ખોટા બ્લડ ગ્રુપનું લોહી ચઢાવવામાં આવે તો શું થાય? કિડનીથી લઈને હૃદય સુધી થઈ શકે છે ગંભીર નુકસાન!

Blood Transfusion Alert: લોહી ચઢાવતી વખતે આ ભૂલ પડી શકે છે ભારે, જાણો ખોટા બ્લડ ગ્રુપનાં જોખમી લક્ષણો

કોઈ દર્દીને લોહી ચઢાવવાની જરૂર પડે ત્યારે સૌથી પહેલાં તેનું બ્લડ ગ્રુપ અને લોહીની અનુકૂળતા તપાસવી અત્યંત જરૂરી છે. જો ભૂલથી દર્દીને અસંગત બ્લડ ગ્રુપનું લોહી ચઢાવવામાં આવે, તો ગંભીર પ્રતિક્રિયા થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ લાલ રક્તકણો પર હુમલો કરે છે, જેને તબીબી ભાષામાં હીમોલિટિક ટ્રાન્સફ્યુઝન રિએક્શન કહેવામાં આવે છે.

ખોટું લોહી ચઢે તો કયા લક્ષણો દેખાઈ શકે?

અસંગત લોહી ચઢાવવાથી દર્દીમાં થોડા સમયની અંદર વિવિધ લક્ષણો દેખાઈ શકે છે. તેમાં અચાનક તાવ આવવો, ઠંડી લાગવી, છાતી અથવા પીઠમાં દુખાવો થવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી, ચક્કર આવવા અને હૃદયના ધબકારા વધી જવા જેવી સમસ્યાઓ સામેલ છે. કેટલાક કિસ્સામાં બ્લડ પ્રેશર ઘટી શકે છે અને પેશાબનો રંગ ઘેરો થઈ શકે છે. આવા લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.

કિડની અને હૃદય સહિત શરીરના અંગોને નુકસાન

જ્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ અસંગત લોહીના લાલ રક્તકણોને નષ્ટ કરવા લાગે છે, ત્યારે ગંભીર ગૂંચવણો ઊભી થઈ શકે છે. આ પ્રક્રિયામાં મુક્ત થતું હીમોગ્લોબિન કિડનીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ગંભીર પરિસ્થિતિમાં કિડનીની કામગીરી બંધ થવાનો ખતરો રહે છે. આ ઉપરાંત લોહી ગંઠાઈ જવું, આંતરિક રક્તસ્રાવ અને બ્લડ પ્રેશરમાં ભારે ઘટાડો થવાથી શરીરના મહત્ત્વપૂર્ણ અંગોની કામગીરી પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

ખોટું લોહી ચઢાવાય તો ડૉક્ટર તાત્કાલિક શું કરે?

જો લોહી ચઢાવતી વખતે અસંગત ટ્રાન્સફ્યુઝનની શંકા થાય, તો તબીબી ટીમ તરત જ લોહી ચઢાવવાનું બંધ કરે છે. ત્યારબાદ દર્દીની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને જરૂરી તપાસ અને સારવાર શરૂ કરવામાં આવે છે. દર્દીને નસ દ્વારા પ્રવાહી આપવામાં આવી શકે છે અને કિડની, બ્લડ પ્રેશર તથા અન્ય અંગોની કામગીરી પર સતત નજર રાખવામાં આવે છે. ગંભીર કિસ્સામાં દર્દીને આઈસીયુમાં સારવાર અથવા ડાયાલિસિસની જરૂર પણ પડી શકે છે.

બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન પહેલાં કઈ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?

લોહી ચઢાવતાં પહેલાં દર્દીની ઓળખ, બ્લડ ગ્રુપ અને ક્રોસમેચિંગ સહિતની જરૂરી તપાસ કરવી આવશ્યક છે. માત્ર બ્લડ ગ્રુપ સરખું હોવું પૂરતું નથી, કારણ કે લોહીની અન્ય અનુકૂળતા પણ તપાસવી પડે છે. ટ્રાન્સફ્યુઝન દરમિયાન તબીબી કર્મચારીઓએ દર્દીની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. દર્દીને તાવ, દુખાવો, શ્વાસની તકલીફ અથવા અચાનક અસ્વસ્થતા અનુભવાય, તો તરત જ તબીબી સ્ટાફને જાણ કરવી જોઈએ.

સમયસર સારવાર દર્દીનો જીવ બચાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે

મિત્રો, લોહી ચઢાવવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત હોય છે, જ્યારે જરૂરી તપાસ અને યોગ્ય સાવચેતીનું પાલન કરવામાં આવે. જોકે, અસંગત લોહી ચઢાવવાથી થતી પ્રતિક્રિયા તબીબી કટોકટી બની શકે છે. જો ટ્રાન્સફ્યુઝન દરમિયાન ઉપર જણાવેલાં લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ તબીબી ટીમને જાણ કરો અને પોતાની રીતે સારવાર કરવાનો પ્રયાસ ન કરો. સમયસર ઓળખ, યોગ્ય સારવાર અને સતત દેખરેખથી ગંભીર જટિલતાઓનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.