Health care: મેંગો લવર્સ સાવધાન! કેરી ખાવાની આ ભૂલો તમને પાડી શકે છે બીમાર; જાણો આયુર્વેદ અનુસાર સાચી રીત
ઉનાળાની ઋતુની શરૂઆત થતાં જ દરેક ઘરમાં ફળોના રાજા ગણાતા ‘કેરી’ની એન્ટ્રી થઈ જાય છે. જો તમે પણ મેંગો લવર છો, તો આખું વર્ષ આ મધુર ફળની આતુરતાથી રાહ જોતા જ હશો. પરંતુ, ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે સ્વાદ-સ્વાદમાં વધુ પડતી કેરી ખાવાથી લોકોનું પેટ બગડી જાય છે, પેટમાં દુખાવો, ગેસ અથવા ઝાડા (ડાયેરિયા) જેવી સમસ્યાઓ થવા લાગે છે.
આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ થાય કે શું કેરી ખાવી સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક છે? બિલકુલ નહીં! વાસ્તવમાં ખામી કેરીમાં નથી, પરંતુ આપણી ખાવાની પદ્ધતિ અને ખોટા સમયમાં છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે કેરી ખાવાથી પેટ કેમ બગડે છે અને તેનાથી બચીને ઉનાળામાં કેરીની મજા કેવી રીતે લઈ શકાય.
કેરી ખાવાથી પેટ કેમ બગડે છે? (The Science Behind It)
આયુર્વેદ અને આધુનિક વિજ્ઞાન બંનેના મતે, કેરી ખાવાથી પેટ ખરાબ થવા પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો જવાબદાર છે:
૧. ગરમ તાસીર (Thermogenic Property): કેરીની પ્રકૃતિ અથવા તાસીર ગરમ હોય છે. ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે આપણે વધુ પડતી કેરી ખાઈએ છીએ, ત્યારે શરીરમાં આંતરિક ગરમી (Pitta) વધી જાય છે, જે પાચનક્રિયાને ખોરવી નાખે છે.
૨. ફાઈબર અને નેચરલ શુગરનું ઊંચું પ્રમાણ: કેરીમાં ડાયેટરી ફાઈબર અને ફ્રુક્ટોઝ (કુદરતી શર્કરા) ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. એકસાથે વધુ પડતી કેરી ખાવાથી આંતરડા પર અચાનક દબાણ આવે છે, જેના લીધે પેટમાં મરોડ કે લૂઝ મોશન થઈ શકે છે.
૩. કેમિકલથી પકવેલી કેરીઓ: આજકાલ બજારમાં કેરીઓને ઝડપથી પકવવા માટે કેલ્શિયમ કાર્બાઈડ જેવા ઝેરી કેમિકલ્સનો ઉપયોગ થાય છે. આ કેમિકલના અંશો જો પેટમાં જાય, તો તે આંતરડામાં ઇન્ફેક્શન (સોજો) અને આફરો પેદા કરે છે.
પેટ બગાડ્યા વિના કેરી ખાવાની ૪ સુવર્ણ ટિપ્સ
જો તમે નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખશો, તો તમારી પાચનક્રિયા પણ મજબૂત રહેશે અને તમે પેટની કોઈ પણ તકલીફ વિના આખી સીઝન કેરીનો આનંદ માણી શકશો.
૧. કેરીને પાણીમાં પલાળી રાખવી (સૌથી મહત્વનો નિયમ)
કેરી ખાવાના ઓછામાં ઓછા ૧ થી ૨ કલાક પહેલાં તેને ઠંડા પાણીમાં ડુબાડીને રાખી મૂકો. આ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી કેરીની અંદર રહેલી વધારાની ગરમી (ફાઈટિક એસિડ) દૂર થાય છે. આ ઉપરાંત, તેની છાલ પર ચોંટેલા હાનિકારક કેમિકલ્સ અને જંતુનાશકો પણ સાફ થઈ જાય છે.
૨. માત્રા પર નિયંત્રણ રાખવું (Portion Control)
ગમે તેટલી ભાવતી હોય, તો પણ સ્વાદના ચક્કરમાં આવીને એકસાથે ૩-૪ કેરી ન ખાવી જોઈએ. દિવસભરની મર્યાદા ૧ થી ૨ મધ્યમ કદની કેરીની જ રાખવી હિતાવહ છે. અતિ સર્વત્ર વર્જયેત્ — એટલે કે અતિરેક હંમેશા નુકસાન કરે છે.
૩. ખાવાનો સાચો સમય નક્કી કરો
કેરી ખાવાનો શ્રેષ્ઠ સમય સવારના નાસ્તામાં અથવા બપોરના ભોજનની વચ્ચેનો (Mid-day snack તરીકે) છે. રાત્રે સૂતા પહેલાં ક્યારેય કેરી ન ખાવી જોઈએ. રાત્રે પાચનતંત્ર ધીમું હોવાથી કેરી પચતી નથી, જેના લીધે ગેસ થાય છે અને વજન પણ ઝડપથી વધે છે.
૪. દૂધ કે દહીં સાથે યોગ્ય કોમ્બિનેશન
આયુર્વેદના નિયમ અનુસાર, ખાટી અથવા અડધી પાકેલી કેરી સાથે દૂધનું સેવન ક્યારેય ન કરવું જોઈએ, કારણ કે તે વિરૂદ્ધ આહાર છે અને ત્વચાના રોગો તેમજ પેટની સમસ્યાઓ નોંતરે છે. જો કે, પૂરેપૂરી પાકેલી અને મીઠી કેરીનો દૂધ સાથે મેંગો શેક (Mango Shake) બનાવીને પી શકાય છે, જે શરીરને ઠંડક આપે છે.
