WhatsApp Username: વોટ્સએપમાં બદલાશે ચેટિંગનો અંદાજ, પણ સરકાર શા માટે છે ચિંતિત?
મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ વોટ્સએપ સતત પોતાના વપરાશકર્તાઓના અનુભવને સુધારવા માટે નવા ફીચર્સ લાવતું રહે છે. આ શ્રેણીમાં હવે કંપની ‘યુઝરનેમ’ (Username) ફીચર રજૂ કરવાની તૈયારીમાં છે. કંપનીના દાવા મુજબ, આ ફીચર યુઝર્સની પ્રાઈવસીમાં વધારો કરશે, કારણ કે હવે કોઈને મેસેજ કરવા માટે મોબાઈલ નંબર શેર કરવાની જરૂર નહીં પડે. પરંતુ, આ ફીચરને લઈને ભારતીય કેન્દ્ર સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓ ચિંતિત જોવા મળી રહી છે.
સરકારની ચિંતાનું કારણ શું છે?
ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં, જ્યાં ડિજિટલ સાક્ષરતા હજુ પણ વિકાસના પંથે છે, ત્યાં ઓનલાઈન ફ્રોડના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. અત્યારે પણ લોકો બેન્ક અધિકારી, પોલીસ કે સરકારી એજન્સીના અધિકારી બનીને કરવામાં આવતા કોલ્સ અને મેસેજ દ્વારા છેતરપિંડીનો ભોગ બની રહ્યા છે. સરકારને આશંકા છે કે જો મોબાઈલ નંબરની જરૂરિયાત દૂર થઈ જશે, તો સાયબર ગુનેગારો માટે કોઈની પણ ઓળખ ચોરી કરીને છેતરપિંડી કરવી વધુ સરળ બની જશે.
આ બાબતને ગંભીરતાથી લેતા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય આ નવા ફીચરની ઊંડી તપાસ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. જો જરૂર પડશે, તો મંત્રાલય દ્વારા વોટ્સએપની માલિકી ધરાવતી કંપની ‘મેટા’ (Meta) ને સ્પષ્ટતા માટે નોટિસ પણ મોકલવામાં આવી શકે છે.
છેતરપિંડીનું જોખમ કેવી રીતે વધશે?
સાયબર નિષ્ણાતોના મતે, યુઝરનેમ ફીચરનો દુરુપયોગ ખૂબ જ ખતરનાક બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ઠગ જાણીતી કંપની, બેંક કે સરકારી સંસ્થાના નામ સાથે મળતું આવતું ‘યુઝરનેમ’ બનાવી શકે છે. માત્ર એક સ્પેલિંગમાં ફેરફાર કરીને અથવા અંડરસ્કોર (_) જેવી નિશાનીઓનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલા નકલી આઈડી અસલી હોવાનો ભ્રમ પેદા કરી શકે છે.
સામાન્ય વપરાશકર્તા ઘણીવાર ઉતાવળમાં યુઝરનેમની બારીકાઈથી તપાસ કરતો નથી. જો તેને કોઈ અજાણી વ્યક્તિ ‘સરકારી અધિકારી’ તરીકે મેસેજ કરે, તો તે વિશ્વાસમાં આવીને પોતાની અંગત માહિતી અથવા પૈસા ગુમાવી બેસી શકે છે. આ પ્રકારના ‘ઈમ્પરસોનેશન’ (બીજાની નકલ કરવી)ના કેસોમાં વધારો થવાની સંભાવના છે.
વોટ્સએપનો બચાવ અને સુરક્ષાના પગલાં
બીજી તરફ, કંપની આ અંગે પોતાનો પક્ષ રજૂ કરી રહી છે. મેટાનું કહેવું છે કે વોટ્સએપ પર યુઝરનેમની કોઈ જાહેર યાદી (Public Directory) નહીં હોય. કોઈપણ વ્યક્તિને મેસેજ કરવા માટે તમારે તેનું સાચું અને ચોક્કસ યુઝરનેમ જાણવું જરૂરી રહેશે.
વધુમાં, કંપનીએ ખાતરી આપી છે કે મોટા બ્રાન્ડ્સ, સરકારી સંસ્થાઓ અને વેરિફાઈડ એકાઉન્ટ્સના નામને ‘રિઝર્વ’ રાખવામાં આવશે જેથી કોઈ તેનો ગેરલાભ ન ઉઠાવી શકે. સાથે જ, નકલી કે શંકાસ્પદ એકાઉન્ટ્સને ઓળખવા અને તેને બ્લોક કરવા માટે કંપની અત્યાધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) સિસ્ટમ પર પણ કામ કરી રહી છે.
