Cervical Pain: ગરદન અને મણકાનો દુખાવો કેમ બને છે આજના યુગની મોટી આફત? આ ભૂલો તમને પણ બનાવી શકે છે સર્વાઇકલના શિકાર
આજની દોડધામ ભરેલી જિંદગી અને ઝડપથી બદલાતી જતી આધુનિક જીવનશૈલીમાં ‘સર્વાઇકલ’ (Cervical) ની સમસ્યા એકદમ સામાન્ય બીમારી બની ગઈ છે. ઓફિસમાં ડેસ્ક જોબ કરતા હોઈએ કે ઘરે બેઠા મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરતા હોઈએ, આજે દર બીજી વ્યક્તિ સર્વાઇકલના દુખાવાથી પીડાઈ રહી છે.
આ દુખાવો એટલો ભયંકર અને કષ્ટદાયક હોય છે કે દર્દી માટે એક સેકન્ડ માટે પણ શાંતિથી બેસવું કે સૂવું મુશ્કેલ બની જાય છે. જે લોકો આ અસહ્ય પીડામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, માત્ર તેઓ જ તેની ગંભીરતાને સાચા અર્થમાં સમજી શકે છે. આપણી રોજિંદા જીવનની નાની-નાની બેદરકારીઓ અને ખોટી આદતો આપણને આ ગંભીર બીમારીનો શિકાર બનાવી શકે છે.
સર્વાઇકલ એટલે શું?
સામાન્ય ભાષામાં સમજીએ તો, સર્વાઇકલનો સીધો અર્થ ગરદન અને કરોડરજ્જુ (Spine) સાથે જોડાયેલી સમસ્યા છે. આપણી કરોડરજ્જુનો ઉપરનો ભાગ, જે ગરદનથી શરૂ થાય છે અને જેમાં ૭ હાડકાં કે મણકા (જેને મેડિકલ ભાષામાં C1 થી C7 કહેવાય છે) આવેલા હોય છે, તેને ‘સર્વાઇકલ સ્પાઇન’ (Cervical Spine) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે આ હિસ્સામાં દુખાવો થાય, ભારે જકડન અનુભવાય, બે મણકા વચ્ચેની ગાદી (ડિસ્ક) ખસી જાય કે ચેતાતંત્ર (નસ) પર દબાણ આવે, ત્યારે લોકો તેને સર્વાઇકલ સ્પોન્ડિલોસિસ અથવા સર્વાઇકલ પેઇનની સમસ્યા કહે છે.
સર્વાઇકલ થવાના મુખ્ય કારણો કયા છે?
સર્વાઇકલની સમસ્યા ત્યારે ઉદભવે છે જ્યારે ગરદનની કરોડરજ્જુના હાડકાં, ડિસ્ક અથવા નસો પર અસામાન્ય દબાણ આવવા લાગે છે. તેના કેટલાક મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
ખરાબ પોશ્ચર (Poor Posture): લાંબા સમય સુધી લેપટોપ કે કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન સામે ગરદન ઝુકાવીને બેસી રહેવું અને કામ કરવું.
મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ: ગરદન નીચે રાખીને સતત કલાકો સુધી સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કરવો, જેને આજના સમયમાં ‘ટેક્સ્ટ નેક સિન્ડ્રોમ’ પણ કહેવાય છે.
શારીરિક નિષ્ક્રિયતા: એક જ જગ્યાએ અને એક જ સ્થિતિમાં (Position) કલાકો સુધી બેસી રહેવું અને શારીરિક હલનચલનનો અભાવ.
ભારે વજન ઉપાડવું: અચાનક કોઈ ભારે વજન ઉપાડવાથી કે જિમમાં ખોટી રીતે વ્યાયામ કરવાથી ગરદનના સ્નાયુઓ પર અચાનક જોર પડવું.
ખોટી રીતે સૂવું: સૂતી વખતે બહુ જાડા અથવા કઠણ ઓશિકાનો ઉપયોગ કરવો, જેનાથી ગરદનનો આકાર બગડે છે.
સર્વાઇકલના સામાન્ય લક્ષણો
માત્ર ગરદનનો દુખાવો જ સર્વાઇકલનું લક્ષણ નથી. આ બીમારીમાં ધીમે ધીમે દુખાવો ખભાથી લઈને હાથ અને આંગળીઓ સુધી ફેલાય છે. હાથમાં ખાલી ચડવી, ઝણઝણાટી થવી, વારંવાર માથાનો દુખાવો રહેવો અને ગરદન ફેરવતી વખતે ચક્કર આવવા વગેરે તેના મુખ્ય લક્ષણો છે.
સર્વાઇકલનો ઈલાજ અને બચાવના ઉપાયો
સર્વાઇકલની સારવાર મુખ્યત્વે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે અને તે કયા તબક્કે પહોંચી છે. જો શરૂઆતના તબક્કામાં જ યોગ્ય ધ્યાન આપવામાં આવે, તો સંપૂર્ણ આરામ મેળવવો શક્ય છે. નહીંતર, સ્થિતિ વણસતા ઓપરેશન (Surgery) નો વારો પણ આવી શકે છે.
તબીબી સલાહ અને દવાઓ: ડોક્ટરની સલાહ મુજબ દુખાવો અને સ્નાયુઓનો સોજો ઓછો કરવા માટે પેઇનકિલર્સ અથવા મસલ રિલેક્સન્ટ દવાઓ લઈ શકાય છે. જાતે કોઈ દવા લેવી હિતાવહ નથી.
ફિઝિયોથેરાપી (Physiotherapy): ફિઝિયોથેરાપી આ બીમારીમાં આશીર્વાદ સમાન છે. નિષ્ણાત પાસે યોગ્ય કસરતો કરાવવાથી ગરદનના સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે, નસો પરનું દબાણ ઘટે છે અને જકડન દૂર થાય છે.
યોગ્ય જીવનશૈલી અને કસરત: કામ કરતી વખતે દર ૪૦-૪૫ મિનિટે બ્રેક લો. ગરદન અને ખભાનું હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો. યોગાસનો જેવા કે ભુજંગાસન અને મકરાસન ગરદનના દુખાવામાં રાહત આપે છે.
એર્ગોનોમિક સેટઅપ: તમારી ઓફિસની ખુરશી અને કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીનની ઊંચાઈ આંખોની સમાંતર (Eye-level) રાખો, જેથી તમારે ગરદન ઝુકાવવી ન પડે. સુતી વખતે સર્વાઇકલ પિલો (Cervical Pillow) નો ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ રહે છે.
