Cyber Fraud: શું છે ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’? જાણો સાયબર ઠગોથી બચવાના ઉપાયો
ગુજરાતમાંથી સાયબર છેતરપિંડીનો એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેમાં 72 વર્ષીય એક વડીલને ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ના નામે 1.47 કરોડ રૂપિયાનો ચૂનો લગાવવામાં આવ્યો છે. આ કિસ્સો સાયબર અપરાધીઓની બદલાતી કાર્યશૈલી અને જાગૃતિના અભાવનો ગંભીર પુરાવો છે.
શું હતી સમગ્ર ઘટના?
સાયબર ઠગોએ પોતાને સીબીઆઈ (CBI) અને ઈડી (ED) ના ઉચ્ચ અધિકારીઓ ગણાવીને વૃદ્ધને ફોન કર્યો હતો. ઠગોએ ખૂબ જ આયોજનબદ્ધ રીતે નકલી વીડિયો કોલ અને બનાવટી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને વૃદ્ધને ડરાવ્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે વૃદ્ધ કોઈ ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિમાં સામેલ છે અને તેમની તમામ ડિજિટલ માહિતી લીક થઈ ગઈ છે. આરોપીઓએ વૃદ્ધને માનસિક રીતે તોડી પાડવા માટે આશરે 28 દિવસ સુધી સતત તેમને ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’માં રાખ્યા હતા.
આ દરમિયાન, ઠગોએ વૃદ્ધને પરિવારના સભ્યો કે અન્ય કોઈની મદદ લેતા રોક્યા હતા અને ધમકી આપી હતી કે જો તેઓ આ વાત કોઈને કહેશે તો તેમની ધરપકડ કરી લેવામાં આવશે. ડરના માહોલમાં, ઠગોએ ‘મની વેરિફિકેશન’ અને ‘કેસ બંધ કરવા’ના બહાને વૃદ્ધ પાસેથી તબક્કાવાર કુલ 1.47 કરોડ રૂપિયા પોતાના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરાવી લીધા હતા. છેતરપિંડીનો અહેસાસ થયા બાદ, ભોગ બનનાર વ્યક્તિએ પોલીસનો સંપર્ક કર્યો હતો.
સરકારની ચેતવણી અને સાવચેતી:
ગૃહ મંત્રાલયના સાયબર સુરક્ષા વિભાગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ જેવી કોઈ પણ કાનૂની જોગવાઈ ભારતીય કાયદામાં અસ્તિત્વમાં નથી. કોઈપણ સરકારી એજન્સી કે પોલીસ વીડિયો કોલ દ્વારા ધરપકડ કરતી નથી, કે કોઈ પણ મામલાના નિકાલ માટે ઓનલાઈન પૈસાની માંગણી કરતી નથી. આ પ્રકારના ઠગોનો મુખ્ય હથિયાર ‘ડર’ છે.
આવી છેતરપિંડીથી કેવી રીતે બચવું?
ગભરાશો નહીં: કોઈપણ અજાણ્યા નંબર પરથી આવતી ધમકીભરી કોલથી ગભરાવું નહીં. અસલી પોલીસ અધિકારીઓ ઘરે આવીને કે કાયદેસરની સમન્સ દ્વારા જ તપાસ કરે છે.
માહિતી શેર ન કરો: તમારી અંગત વિગતો, બેંક ખાતા કે આધાર જેવી સંવેદનશીલ વિગતો ક્યારેય વીડિયો કોલ કે ફોન પર શેર ન કરો.
તરત જ રિપોર્ટ કરો: જો તમારી સાથે આવી કોઈ ઘટના ઘટે અથવા શંકાસ્પદ કોલ આવે, તો વિલંબ કર્યા વગર નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર કોલ કરો.
સત્તાવાર પોર્ટલ: કોઈપણ ફરિયાદ નોંધાવવા માટે અધિકૃત વેબસાઈટ cybercrime.gov.in નો જ ઉપયોગ કરો.
