Adani Power vs Tata Power: આ વધતી વીજળીની માંગમાં કોણ વિજયી બનશે? અદાણી પાવર કે ટાટા પાવર?
વિશ્વભરમાં વીજળીનો વપરાશ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. વૈશ્વિક વીજળીની માંગ 2025 માં 3.3 ટકા અને 2026 માં 3.7 ટકા વધવાનો અંદાજ છે. આ મુખ્યત્વે ડેટા સેન્ટરોના વિસ્તરણ, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિમાં વધારો અને ઠંડકની વધતી જરૂરિયાતોને કારણે છે. પાવર ક્ષેત્રની કંપનીઓને આ વધતી માંગનો સીધો ફાયદો થઈ રહ્યો છે, જે તેમના નફા અને શેરધારકોના વળતરમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે.
અદાણી પાવર અને ટાટા પાવર ભારતના પાવર ક્ષેત્રના બે મુખ્ય ખેલાડીઓ છે. તેમની કામગીરી ફક્ત ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી; બંને કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ તેમના પ્રોજેક્ટ્સનો વિસ્તાર કરી રહી છે. અદાણી પાવર બાંગ્લાદેશને વીજળી સપ્લાય કરે છે અને ભૂટાનમાં હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે ટાટા પાવર ભૂટાનમાં મોટા રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ વિકસાવી રહી છે. આ રિપોર્ટ સાત મુખ્ય પરિબળોના આધારે બંને કંપનીઓની તુલના કરે છે: તેમના બિઝનેસ મોડેલ, વૃદ્ધિ યોજનાઓ, ઓર્ડર બુક અને સ્ટોક પ્રદર્શન.
બિઝનેસ મોડેલ અને કામગીરી
અદાણી પાવર ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી થર્મલ પાવર કંપની છે, જેની કુલ ક્ષમતા 18,150 મેગાવોટ છે. કંપની મોટા પાયે વીજળીનું ઉત્પાદન કરે છે, અને તેની 91 ટકા ક્ષમતા લાંબા ગાળાના પાવર ખરીદી કરારો (PPA) સાથે જોડાયેલી છે. આનો અર્થ એ છે કે કંપની પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે વીજળી વેચવા માટે સંમત થાય છે, જે પ્રમાણમાં સુરક્ષિત આવક પૂરી પાડે છે. અદાણી પાવર 2032 સુધીમાં તેની ક્ષમતા 18 GW થી વધારીને 42 GW કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.
આ દરમિયાન, ટાટા પાવર એક સંકલિત ઉપયોગિતા કંપની છે જે વીજળી ઉત્પાદનથી લઈને ટ્રાન્સમિશન અને વિતરણ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયાનું સંચાલન કરે છે. કંપની આશરે 13 મિલિયન ગ્રાહકોને વીજળી પૂરી પાડે છે. ટાટા પાવર થર્મલ તેમજ નવીનીકરણીય ઊર્જા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે અને 2045 સુધીમાં નેટ-શૂન્ય પ્રાપ્ત કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
ઓર્ડર બુક અને વૃદ્ધિ યોજના
અદાણી પાવરે બીજા ક્વાર્ટરમાં 4.5 ગીગાવોટ નવા લાંબા ગાળાના PPA મેળવ્યા છે. આમાં બિહાર માટે 2,400 મેગાવોટ, મધ્યપ્રદેશ માટે 1,600 મેગાવોટ અને કર્ણાટક માટે 570 મેગાવોટનો સમાવેશ થાય છે. કંપની તેની 23 ગીગાવોટ વિસ્તરણ યોજના માટે આશરે ₹2 લાખ કરોડનું રોકાણ કરી રહી છે.
ટાટા પાવર ગ્રીન એનર્જી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. કંપનીએ રૂફટોપ સોલાર સેગમેન્ટમાં 907 મેગાવોટના ઓર્ડર મેળવ્યા છે અને આ સેગમેન્ટમાં 20 ટકાથી વધુ બજાર હિસ્સો ધરાવે છે. વધુમાં, કંપની પાસે 10.4 ગીગાવોટ ક્લીન એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ અને 838 મેગાવોટ વિન્ડ ટર્બાઇન ઓર્ડર પાઇપલાઇનમાં છે.
