Health Care: બટાકાના શોખીનો ખાસ વાંચો: એસિડિટીથી બચવા માટે આ રીતે ખાઓ બટાકા
ભારતીય રસોડામાં બટાકા એક એવો અભિન્ન ઘટક છે, જે દરેક ઘરમાં કોઈને કોઈ રીતે ચોક્કસપણે ખાવામાં આવે છે. પરંતુ, ઘણા લોકો ફરિયાદ કરે છે કે બટાકા ખાધા પછી તેમને પેટમાં બળતરા, ગેસ, ભારેપણું અથવા એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. શું ખરેખર બટાકા ગેસ માટે જવાબદાર છે? નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા મોટાભાગે બટાકાથી નહીં, પરંતુ તેને ખાવાની રીત અને વ્યક્તિની પાચનશક્તિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
શું બટાકા ખરેખર ગેસ પેદા કરે છે?
‘યુબી હેલ્થ’ (Ubiehealth) ના અહેવાલ મુજબ, બટાકામાં ‘રેઝિસ્ટન્ટ સ્ટાર્ચ’ (Resistant Starch) નામનું તત્વ હોય છે. આ એક એવો સ્ટાર્ચ છે જે સંપૂર્ણપણે પચતો નથી અને નાના આંતરડામાંથી પસાર થઈને મોટી આંતરડા સુધી પહોંચે છે. ત્યાં રહેલા બેક્ટેરિયા તેને આથો (Ferment) આપે છે, જેનાથી ગેસ ઉત્પન્ન થાય છે. જે લોકોની પાચનતંત્ર અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે, તેમને પેટ ફૂલવું, ભારેપણું અને એસિડિટી જેવા લક્ષણો વધુ પ્રમાણમાં અનુભવાય છે.
કોને સમસ્યા થઈ શકે છે?
જો તમે ‘ઇરિટેબલ બાઉલ સિન્ડ્રોમ’ (IBS) અથવા વારંવાર થતી પાચન સંબંધી તકલીફોથી પીડાતા હોવ, તો વધુ માત્રામાં બટાકા ખાવાથી અગવડતા વધી શકે છે. જોકે સામાન્ય રીતે બટાકા પાચન માટે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેનું અતિશય સેવન કેટલાક લોકો માટે પેટમાં દુખાવાનું કારણ બની શકે છે.
બટાકા ખાવાની સાચી રીત કઈ છે?
બટાકાને કેવી રીતે રાંધવામાં આવે છે, તે ખૂબ મહત્વનું છે:
ઉકાળેલા કે બેક કરેલા બટાકા: આ પ્રકારના બટાકા પચવામાં ખૂબ જ સરળ અને સુપાચ્ય હોય છે.
તળેલા કે મસાલેદાર બટાકા: ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ, ચિપ્સ કે વધુ તેલ-મસાલામાં બનેલા બટાકા પેટ પર વધારાનું દબાણ લાવે છે. વધુ પડતું તેલ પાચન પ્રક્રિયાને ધીમી પાડે છે, જેના કારણે એસિડિટી અને ગેસની સમસ્યા સર્જાય છે.
લીલા કે ફણગાવેલા બટાકા: ક્યારેય પણ લીલા રંગના અથવા ફણગાવેલા (Sprouted) બટાકા ખાવા જોઈએ નહીં. આવા બટાકામાં ‘સોલેનાઇન’ (Solanine) નામનું કુદરતી ઝેરી તત્વ વધી જાય છે. તેનું સેવન કરવાથી પેટમાં દુખાવો, ઉબકા અને પાચન બગડવાની સમસ્યા થઈ શકે છે.
સમસ્યાનું નિવારણ કેવી રીતે કરવું?
જો તમને લાગે છે કે બટાકા ખાધા પછી વારંવાર એસિડિટી થાય છે, તો કેટલાક દિવસો સુધી તમારા આહારની ડાયરી રાખો. ધ્યાન આપો કે તમે બટાકા કયા સ્વરૂપે ખાધા, કેટલી માત્રામાં ખાધા અને ત્યારબાદ કયા લક્ષણો જોવા મળ્યા. જો તળેલા બટાકા ખાવાથી ગેસ થતો હોય, તો તેને બદલે ઉકાળેલા બટાકાનો સલાડ કે હળવા શાકમાં ઉપયોગ કરો.
