ભારતને મોટી રાહત: અમેરિકાએ રશિયન તેલ ખરીદવા માટેની છૂટ 16 મે સુધી લંબાવી
વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા તેલ અને ગેસ સંકટ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસને રશિયન તેલ ખરીદવા પર ભારત સહિત અન્ય દેશોને મળેલી છૂટ 16 મે સુધી વધારી દીધી છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી વિભાગે શુક્રવારે મોડી રાત્રે આ અંગેનું લાયસન્સ જાહેર કર્યું હતું. આ નિર્ણય પશ્ચિમ એશિયામાં ઈઝરાયેલ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે આસમાને પહોંચેલા તેલના ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યો છે. આ નવી છૂટથી દરિયાઈ માર્ગે રશિયન તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આયાત કરવામાં ભારતને સરળતા રહેશે, જે પહેલા 11 એપ્રિલે સમાપ્ત થવાની હતી.
આ આયાત છૂટ વધારવાનો મુદ્દો ભારતના વિદેશ સચિવની તાજેતરની અમેરિકા મુલાકાત દરમિયાન મુખ્યત્વે ચર્ચાયો હતો. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધો આવતા ભારતે અમેરિકા સાથે આ વિષય પર ગંભીર મંત્રણા કરી હતી. રશિયાના વિશેષ દૂતે પણ સંકેત આપ્યા છે કે આ છૂટથી બજારમાં રશિયન તેલનો જથ્થો વધશે, જે તેલના વધતા ભાવોને રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) આંશિક રીતે બંધ હોવાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં હજુ પણ અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તી રહી છે, કારણ કે આ માર્ગથી વિશ્વનો 20% ગેસ અને તેલ પરિવહન થાય છે.
બીજી તરફ, ભારતમાં રશિયાના રાજદૂત ડેનિસ અલીપોવે ખાતરી આપી છે કે રશિયા ભારતને ક્રૂડ ઓઈલ, LPG અને LNG નો સપ્લાય વધારવા માટે તૈયાર છે. માર્ચ મહિનાના આંકડા મુજબ ભારતની રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ફેબ્રુઆરીના 1.54 અબજ ડોલરથી વધીને 5.8 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે, જે ત્રણ ગણાથી પણ વધુનો ઉછાળો દર્શાવે છે. રશિયાએ ભારતને એક વિશ્વાસપાત્ર ભાગીદાર ગણાવતા કહ્યું છે કે ભારતની જરૂરિયાત મુજબ ગમે તેટલા પ્રમાણમાં ઉર્જા સંસાધનો પૂરા પાડવામાં આવશે. આ છૂટથી યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે રશિયાની આવક રોકવાના પશ્ચિમી દેશોના પ્રયાસો ભલે જટિલ બને, પણ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે આ અત્યંત જરૂરી છે.
સમયમર્યાદા: અમેરિકાએ રશિયન તેલ આયાત માટેની છૂટ 16 મે, 2026 સુધી લંબાવી છે.
કિંમત નિયંત્રણ: આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધને કારણે વધેલા તેલના વૈશ્વિક ભાવોને નીચે લાવવાનો છે.
સપ્લાય ચેઈન: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધો હોવા છતાં, રશિયા ભારતને વધારાનું તેલ અને ગેસ આપવા સંમત થયું છે.
આયાતમાં ઉછાળો: ભારતે માર્ચ મહિનામાં રશિયા પાસેથી રેકોર્ડબ્રેક 5.8 અબજ ડોલરનું તેલ ખરીદ્યું છે.
વ્યૂહાત્મક વિજય: ભારતની અમેરિકા સાથેની મંત્રણાથી રશિયા પાસેથી સસ્તું ઇંધણ મેળવવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે.
