પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણથી ખિસ્સા પર પડશે અસર? મકાઈના ભાવથી ચિકન-ઈંડાં સુધી શું બદલાશે?
ભારતમાં E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ વધારવાના પ્રયાસો વચ્ચે સરકારની નવી ઇથેનોલ ખરીદી નીતિ ચર્ચામાં આવી છે. આ નિર્ણયની અસર માત્ર વાહનોના ઇંધણ પૂરતી મર્યાદિત રહેવાની નથી, પરંતુ ખેતી, પશુઆહાર અને ખાદ્ય ચીજોના ભાવ પર પણ પડી શકે છે. ખાસ કરીને મકાઈનો ઉપયોગ ઇથેનોલ બનાવવા વધે તો ચિકન અને ઈંડાંના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે.
સરકારની નવી ઇથેનોલ ખરીદી નીતિમાં શું બદલાયું?
અહેવાલો અનુસાર, 2026-27ના સપ્લાય વર્ષ માટે સરકારી તેલ કંપનીઓએ આશરે 1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલ ખરીદવા માટે ટેન્ડર મંગાવ્યાં છે. નવા ટેન્ડરમાં શેરડીના રસ, સિરપ અને B-હેવી મોલાસિસમાંથી બનાવાતા ઇથેનોલને સામેલ કરવામાં આવ્યા નથી. આ નિર્ણયનો હેતુ શેરડીમાંથી મળતી ખાંડને ઇથેનોલ ઉત્પાદનમાં વાળવાથી ઊભી થતી ખાદ્ય ઉપલબ્ધતાની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખવાનો હોવાનું જણાવાય છે.
મકાઈમાંથી બનતું ઇથેનોલ કેમ મોંઘું પડી શકે?
શેરડી આધારિત ઇથેનોલના કેટલાક વિકલ્પો ટેન્ડરમાંથી બહાર રહેતાં તેલ કંપનીઓએ અન્ય સ્ત્રોતો પર વધુ આધાર રાખવો પડી શકે છે. જણાવાયેલા આંકડા પ્રમાણે, મકાઈ આધારિત ઇથેનોલની ખરીદ કિંમત પ્રતિ લિટર ₹68.86 છે, જ્યારે B-હેવી મોલાસિસ આધારિત ઇથેનોલની કિંમત ₹60.73 છે. આ તફાવતને કારણે મકાઈ આધારિત ઇથેનોલ વધુ ખર્ચાળ વિકલ્પ બની શકે છે.
મકાઈની માંગ વધશે તો ચિકન અને ઈંડાંના ભાવ વધશે?
મકાઈ પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગમાં ઉપયોગમાં લેવાતો મહત્વપૂર્ણ પશુઆહાર છે. અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ઉત્પાદિત મકાઈનો આશરે 55થી 60 ટકા હિસ્સો પોલ્ટ્રી ક્ષેત્રમાં વપરાય છે. જો ઇથેનોલ બનાવવા માટે મકાઈની માંગ વધે અને તેની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત બને, તો ચારા માટે મકાઈના ભાવ વધી શકે છે. પરિણામે મરઘાં ઉછેરવાનો ખર્ચ વધવાની અને ચિકન તથા ઈંડાંના ભાવ પર દબાણ આવવાની શક્યતા છે.
ખેડૂતો અને ગ્રાહકો પર શું અસર પડી શકે?
મકાઈના ભાવમાં વધારો થાય તો મકાઈ ઉગાડતા ખેડૂતોને વધુ આવક મેળવવાની તક મળી શકે છે, પરંતુ પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગ માટે ઉત્પાદન ખર્ચ વધી શકે છે. ચિકન અને ઈંડાંના વેપારીઓ આ વધારેલા ખર્ચનો કેટલો હિસ્સો ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડે છે તે બજારની સ્થિતિ પર આધારિત રહેશે. જોકે, ભાવમાં ચોક્કસ કેટલો વધારો થશે તે હાલ કહી શકાય નહીં. મકાઈનું ઉત્પાદન, આયાત, ચારા માટેની માંગ અને ઇથેનોલની ખરીદી જેવા પરિબળો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
E20 પેટ્રોલ અને ખાદ્ય મોંઘવારી વચ્ચે શું સંબંધ છે?
E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલનું મિશ્રણ હોય છે. તેનો હેતુ પેટ્રોલમાં જીવાશ્મ ઇંધણનો હિસ્સો ઘટાડવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. પરંતુ ઇથેનોલ માટે કૃષિ પાકોનો ઉપયોગ વધે ત્યારે ઊર્જાની જરૂરિયાત અને ખાદ્ય તથા પશુઆહારની માંગ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી બને છે. સરકારની ખરીદી નીતિની વાસ્તવિક અસર આગામી મહિનાઓમાં મકાઈના ભાવ, ઇથેનોલ ઉત્પાદન અને પોલ્ટ્રી બજારના આંકડાઓથી વધુ સ્પષ્ટ થશે. તેથી ગ્રાહકોએ હાલ ચિકન અને ઈંડાંના ભાવ ચોક્કસ વધશે એવું માની લેવું જોઈએ નહીં.
