Economy: ૧.૫૫% છૂટક ફુગાવો – સારા સમાચાર કે છુપાયેલ આર્થિક સંકટ?
Economy: સરકારે મંગળવારે જુલાઈ મહિના માટે છૂટક ફુગાવાના આંકડા જાહેર કર્યા. ફુગાવો સતત છઠ્ઠા મહિને 4 ટકાથી નીચે રહ્યો. જુલાઈમાં છૂટક ફુગાવો 1.55 ટકાના દરે વધ્યો, જે RBIની સંતોષકારક મર્યાદાથી પણ નીચે છે. આ પહેલી નજરે સારું લાગે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે ઘણા આર્થિક પડકારો ઉભા કરી શકે છે.
ફુગાવાને સામાન્ય રીતે ફુગાવા તરીકે જોવામાં આવે છે, એટલે કે રોજિંદા વસ્તુઓ અને સેવાઓના ભાવમાં વધારો. ઊંચો ફુગાવો લોકોના ખિસ્સા પર બોજ નાખે છે, પરંતુ ખૂબ જ ઓછો ફુગાવો પણ એટલો જ ખતરનાક બની શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ફુગાવાને 4% ની આસપાસ રાખવાનું લક્ષ્ય રાખે છે અને તે 2% થી 6% ની રેન્જમાં રહેવો જોઈએ. જો તે લક્ષ્યથી ઘણો નીચે જાય છે, તો અર્થતંત્ર માટે ઘણી મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.
ગ્રાહક ખર્ચમાં ઘટાડો
જ્યારે કિંમતો સ્થિર રહેવાને બદલે ઘટવા લાગે છે, ત્યારે લોકો ખરીદી મુલતવી રાખે છે. વિચાર એ છે કે – “હમણાં ખરીદશો નહીં, તે પછીથી સસ્તી થશે.” ઉદાહરણ તરીકે, જો આજે કારની કિંમત ₹10 લાખ છે અને આવતા મહિને તેની કિંમત ₹9.5 લાખ હોઈ શકે છે, તો લોકો રાહ જોશે. પરિણામ એ આવશે કે દુકાનદારો અને કંપનીઓ વેચાણ ગુમાવશે, ઉત્પાદન ઘટશે અને અર્થતંત્ર ધીમું પડશે.
લોન ચૂકવવાનું મુશ્કેલ બનશે
ઘટતા ભાવ ઉધાર લેવાનો વાસ્તવિક બોજ વધારે છે. ધારો કે તમે ₹1 કરોડની લોન 6% વ્યાજે લીધી છે અને ફુગાવો -1% છે, તો વાસ્તવિક વ્યાજ દર 7% થશે. આનો અર્થ એ છે કે તમારા ખિસ્સામાંથી વધુ પૈસા નીકળશે, જેનાથી લોન ચૂકવવાનું વધુ મુશ્કેલ બનશે.
સામાન્ય સ્થિતિમાં, જો ફુગાવો 4% હોય, તો તમારા પૈસાનું મૂલ્ય દર વર્ષે થોડું ઘટી રહ્યું છે. આ કિસ્સામાં, વાસ્તવિક વ્યાજ દર –
6% – 4% = 2%
એટલે કે, તમે “વાસ્તવિક” વ્યાજના માત્ર 2% ચૂકવી રહ્યા છો, કારણ કે ફુગાવો બાકીનાને ઘટાડે છે.
પરંતુ ડિફ્લેશન (ફુગાવો -1%) ના કિસ્સામાં, ભાવ ઘટી રહ્યા છે અને તમારા પૈસાનું મૂલ્ય વધી રહ્યું છે. આ કિસ્સામાં, વાસ્તવિક વ્યાજ દર –
6% – (-1%) = 6% + 1% = 7% બની જાય છે.
