અસલી કે નકલી? ઝોમેટોએ એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સ પર લાગુ કરી ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ પોલિસી, રેસ્ટોરન્ટ્સ થશે ડી-લિસ્ટ
ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની ઝોમેટો (Zomato) એ ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને ખાદ્ય પદાર્થોની શુદ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. ઝોમેટોએ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર એનાલોગ ડેરી (Analog Dairy) માંથી બનાવાયેલી વાનગીઓ વેચવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. કંપનીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મામલે તેની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ (Zero Tolerance) નીતિ રહેશે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર રેસ્ટોરન્ટ્સને પ્લેટફોર્મ પરથી કાયમી ધોરણે ડી-લિસ્ટ (હટાવી) કરવામાં આવશે.
કેવા પ્રકારની ડીશ પ્લેટફોર્મ પરથી હટાવી દેવાઈ?
ઝોમેટોના જણાવ્યા અનુસાર, જે રેસ્ટોરન્ટ્સે સ્વેચ્છાએ એવું સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ પોતાની કેટલીક ડીશમાં એનાલોગ ડેરીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, તેમની વાનગીઓને પ્લેટફોર્મ પરથી તુરંત જ હટાવી દેવામાં આવી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય ગ્રાહકોની સુખાકારી અને ખાણીપીણીની સામગ્રીમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા લાવવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો છે.
રેસ્ટોરન્ટ્સે હવે શું કરવું પડશે?
ઝોમેટોએ પોતાના તમામ પાર્ટનર રેસ્ટોરન્ટ્સ માટે કડક માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે:
અસલી ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ: રેસ્ટોરન્ટ્સે વાનગીઓમાં માત્ર કુદરતી અને અસલી દૂધમાંથી બનેલી પ્રોડક્ટ્સનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે.
મેનૂમાંથી હટાવવાની સૂચના: જો તેઓ અસલી ડેરી પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવા સક્ષમ ન હોય, તો એનાલોગ ડેરી ધરાવતી વાનગીઓને તાત્કાલિક મેનૂમાંથી હટાવી દેવી પડશે.
સપ્લાયર સામગ્રીની ચકાસણી: રેસ્ટોરન્ટ્સે સપ્લાયર્સ પાસેથી મળતા ડેરી ઉત્પાદનોના લેબલ અને ઘટકો (Ingredients) ની ફરીથી ઝીણવટપૂર્વક તપાસ કરવી પડશે.
સાચી માહિતી આપવી: વાનગી બનાવવા માટે જે સામગ્રી વપરાઈ રહી છે તેની સાચી અને સ્પષ્ટ વિગત ઝોમેટો એપ પર દર્શાવવાની રહેશે.
જે રેસ્ટોરન્ટ્સ આ નવા નિયમોનું પાલન નહીં કરે, તેમને પ્લેટફોર્મ પરથી કાયમી ધોરણે હટાવી દેવામાં આવશે.
શું હોય છે આ એનાલોગ ડેરી (Analog Dairy)?
એનાલોગ ડેરી અથવા ‘ચીઝ/પનીર એનાલોગ’ એવા ઉત્પાદનો છે, જેમાં દૂધની ચરબી (Milk Fat) કે મલાઈની જગ્યાએ વનસ્પતિ તેલ (Vegetable Oil), સ્ટાર્ચ, કેમિકલ્સ અને અન્ય પ્રોસેસ્ડ પદાર્થોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેનો સ્વાદ, રંગ અને દેખાવ આબેહૂબ અસલી પનીર કે ચીઝ જેવા જ હોય છે.
કાયદાકીય રીતે એનાલોગ પ્રોડક્ટ્સ બનાવવી કે વેચવી એ ગુનો નથી, પરંતુ અસલી પનીર કે ડેરી પ્રોડક્ટના નામે એનાલોગ પનીર વેચવું એ ગ્રાહકો સાથે છેતરપિંડી છે. ગ્રાહકને તેઓ શું ખાઈ રહ્યા છે તેની સ્પષ્ટ જાણકારી મળવી કાયદાકીય રીતે જરૂરી છે.
એનાલોગ પનીર અંગે કેમ વધ્યો વિવાદ?
દેશમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી એનાલોગ પનીરના થઈ રહેલા ગેરકાયદેસર અને અસ્પષ્ટ વપરાશ અંગે ભારે ચર્ચા જાગી છે.
FSSAI ની કડક નોટિસ: એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા સંસ્થા FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India) એ એક જાહેર નોટિસ બહાર પાડી હતી. જેમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું હતું કે એનાલોગ પ્રોડક્ટને ‘પનીર’ કે ‘ચીઝ’ ના નામે વેચવું એ નિયમોનું ભંગ છે. જો કોઈ વાનગીમાં નોન-ડેરી સામગ્રી વપરાતી હોય, તો મેનૂ પર તેને ‘નોન-ડેરી’ કે ‘એનાલોગ’ તરીકે અલગથી દર્શાવવું ફરજિયાત છે.
માનવાધિકાર આયોગ (NHRC) ની એન્ટ્રી: હાલમાં જ નેશનલ હ્યુમન રાઇટ્સ કમિશન (NHRC) એ પણ એનાલોગ પનીરના વધતા ઉપયોગ, તેનાથી સ્વાસ્થ્ય પર પડતી આડઅસરો અને પોષણના અભાવ અંગે FSSAI સહિત તમામ રાજ્યોને નોટિસ પાઠવીને જવાબ માંગ્યો છે.
ઝોમેટો સાથે અગાઉ પણ જોડાયો હતો આ વિવાદ
અગાઉ ઓક્ટોબર મહિનામાં સોશિયલ મીડિયા પર એવો મુદ્દો ઊછળ્યો હતો કે ઝોમેટોની પોતાની B2B સપ્લાય સર્વિસ ‘હાઈપરપ્યોર’ (Hyperpure) દ્વારા જ રેસ્ટોરન્ટ્સને એનાલોગ પનીર વેચવામાં આવી રહ્યું હતું. તે સમયે ઝોમેટોની ભારે ટીકા થઈ હતી. આ વિવાદ બાદ હવે કંપનીએ પોતાના ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે આ કડક ઝીરો ટોલરન્સ પોલિસી લાગુ કરી છે.
