શું 8મા પગાર પંચમાં મળશે ‘વન રેન્ક, વન પેન્શન’નો લાભ? જાણો પેન્શનરો માટે કેમ મહત્વની છે આ માગ
કેન્દ્ર સરકારના સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો હાલમાં ૮મા પગાર પંચ (8th Pay Commission)ની ભલામણોની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ દરમિયાન કર્મચારી સંગઠનોએ પગાર પંચ સમક્ષ એક મોટી માંગણી રજૂ કરી છે. આ માંગણી OROP એટલે કે ‘વન રેન્ક, વન પેન્શન’ (One Rank, One Pension) ની નીતિ તમામ સિવિલ કર્મચારીઓ માટે લાગુ કરવાની છે.
શું છે ‘વન રેન્ક, વન પેન્શન’ (OROP)?
‘વન રેન્ક, વન પેન્શન’ (OROP) એ એક એવી પેન્શન પ્રણાલી છે, જેમાં એક જ હોદ્દા કે લેવલ પર સમાન સમયગાળા માટે સેવા આપીને નિવૃત્ત થયેલા તમામ કર્મચારીઓને એકસરખું પેન્શન આપવામાં આવે છે.
આ પ્રણાલીમાં કર્મચારી કયા વર્ષમાં નિવૃત્ત થયો છે તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી. સામાન્ય રીતે સમય જતાં નવા પગાર પંચ લાગુ થવાના કારણે પાછળથી નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓનું પેન્શન અગાઉ નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીઓ કરતાં વધુ હોય છે. OROP નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વર્ષોના તફાવતને કારણે પેન્શનમાં ઊભી થતી આ અસમાનતાને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનો છે.
કર્મચારી સંગઠનોની રજૂઆત અને માગણીઓ
હાલમાં આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરતાં ‘ઓલ ઇન્ડિયા ડિફેન્સ એમ્પ્લોઇઝ ફેડરેશન’ (AIDEF) ના જનરલ સેક્રેટરી સી. શ્રીકુમારે જણાવ્યું હતું કે, જો ૮મા પગાર પંચમાં OROP લાગુ કરવામાં આવે તો એક જ હોદ્દા પરથી અલગ-અલગ સમયે નિવૃત્ત થયેલા કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના પેન્શન વચ્ચેનો તફાવત હંમેશા માટે સમાપ્ત થઈ જશે.
બીજી તરફ, ‘ઓલ ઇન્ડિયા ન્યૂ પેન્શન સ્કીમ એમ્પ્લોઇઝ ફેડરેશન’ના અધ્યક્ષ મનજીત સિંહ પટેલે પણ આ બાબતે ટાંક્યું હતું કે, જૂના પેન્શનરોને સમયાંતરે નવા પગાર પંચ દ્વારા પેન્શન વધારાનો લાભ મળવા છતાં, અલગ-અલગ સમયે નિવૃત્ત થયેલા સમાન કક્ષાના પેન્શનરોના પેન્શનની રકમમાં આજે પણ મોટો તફાવત જોવા મળે છે.
અગાઉના પગાર પંચોમાં થયેલા પ્રયાસો
ભૂતકાળમાં પણ આ પેન્શન અસમાનતાને ઘટાડવા માટે વિવિધ પગાર પંચો દ્વારા પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે:
૧. ૫મું પગાર પંચ: પાંચમા પગાર પંચે ૧૯૮૬ પહેલાં નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીઓના પેન્શનને તે સમયે નક્કી કરાયેલા નવા પે-સ્કેલ મુજબ ફરીથી ગણતરી કરવાની ભલામણ કરી હતી. તેને ‘નોશનલ પે ફિક્સેશન’ (કાગળ પર નવા વેતન મુજબ ગણતરી) પદ્ધતિ કહેવામાં આવી હતી.
૨. ૭મું પગાર પંચ: સાતમા પગાર પંચે પણ સ્વીકાર્યું હતું કે જૂના અને નવા નિવૃત્ત થતાં પેન્શનરો વચ્ચેનો તફાવત ધીમે ધીમે દૂર થવો જોઈએ. આ માટે પંચે જૂના પેન્શનરો અને હાલમાં નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓના પેન્શનમાં સમાનતા લાવવા માટે નવી ફોર્મ્યુલા સૂચવી હતી.
વર્તમાન સ્થિતિ અને ૮મા પગાર પંચ પાસે અપેક્ષા
વર્તમાન વ્યવસ્થા મુજબ OROP ની નીતિ તમામ કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ માટે લાગુ નથી. હાલમાં આ સિસ્ટમ મુખ્યત્વે ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (Sainik / Armed Forces) અને કેટલીક ચોક્કસ કેટેગરી માટે જ અમલમાં છે.
પરંતુ હવે કર્મચારી સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે ૮મા પગાર પંચની ભલામણો અંતર્ગત OROP નો વ્યાપ વધારીને તેને કેન્દ્ર સરકારના તમામ નાગરિક (Civilian) કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે પણ ફરજિયાતપણે લાગુ કરવામાં આવે. જો આ માગણી સ્વીકારવામાં આવે તો લાખો નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારીઓને મોટો નાણાકીય ફાયદો થશે.
