દિલ્હી મતદાર યાદી વિવાદ: લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી નોટિસ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી
દિલ્હીમાં ચાલતી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા સામે ઉઠેલા સવાલો હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચ્યા છે. દિલ્હીની મતદાર યાદીમાં સુધારણા અને નામોની ચકાસણી માટે હાથ ધરવામાં આવેલી આ ઝુંબેશ વિવાદોના ઘેરાવામાં આવી ગઈ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે ગંભીરતા દાખવતા ચૂંટણી પંચને કારણદર્શક નોટિસ પાઠવીને જવાબ માંગ્યો છે. કોર્ટે આ કેસની આગળની સુનાવણી બે અઠવાડિયા પછી નક્કી કરી છે. આ નિર્ણયથી દિલ્હીના લાખો મતદારો અને રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે.
‘લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી’ અને નોટિસનો મુદ્દો
અરજદારો તરફથી દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં મુખ્યત્વે ચૂંટણી પંચ દ્વારા પાઠવવામાં આવી રહેલી નોટિસો સામે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. અરજીમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે લોકોને ‘લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી’ (તાર્કિક વિસંગતતા) અથવા ‘નો મેપિંગ’ જેવા ટેકનિકલ શબ્દોનો ઉલ્લેખ કરીને નોટિસ મોકલવામાં આવી રહી છે.
સૌથી મોટો મુદ્દો એ છે કે આ નોટિસ મેળવનાર નાગરિકોને એ સ્પષ્ટ કરવામાં નથી આવી રહ્યું કે તેમણે કઈ બાબતનું સ્પષ્ટતારૂપ સ્પષ્ટતા કે દસ્તાવેજ રજૂ કરવાનો છે. જેના કારણે સામાન્ય મતદારો ભારે મૂંઝવણ અને પરેશાનીનો સામનો કરી રહ્યા છે. અરજદારોની માંગ છે કે કયા આધારે કોઈ મતદારના રેકોર્ડને વિસંગત માનવામાં આવ્યો છે તેની ટેકનિકલ પ્રક્રિયા અને નિયમો સાર્વજનિક કરવામાં આવે.
વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણની દલીલો
સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજદારો પક્ષે હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે ચૂંટણી પંચની આખી કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા હતા. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું કે SIR પ્રક્રિયા શરૂ થયા પહેલા દિલ્હીની મતદાર યાદીમાં આશરે ૧.૪૫ કરોડ મતદારો નોંધાયેલા હતા.
પરંતુ ૩૧ ઓગસ્ટે જાહેર કરવામાં આવેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં આ સંખ્યા ઘટીને આશરે ૯૭ લાખ થઈ ગઈ હતી. એટલે કે આશરે ૪૭.૫૬ લાખ નામો ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી બહાર કરી દેવાયા હતા. પ્રશાંત ભૂષણે વધુમાં ઉમેર્યું કે ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી આટલી મોટી સંખ્યામાં નામો હટાવ્યા બાદ પણ હવે બાકી રહેલા ૯૭ લાખમાંથી આશરે ૩૩.૧૩ લાખ મતદારોને ફરી નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે. તેમણે માંગ કરી હતી કે નોટિસ મેળવનાર તમામ મતદારોના નામો અને નોટિસ આપવાના ચોક્કસ કારણો જાહેર કરવામાં આવે.
ચૂંટણી પંચનો પક્ષ અને વિગતો
બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ડી. એસ. નાયડુએ અરજીનો વિરોધ કરતા ચૂંટણી પંચની કામગીરીનો બચાવ કર્યો હતો. તેમણે અદાલતમાં જણાવ્યું કે બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLO) ઘર-ઘર જઈને લોકોને પૂરો સહયોગ આપી રહ્યા છે અને મતદારોને તમામ જરૂરી માહિતી પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.
ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી જે લોકોના નામો બાદ કરવામાં આવ્યા છે તેમાં મોટી સંખ્યા એવા લોકોની છે જેઓ ચકાસણી દરમિયાન જૂના સરનામે મળ્યા નહોતા અથવા તો અન્ય જગ્યાએ શિફ્ટ થઈ ગયા હતા. આ ઉપરાંત મૃત્યુ પામેલા મતદારો અને એક કરતાં વધુ જગ્યાએ નામ નોંધાયેલા હોય તેવા કિસ્સાઓને પણ અલગ વર્ગીકૃત કરીને યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યા છે.
જાણીતા નેતાઓ અને હસ્તીઓને પણ નોટિસ
આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે આ SIR પ્રક્રિયા હેઠળ માત્ર સામાન્ય નાગરિકો જ નહીં પરંતુ દેશની જાણીતી હસ્તીઓ અને વરિષ્ઠ નેતાઓને પણ નોટિસો મળી છે. જેમાં ભૂતપૂર્વ ઉપપ્રધાનમંત્રી લાલકૃષ્ણ અડવાણી, દિલ્હીના પૂર્વ નાયબ મુખ્યા પ્રધાન મનીષ સિસોદિયા, દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા, પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અર્વિંદ કેજરીવાલ, ભૂતપૂર્વ RBI ગવર્નર બિમલ જાલાન અને પૂર્વ વાયુસેના પ્રમુખ એન.એ.કે. બ્રાઉન જેવા અગ્રણી નામો સામેલ છે.
