Pakistan: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં મોટો ફેરફાર: કિરગિઝસ્તાનની ઐતિહાસિક એન્ટ્રી અને પાકિસ્તાનની વિદાય
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ના તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામોએ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં નવા સમીકરણો સર્જ્યા છે. બુધવાર, 3 જૂન, 2026 ના રોજ યોજાયેલી આ મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણીમાં, પાકિસ્તાન સહિતના હાલના બિન-કાયમી સભ્યોનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવા જઈ રહ્યો છે. આ સાથે જ નવા ચૂંટાયેલા સભ્યોના આગમનથી વૈશ્વિક સ્તરે સુરક્ષા સમીકરણો બદલાશે.
ચૂંટણીના મુખ્ય પરિણામો અને નવા સભ્યો
આ વર્ષની ચૂંટણીમાં એક મોટું આશ્ચર્ય જોવા મળ્યું છે, જેમાં કિરગિઝસ્તાન પ્રથમ વખત સુરક્ષા પરિષદનો બિન-કાયમી સભ્ય બનવા જઈ રહ્યું છે. કિરગિઝસ્તાને અત્યંત રોમાંચક સ્પર્ધામાં ફિલિપાઈન્સને હરાવીને આ સફળતા હાંસલ કરી છે. આ સિવાય ઓસ્ટ્રિયા, પોર્ટુગલ, ત્રિનિદાદ એન્ડ ટોબેગો અને ઝિમ્બાબ્વે પણ આ પ્રતિષ્ઠિત સભ્યપદ મેળવવામાં સફળ રહ્યા છે.
આ પાંચ નવા દેશો પાકિસ્તાન, પનામા, ડેનમાર્ક, ગ્રીસ અને સોમાલિયાનું સ્થાન લેશે, જેઓ આ વર્ષના અંતમાં પરિષદમાંથી વિદાય લેશે. આ નવા સભ્યોનો કાર્યકાળ 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી 31 ડિસેમ્બર, 2028 સુધી બે વર્ષનો રહેશે.
બે-તૃતીયાંશ બહુમતીનો મંત્ર
સુરક્ષા પરિષદમાં સ્થાન મેળવવું એ કોઈ નાની સિદ્ધિ નથી. નિયમ મુજબ, કોઈપણ દેશને બિન-કાયમી સભ્ય બનવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં હાજર અને મતદાન કરનારા સભ્ય દેશોના કુલ મતોના બે-તૃતીયાંશ (2/3) સમર્થન મેળવવું ફરજિયાત છે. જો તમામ 193 સભ્ય દેશો મતદાનમાં ભાગ લે, તો વિજય માટે ઓછામાં ઓછા 129 મતોની આવશ્યકતા રહે છે. જે દેશો મતદાનથી દૂર રહે છે, તેમને ગણતરીમાં લેવામાં આવતા નથી.
ચૂંટણી પ્રક્રિયાની ઝલક
સમાચાર એજન્સી સિન્હુઆના અહેવાલ મુજબ, આ વખતે પાંચ બેઠકો માટે સાત દેશો મેદાનમાં હતા. ઓસ્ટ્રિયા, પોર્ટુગલ, ત્રિનિદાદ એન્ડ ટોબેગો અને ઝિમ્બાબ્વે પ્રથમ તબક્કાના મતદાનમાં જ ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. જોકે, પાંચમી બેઠક માટે રસાકસી જામી હતી, જેમાં ત્રણ તબક્કાના વધારાના મતદાન બાદ કિરગિઝસ્તાને ફિલિપાઈન્સને પછાડીને બાજી મારી હતી.
UNSC નું માળખું અને તેનું મહત્વ
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સંસ્થા છે, જેમાં કુલ 15 સભ્યો હોય છે:
પાંચ કાયમી સભ્યો (P5): બ્રિટન, ચીન, ફ્રાન્સ, રશિયા અને અમેરિકા. આ દેશો પાસે ‘વીટો’ (Veto) પાવર છે.
દસ બિન-કાયમી સભ્યો: આ સભ્યો વિશ્વના વિવિધ ભૌગોલિક પ્રદેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ બેઠકો આફ્રિકી જૂથ, એશિયા-પેસિફિક જૂથ, લેટિન અમેરિકી અને કેરેબિયન જૂથ તેમજ પશ્ચિમી યુરોપિયન અને અન્ય દેશોના જૂથો વચ્ચે વહેંચાયેલી હોય છે.
દર વર્ષે પાંચ નવી બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાય છે, જેથી પરિષદમાં સંતુલન જળવાઈ રહે. કિરગિઝસ્તાનનું આગમન એ એશિયા-પેસિફિક જૂથ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જે દર્શાવે છે કે નાના અને ઉભરતા રાષ્ટ્રો પણ હવે વૈશ્વિક સુરક્ષાના નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા ઈચ્છે છે.
