રોકાણકારોની નજર 1 ફેબ્રુઆરીના બજેટ પર છે, મૂડીખર્ચમાં વધારો
બજેટ 2026: બજેટ 2026નું કાઉન્ટડાઉન શરૂ થઈ ગયું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ રવિવાર, 1 ફેબ્રુઆરીએ સંસદમાં દેશનું સામાન્ય બજેટ રજૂ કરશે. આઝાદી પછી સંસદમાં રજૂ કરાયેલ આ 88મું બજેટ હશે અને નિર્મલા સીતારમણનું સતત નવમું બજેટ હશે.
એવું માનવામાં આવે છે કે સરકાર આ વખતે પણ મૂડી ખર્ચ (મૂડીખર્ચ) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે મૂડીખર્ચની જોગવાઈ ₹11.21 લાખ કરોડ રાખવામાં આવી છે, જેમાં નવા બજેટમાં 10 થી 15 ટકાનો વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
મૂડીખર્ચ ખર્ચ કેટલો વધી શકે છે?
નિષ્ણાતો માને છે કે આગામી બજેટમાં મૂડીખર્ચ વધારવાની તક હોવા છતાં, નોંધપાત્ર ઉછાળાની શક્યતા ઓછી છે. પીટીઆઈ સાથે વાત કરતા, પીડબલ્યુસી ખાતે આર્થિક સલાહકાર સેવાઓના ભાગીદાર અને નેતા રાણેન બેનર્જીએ જણાવ્યું હતું કે મૂડીખર્ચમાં 30 ટકાનો વધારો વ્યવહારુ નથી.
તેમના મતે, “મૂડીખર્ચ વધારવા માટે બાંધકામ કંપનીઓની ક્ષમતા, ભારે મશીનરી અને સંસાધનોની ઉપલબ્ધતાની જરૂર પડે છે, જે રાતોરાત શક્ય નથી. તેથી, મૂડીખર્ચમાં લગભગ 10 ટકાનો વધારો અપેક્ષિત છે. અમારો અંદાજ છે કે આ માટે લગભગ 12 ટ્રિલિયન રૂપિયાની ફાળવણી થઈ શકે છે.”
બજેટ કેપેક્સ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે
1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનાર કેન્દ્રીય બજેટ, મૂડીખર્ચ સંબંધિત ક્ષેત્રો માટે એક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં કેપેક્સ વૃદ્ધિ થોડી ધીમી પડી હતી, જોકે 2026 નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં સરકારી ખર્ચમાં વધારો થવાથી પ્રવૃત્તિમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો.
રોકાણકારો હવે નવા બજેટમાં મૂડીખર્ચ પ્રત્યે સરકારના અભિગમ પર આતુરતાથી નજર રાખી રહ્યા છે. તાજેતરના સંકેતો એ પણ સૂચવે છે કે સરકાર નાણાકીય શિસ્ત પર ભાર મૂકશે, જેના કારણે આક્રમક મૂડીખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા ઓછી છે. હંમેશની જેમ, આ વખતે સંરક્ષણ, રેલ્વે અને માળખાગત ક્ષેત્રો પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
કેપેક્સ શું છે?
મૂડી ખર્ચ (CAPEX) એ સરકાર દ્વારા રસ્તાઓ, પુલો, રેલ્વે નેટવર્ક, હોસ્પિટલો અને અન્ય માળખાગત સુવિધાઓ જેવા લાંબા ગાળાના અસ્કયામતોના નિર્માણ પર કરવામાં આવતો ખર્ચ છે. CAPEX જેટલો ઊંચો હશે, આ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ એટલું વધારે હશે, જે ફક્ત સંબંધિત ક્ષેત્રોના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે નહીં પરંતુ દેશની એકંદર આર્થિક ક્ષમતાને પણ મજબૂત બનાવશે.
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના પ્રથમ છ મહિનામાં કુલ CAPEX ₹5.80 લાખ કરોડ હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની તુલનામાં લગભગ 40 ટકાનો વધારો છે. નાણામંત્રીએ અગાઉ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સરકારનું CAPEX પર ધ્યાન કેન્દ્રિત છે અને રહેશે. રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ, હાઇવે અને રેલ્વે CAPEX ના સૌથી મોટા લાભાર્થી રહ્યા છે. નવીનીકરણીય ઉર્જા, ડેટા સેન્ટરો અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ રોકાણ વધી રહ્યું છે.
રેલ્વે કે સંરક્ષણ, કોને વધુ ફાયદો થશે?
બજેટ 2026 માં સંરક્ષણ ક્ષેત્રને સૌથી વધુ ફાયદો થવાની ધારણા છે. બ્રોકરેજ ફર્મ મોતીલાલ ઓસ્વાલના મતે, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં સંરક્ષણ ખર્ચ ₹1.8 લાખ કરોડના અંદાજિત આધારથી આશરે 15 ટકા વધી શકે છે. કટોકટી ખરીદી, સ્વદેશીકરણ પર ભાર અને સરકારી ફાળવણીમાં વધારો આ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવી રહ્યો છે.
રેલ્વે ક્ષેત્રમાં ખર્ચમાં પણ વધારો થવાની ધારણા છે. સરકાર સલામતીના પગલાં, સુધારેલ સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ્સ અને નવી ટ્રેનોની ખરીદી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે. દરમિયાન, રસ્તાઓ, આવાસ અને અન્ય મુખ્ય રેલ્વે સેગમેન્ટ્સ માટે ફાળવણી મર્યાદિત અથવા સામાન્ય રહેવાની ધારણા છે.
