ગૃહ મંત્રાલયનો મહત્વનો આદેશ: CAPF જવાનો હવે 5 ની જગ્યાએ 7 વર્ષ સુધી કેન્દ્રીય એજન્સીઓમાં આપી શકશે સેવા
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા કેન્દ્રીય શસ્ત્રબળો અને સુરક્ષા એજન્સીઓના હિતમાં એક અગત્યનો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન (CBI), નેશનલ ઈન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA), નેશનલ સિક્યુરિટી ગાર્ડ (NSG), નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) અને નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (NDRF) જેવી 5 પ્રમુખ કેન્દ્રીય એજન્સીઓમાં કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) અને આસામ રાઇફલ્સના કર્મચારીઓ માટે પ્રતિનિયુક્તિ (ડેપ્યુટેશન) ની અવધિ વધારી દીધી છે.
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા નીતિગત સુધારો
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના ‘પોલીસ-2 પ્રભાગ (કાર્મિક-નીતિ અનુભાગ)’ દ્વારા આ સંદર્ભે અધિકૃત આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ અનુસાર, મંત્રાલયે 22 નવેમ્બર 2016ના રોજ જારી કરાયેલા જૂના દિશા-નિર્દેશોમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કર્યા છે.
વિશેષ રૂપે, દિશા-નિર્દેશોના પેરાગ્રાફ 3 (B) (2) માં આવેલા ‘પ્રતિનિયુક્તિની અવધિ’ (Tenure of Deputation) શીર્ષક હેઠળના પ્રાવધાનો બદલવામાં આવ્યા છે. નવા સુધારા મુજબ, પાંચેય સુરક્ષા અને તપાસ એજન્સીઓમાં પ્રવેશ કરતી વખતે જ ડેપ્યુટેશનનો સમયગાળો સીધો 7 વર્ષ નક્કી કરવામાં આવશે.
સુરક્ષા એજન્સીઓની માગ અને પૃષ્ઠભૂમિ
આ નીતિગત ફેરફાર પાછળ એજન્સીઓની લાંબા સમયની માગ અને જરૂરિયાત જવાબદાર છે:
NSG ની પ્રથમ અપીલ: સૌપ્રથમ નેશનલ સિક્યુરિટી ગાર્ડ (NSG) દ્વારા ગૃહ મંત્રાલય સમક્ષ રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ડેપ્યુટેશનનો સમયગાળો 5 વર્ષથી વધારીને 7 વર્ષ કરવામાં આવે.
CBI નો અનુરોધ: ત્યારબાદ મે મહિનામાં CBI એ પણ ગૃહ મંત્રાલયને પત્ર લખીને CAPF અને આસામ રાઇફલ્સના જવાનો તેમજ અધિકારીઓના ડેપ્યુટેશનનો સમયગાળો 7 વર્ષ સુધી લંબાવવાની વિનંતી કરી હતી.
આ રજૂઆતો બાદ ગૃહ મંત્રાલયે CAPF (જેમ કે BSF, CRPF, CISF, ITBP, SSB) અને આસામ રાઇફલ્સના વડાઓ સાથે વિસ્તૃત વિચાર-વિમર્શ અને સમીક્ષા કરી હતી.
નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ: સંસ્થાકીય જ્ઞાન અને કાર્યક્ષમતા
તપાસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓના પ્રતિસાદ (Feedback) આધારે ગૃહ મંત્રાલય આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું હતું કે સમયગાળો વધારવો અત્યંત જરૂરી છે:
સંસ્થાકીય જ્ઞાન (Institutional Knowledge): સંવેદનશીલ તપાસો, આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી અને વિશિષ્ટ બચાવ કાર્યોમાં અનુભવી કર્મચારીઓની લાંબા સમય સુધી જરૂરિયાત રહે છે. સમયગાળો વધારવાથી એજન્સીઓમાં આ સંસ્થાકીય જ્ઞાન જળવાઈ રહેશે.
જટિલ કેસોની તપાસમાં સાતત્ય: CBI, NIA અને NCB જેવી એજન્સીઓમાં જટિલ કેસોની તપાસમાં વર્ષો નીકળી જાય છે. કર્મચારીઓની ઝડપી બદલીથી તપાસની પ્રક્રિયા અને કાર્યક્ષમતા પર અસર પડતી હતી.
તાલીમ અને સંસાધનોનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ: નવા આવતા કર્મચારીઓને એજન્સીની કામગીરી સમજવામાં જ 1-2 વર્ષ નીકળી જાય છે. 7 વર્ષનો સમયગાળો મળવાથી તેમના કૌશલ્યનો મહત્તમ લાભ દેશની વિશિષ્ટ સુરક્ષા કામગીરીમાં લઈ શકાશે.
કઈ 5 એજન્સીઓને થશે સીધો ફાયદો?
| ક્રમ | એજન્સીનું નામ | મુખ્યાલય / ક્ષેત્ર |
| 1 | CBI (સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન) | વિશિષ્ટ ગુના અને ભ્રષ્ટાચાર તપાસ |
| 2 | NIA (નેશનલ ઈન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી) | આતંકવાદ વિરોધી તપાસ |
| 3 | NSG (નેશનલ સિક્યુરિટી ગાર્ડ) | કમાન્ડો અને આતંકવાદી વિરોધી કામગીરી |
| 4 | NCB (નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો) | માદક દ્રવ્યો અને નશાકારક પદાર્થોની રોકથામ |
| 5 | NDRF (નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ) | આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને રાહત-બચાવ |
