નથી. ૨૪ ઓગસ્ટના આંકડા મુજબ, દેશમાં ખાંડનો સરેરાશ જથ્થાબંધ (Wholesale) ભાવ ₹૫૮.૨૯ પ્રતિ કિલો અને છૂટક (Retail) ભાવ ₹૬૩.૦૫ પ્રતિ કિલો નોંધાયો હતો.
સામાન્ય રીતે એક્સ-મિલ ભાવ અને રિટેલ કિંમત વચ્ચે ₹૭ થી ₹૮ પ્રતિ કિલોનો તફાવત (ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ખર્ચ) હોય છે. મિલ સ્તરે ખાંડ સસ્તી થઈ ચૂકી હોવાથી, છૂટક બજાર અને સ્થાનિક દુકાનો સુધી તેનો લાભ પહોંચવામાં હજુ થોડા દિવસોનો સમય લાગી શકે છે.
ખાંડના ભાવમાં ઉછાળો શા માટે આવ્યો હતો?
ચાલુ માર્કેટિંગ વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન અગાઉના અંદાજ ૩૪૩ લાખ ટનથી ઘટીને આશરે ૩૦૬ લાખ ટન રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. જોકે, ભારતની વાર્ષિક ખાંડની સ્થાનિક માંગ આશરે ૨૮૦ થી ૨૮૫ લાખ ટન જેટલી છે, જેની સરખામણીએ ઉત્પાદન હજુ પણ વધુ છે.
તેથી સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર ઉત્પાદનમાં ઘટાડાના આધારે આટલો મોટો ભાવવધારો વ્યાજબી ન હોઈ શકે. આ વધારા પાછળ સટ્ટાખોરી અને કૃત્રિમ ભાવવધારાના પ્રયાસો મુખ્ય કારણ હતા. હવે સરકારી આકરા વલણ બાદ જથ્થાબંધ બજાર ઠંડુ પડ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં ગ્રાહકોને સસ્તા દરે ખાંડ ઉપલબ્ધ થશે.
