Health Care: માત્ર માથાનો દુખાવો નથી માઈગ્રેન, જાણો કેવી રીતે તે તમારા હૃદયને અસર કરે છે
માઈગ્રેન (Migraine) ને સામાન્ય રીતે આપણે માથાના ગંભીર દુખાવા તરીકે ઓળખીએ છીએ, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો હવે સાબિત કરી રહ્યા છે કે તેની અસરો માત્ર માથા સુધી મર્યાદિત નથી. તાજેતરમાં ‘ધ જર્નલ ઓફ હેડેક એન્ડ પેઈન’ (The Journal of Headache and Pain) માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, વારંવાર આવતા માઈગ્રેનના હુમલા અને હૃદયરોગ (Heart Disease) ના વધતા જોખમ વચ્ચે એક ચોક્કસ કડી જોવા મળી છે. આ અભ્યાસ માઈગ્રેનને હૃદયરોગનું સીધું કારણ નથી ગણાવતું, પરંતુ તે ચેતવણી આપે છે કે માઈગ્રેન ધરાવતા લોકોએ પોતાના હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધુ સજાગ રહેવું જોઈએ.
અભ્યાસના ચોંકાવનારા તારણો
સંશોધકોએ માઈગ્રેન અને કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગો વચ્ચેના સંબંધોનું ઊંડું વિશ્લેષણ કર્યું છે. આ અધ્યયન મુજબ, જે વ્યક્તિઓને માઈગ્રેનની લાંબા ગાળાની સમસ્યા છે, તેમને કોરોનરી હાર્ટ ડિસીઝ અને ઇસ્કેમિક સ્ટ્રોક થવાનું જોખમ સામાન્ય લોકો કરતા વધારે રહે છે. ખાસ કરીને ૪૫ વર્ષથી ઓછી વયની મહિલાઓમાં આ જોખમ વધુ સ્પષ્ટ જોવા મળ્યું છે. અભ્યાસમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે જો માઈગ્રેન સાથે વ્યક્તિમાં અન્ય જોખમી પરિબળો જેવા કે ધૂમ્રપાન, સ્થૂળતા (Obesity) અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય, તો હૃદયરોગનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
માઈગ્રેન એ માત્ર માથાનો દુખાવો નથી, પરંતુ તે શરીરની નર્વસ સિસ્ટમ અને રક્તવાહિનીઓ (Blood Vessels) ની જટિલ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી સ્થિતિ છે. આથી, માઈગ્રેનને માત્ર પેઈનકિલર લઈને ટાળવાને બદલે તેને સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી એક ગંભીર ચેતવણી માનવી જોઈએ.
કયા સંકેતોને ગંભીરતાથી લેવા જોઈએ?
ઘણીવાર લોકો માઈગ્રેનના દુખાવાને સામાન્ય માનીને નજરઅંદાજ કરે છે, પરંતુ નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તબીબી સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે:
અચાનક આવતો અત્યંત તીવ્ર માથાનો દુખાવો જે અગાઉના દુખાવા કરતા અલગ હોય.
દુખાવાની સાથે બોલવામાં મુશ્કેલી, શરીરના કોઈ અંગમાં નબળાઈ કે સુન્નતા અનુભવાવી.
ચક્કર આવવા, દ્રષ્ટિ ધૂંધળી થવી કે અચાનક બેભાન થઈ જવું.
જો માઈગ્રેનનો દુખાવો તમારી દૈનિક પ્રવૃત્તિઓને ખોરવી નાખતો હોય અને દવાઓ લેવા છતાં વારંવાર થતો હોય, તો તેને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ.
માઈગ્રેનથી બચવા અને નિયંત્રણ માટેના સૂચનો
વારંવાર માઈગ્રેનથી પીડાતા લોકોએ પોતાની જીવનશૈલીમાં કેટલાક ફેરફાર કરવા અત્યંત જરૂરી છે:
૧. ટ્રિગર્સને ઓળખો: દરેક વ્યક્તિમાં માઈગ્રેન માટે અલગ ‘ટ્રિગર્સ’ હોય છે, જેમ કે તેજ પ્રકાશ, અમુક ચોક્કસ ખોરાક, કે ઊંઘનો અભાવ. એક ડાયરી રાખો જેમાં તમે નોંધી શકો કે કઈ બાબતો પછી તમને હુમલો આવ્યો.
૨. નિયમિત દિનચર્યા: પૂરતી ઊંઘ લેવી અને સમયસર જમવું ખૂબ જરૂરી છે. તણાવ ઘટાડવા માટે યોગ અને મેડિટેશન કરી શકાય છે.
૩. હાઇડ્રેશન અને ડાયટ: દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવો અને સંતુલિત આહાર લો. સોડિયમ અને કેફીનનું પ્રમાણ મર્યાદિત રાખવું હિતાવહ છે.
૪. ડોક્ટરની સલાહ: જો માઈગ્રેન વારંવાર થતું હોય, તો માત્ર ઘરગથ્થુ ઉપચારો પર આધાર રાખવાને બદલે નિષ્ણાત ડોક્ટર પાસે જઈને સંપૂર્ણ તપાસ કરાવવી જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં હૃદયરોગ જેવા ગંભીર જોખમોથી બચી શકાય.