શેર કામગીરી
અદાણી પાવરના શેર છેલ્લા છ મહિનામાં 24.80 ટકા અને એક વર્ષમાં 40.60 ટકા વધ્યા છે. પાંચ વર્ષમાં, શેરમાં 1,367 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. કંપનીનો PE રેશિયો 22.71 છે. 1 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ બજાર બંધ થયા મુજબ, BSE પર શેરનો ભાવ ₹148.85 અને NSE પર ₹148.76 હતો.
તેની તુલનામાં, ટાટા પાવરના શેર છેલ્લા છ મહિનામાં 6.08 ટકા અને એક વર્ષમાં 2.59 ટકા ઘટ્યા છે. જો કે, તેણે લાંબા ગાળે સારું વળતર આપ્યું છે, પાંચ વર્ષમાં 389 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. કંપનીનો PE રેશિયો 28.25 છે. ગુરુવારે બજાર બંધ થતાં, NSE પર શેર ₹381.85 અને BSE પર ₹381.80 પર બંધ થયો.
સપ્લાય ચેઇન સ્ટ્રેટેજી
અદાણી પાવરે તેના 23 GW વિસ્તરણ માટે બોઇલર, ટર્બાઇન અને જનરેટર જેવા મહત્વપૂર્ણ ઉપકરણો માટે ઓર્ડર આપી દીધા છે. આ કંપનીને સ્ટીલ અને એન્જિનિયરિંગ ખર્ચમાં સંભવિત વધારા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તેની સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવા માટે, ટાટા પાવરે તિરુનેલવેલીમાં 4.3 ગીગાવોટ સોલર મોડ્યુલ પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો, જેણે પ્રથમ છ મહિનામાં ₹340 કરોડનો નફો મેળવ્યો. કંપની 10 ગીગાવોટ વેફર અને ઇન્ગોટ ફેક્ટરી સ્થાપવાનું પણ વિચારી રહી છે.
ભૂટાનમાં સ્પર્ધા
ભુટાનના હાઇડ્રોપાવર ક્ષેત્રમાં બંને કંપનીઓ વચ્ચે તીવ્ર સ્પર્ધા છે. ટાટા પાવર ૧,૧૨૫ મેગાવોટના દોર્જીલુંગ અને ૬૦૦ મેગાવોટના ખોર્લોચુ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહી છે અને ત્યાં કુલ ૫,૦૦૦ મેગાવોટના સ્વચ્છ ઉર્જા વિકસાવવાની યોજના ધરાવે છે.
બીજી તરફ, અદાણી પાવરે ૫૭૦ મેગાવોટના વાંગચુ હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટ માટે ભૂટાનના ડ્રુક ગ્રીન પાવર કોર્પોરેશન સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેનો ખર્ચ ₹૬,૦૦૦ કરોડ થવાનો અંદાજ છે.
નાણાકીય શક્તિ અને નફાકારકતા
અદાણી પાવરનું EBITDA માર્જિન ૪૧ ટકા છે અને તેણે તેનું દેવું નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડ્યું છે. તેનો દેવું-થી-ઇક્વિટી રેશિયો ઘટીને ૦.૮૩ થયો છે. ચોખ્ખો દેવું-થી-EBITDA રેશિયો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૯માં ૯.૭૫ ગણો હતો તે ઘટીને ૧.૭૫ ગણો થયો છે. સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં કંપનીની આવક રૂ. ૧૪,૩૦૮ કરોડ હતી, જોકે નફો જૂન ક્વાર્ટરમાં રૂ. ૩,૩૦૫ કરોડથી ઘટીને રૂ. ૨,૯૦૬ કરોડ થયો છે.
ટાટા પાવરે સતત ૨૪ ક્વાર્ટરમાં નફામાં વધારો નોંધાવ્યો છે. કંપનીના ઓડિશા ડિસ્કોમે બીજા ક્વાર્ટરમાં નફામાં 362 ટકાનો વધારો નોંધાવ્યો હતો. જોકે, છેલ્લા બે ક્વાર્ટરમાં આવકમાં ઘટાડો થયો છે. સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં કંપનીની આવક 16,050 કરોડ રૂપિયા અને નફો 1,245 કરોડ રૂપિયા હતો.
