Crude Oil: ભારતમાંથી પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જેનું મુખ્ય કારણ યુરોપમાંથી વધતી માંગ છે.
ભારતની ઓઇલ રિફાઇનરીઓ પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસમાં સતત વધારો કરી રહી છે, જે હવે ઘણા વર્ષોની ટોચ પર પહોંચી ગઈ છે. આ મુખ્યત્વે ક્રૂડ ઓઇલ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતામાં વધારો અને સ્થાનિક પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના વધુ મિશ્રણને કારણે છે, જેના કારણે સ્થાનિક વપરાશમાં ઘટાડો થયો છે અને વિદેશમાં વધારાનું ઇંધણ નિકાસ કરવાનું સરળ બન્યું છે.
રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ અને યુરોપનો ટેકો
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગ રશિયા પાસેથી આયાત કરે છે. યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો પછી, ભારતે ઓછા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યું અને તેને મોટા પાયે રિફાઇન કરવાનું શરૂ કર્યું. પેટ્રોલ અને ડીઝલનો સરપ્લસ હવે નિકાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિકાસ શિયાળા દરમિયાન યુરોપની હીટિંગ ઓઇલની વધતી માંગને પહોંચી વળવામાં મદદ કરશે અને ભારતીય કંપનીઓ માટે નફો પણ વધારશે.
પ્રોસેસિંગ અને નિકાસ માટે નવો રેકોર્ડ
કન્સલ્ટન્સી વુડ મેકેન્ઝીના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા 2025 સુધીમાં 1.3 થી 1.6 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ વધીને આશરે 5.51 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થશે.
પેટ્રોલ નિકાસ 400,000 બેરલ પ્રતિ દિવસના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી શકે છે.
ડીઝલ નિકાસ પણ ચાર વર્ષની ટોચે પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
ડેટા પ્રદાતા કેપ્લર અનુસાર, આ વર્ષે ભારતની સરેરાશ પેટ્રોલ નિકાસ 387,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ રહેશે, જે મોટે ભાગે એશિયન દેશો માટે નિર્ધારિત છે.
ઇથેનોલ મિશ્રણની અસર
ભારતે આ વર્ષે પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ ભેળવવાનું શરૂ કર્યું, જે 2023 માં માત્ર 12% હતું. આ પગલાથી સ્થાનિક વપરાશમાં ઘટાડો થયો અને નિકાસ માટે માર્ગ ખુલ્યો.
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને મેંગલોર રિફાઇનરી જેવી કંપનીઓ એશિયન બજારમાં વધેલા માર્જિનનો લાભ લઈને નિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. આ વર્ષની શરૂઆતથી એશિયન બજારમાં પેટ્રોલ માર્જિન 51% વધીને $1,112 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું છે.
યુરોપ માટે મોટો ડીઝલ સોદો
યુરોપિયન શિયાળા દરમિયાન ડીઝલ અને હીટિંગ ઓઇલની માંગ વધશે. દરમિયાન, યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વમાં રિફાઇનરી જાળવણી વૈશ્વિક પુરવઠાને કડક બનાવી શકે છે.
વુડ મેકેન્ઝીનો અંદાજ છે કે 2025 માં ભારતની ડીઝલ નિકાસ 610,000 થી 630,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ રહેશે.
કેપ્લરનો અંદાજ છે કે 560,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ.
ઓગસ્ટના અંતમાં, રિલાયન્સે મોટા ટેન્કર (VLCC) માં યુરોપમાં લગભગ 2 મિલિયન બેરલ ડીઝલ મોકલ્યું, જ્યારે નાના જહાજોનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે. આને મોટા પુરવઠા માટેની તૈયારીના સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે.
વધુ ચિત્ર
યુરોપે જુલાઈમાં રશિયા પર નવા પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા, જાહેરાત કરી હતી કે તે છ મહિનાના સંક્રમણ સમયગાળા પછી રશિયન ક્રૂડ ઓઇલમાંથી બનેલા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આયાત સંપૂર્ણપણે બંધ કરશે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આનાથી ભારત જેવા દેશોને નોંધપાત્ર ફાયદો થશે, કારણ કે તેમના પુરવઠાની માંગ વધુ વધી શકે છે.
