Diabetes Shoulder: ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ચેતવણી: ફ્રોઝન શોલ્ડરને અવગણશો નહીં.
ડાયાબિટીસથી પીડિત લોકો માટે તેમના સ્વાસ્થ્યના દરેક પાસાં મહત્વના છે. ઘણીવાર ખભામાં થતા દુખાવાને લોકો માત્ર થાક કે સાધારણ ખેંચાણ સમજીને અવગણતા હોય છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ‘ફ્રોઝન શોલ્ડર’ (Frozen Shoulder) થવાનું જોખમ ઘણું વધારે હોય છે? તબીબી ભાષામાં તેને ‘એડહેસિવ કેપ્સ્યુલિટિસ’ કહેવામાં આવે છે.
ફ્રોઝન શોલ્ડર શું છે?
આ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં ખભાના સાંધાની આસપાસ રહેલા કનેક્ટિવ ટિશ્યુ જાડા અને કઠણ થઈ જાય છે. પરિણામે, ખભાની હલનચલન ખૂબ જ મર્યાદિત બની જાય છે અને રોજિંદા કામ કરવા મુશ્કેલ બને છે. ‘જર્નલ ઓફ ડાયાબિટીસ ઇન્વેસ્ટિગેશન’ના એક અભ્યાસ મુજબ, સામાન્ય લોકોની સરખામણીમાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ખભાની સમસ્યા થવાની શક્યતા અનેકગણી વધારે હોય છે.
ડાયાબિટીસમાં આ જોખમ કેમ વધે છે?
નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે લોહીમાં શર્કરા (બ્લડ સુગર) નું સ્તર લાંબા સમય સુધી ઉંચું રહે છે, ત્યારે શરીરમાં રહેલા પ્રોટીન, ખાસ કરીને ‘કોલેજન’ પર તેની નકારાત્મક અસર પડે છે. ગ્લુકોઝના વધારાને કારણે કોલેજન ટિશ્યુ પોતાની લવચીકતા ગુમાવે છે અને સખત બની જાય છે. આ પ્રક્રિયા ખભાના સાંધાને જામ કરી દે છે. આ ઉપરાંત, શરીરમાં રહેલી સતત સોજો (Inflammation) પણ આ સમસ્યામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ત્રણ તબક્કાઓ:
ફ્રીઝિંગ સ્ટેજ: આ શરૂઆતનો તબક્કો છે, જેમાં દુખાવો ધીમે ધીમે વધે છે અને ખભાની હલનચલન ઓછી થવા લાગે છે.
ફ્રોઝન સ્ટેજ: આ તબક્કામાં દુખાવો થોડો ઓછો થઈ શકે છે, પરંતુ જકડન એટલી વધી જાય છે કે હાથ ઉઠાવવો પણ મુશ્કેલ બને છે.
થોઈંગ સ્ટેજ: આ અંતિમ તબક્કો છે, જેમાં લાંબા સમય પછી ખભાની ગતિશીલતા ધીમે ધીમે પાછી આવવા લાગે છે. આખી પ્રક્રિયા મહિનાઓથી લઈને બે વર્ષ સુધી ચાલી શકે છે.
નિદાન અને સારવાર:
જો તમને ડાયાબિટીસ છે અને ખભામાં સતત દુખાવો રહે છે, તો તેને અવગણશો નહીં. ડોક્ટરો મેડિકલ હિસ્ટ્રી, શારીરિક તપાસ અને જરૂર પડે તો MRI દ્વારા તેનું નિદાન કરે છે. સારવારમાં બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત રાખવી સૌથી મહત્વની છે. આ ઉપરાંત, ફિઝિયોથેરાપી અને ચોક્કસ સ્ટ્રેચિંગ એક્સરસાઇઝ ફ્રોઝન શોલ્ડર માટે સૌથી અસરકારક ઉપચાર માનવામાં આવે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, ડોક્ટર ઇન્જેક્શન અથવા અન્ય સારવારની સલાહ આપી શકે છે.
