WhatsApp Username: મોબાઈલ નંબર વગર વ્હોટ્સએપ ચેટ? જાણો નવા ફીચર પર સરકારના આકરા સવાલો
વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય મેસેજિંગ એપ્લિકેશન વ્હોટ્સએપ તેના પ્લેટફોર્મ પર સુરક્ષા અને પ્રાઈવસી વધારવા માટે ટેલિગ્રામ જેવું ‘યુઝરનેમ’ ફીચર લાવવા જઈ રહ્યું છે. જો કે, ભારતમાં આ ફીચર સત્તાવાર રીતે લોન્ચ થાય તે પહેલા જ કેન્દ્ર સરકારે આકરો વલણ અપનાવ્યું છે. ડિજિટલ ક્રાઈમ અને ઓનલાઈન ફ્રોડની વધતી ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે મેટા કંપનીને નોટિસ ફટકારી છે. સરકારનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી સુરક્ષા સંબંધિત તમામ પ્રશ્નોના સંતોષકારક જવાબો નહીં મળે, ત્યાં સુધી આ ફીચરને ભારતીય બજારમાં રજૂ કરવા દેવામાં આવશે નહીં.
સરકારે કેમ ઉઠાવ્યું આ કડક પગલું?
હાલમાં વ્હોટ્સએપ પર કોઈની પણ સાથે ચેટ કરવા માટે મોબાઈલ નંબર હોવો અનિવાર્ય છે. કંપની જે નવું ફીચર લાવવા જઈ રહી છે, તેમાં યુઝર્સ પોતાના એકાઉન્ટ માટે એક અનોખું યુઝરનેમ સેટ કરી શકશે. આનાથી કોઈ અજાણી વ્યક્તિ સાથે વાત કરવા માટે તેને પોતાનો પર્સનલ મોબાઈલ નંબર આપવાની જરૂર નહીં રહે. કંપની આને યુઝર પ્રાઈવસી માટે મોટું પગલું ગણાવી રહી છે, પરંતુ સરકારી એજન્સીઓએ આ ફીચરમાં રહેલા ગંભીર જોખમો અને ખામીઓ તરફ ઈશારો કરીને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
મેટા (Meta) પાસે 3 દિવસમાં માંગ્યો જવાબ
સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી અનુસાર, કેન્દ્રીય આઈટી મંત્રાલયે મેટા કંપનીને આદેશ આપ્યો છે કે તે આગામી ત્રણ દિવસની અંદર આ ફીચર સંબંધિત તમામ તકનીકી વિગતો સરકાર સમક્ષ રજૂ કરે. આ નોટિસમાં સરકારે સ્પષ્ટપણે પૂછ્યું છે કે આ યુઝરનેમ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરશે? અજાણ્યા આઈડીની ઓળખ કેવી રીતે થશે? અને દેશની આંતરિક સુરક્ષા તેમજ નાગરિકોની સાયબર સેફ્ટી પર આનાથી શું અસર પડી શકે છે? જો કંપની નિયત સમયમાં યોગ્ય ડેટા અને સુરક્ષા પ્લાન રજૂ નહીં કરે, તો ભારતમાં આ ફીચર હંમેશા માટે પ્રતિબંધિત થઈ શકે છે.
સાયબર ક્રાઈમ અને ઓનલાઈન ફ્રોડ વધવાની આશંકા
સરકારે આ નોટિસ પાછળ સૌથી મોટું કારણ સાયબર સ્કેમર્સ (Cyber Criminals) ની નવી યુક્તિઓને ગણાવ્યું છે. સરકારના મતે, વ્હોટ્સએપ યુઝરનેમ ફીચરના કારણે ઓનલાઈન ફ્રોડ, ફિશિંગ એટેક અને બ્લેકમેલિંગના કિસ્સાઓમાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. આજકાલ દેશમાં ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ (Digital Arrest) જેવા હાઈટેક સાયબર ગુનાઓ ખૂબ વધી રહ્યા છે, જેમાં ગુનેગારો પોલીસ કે સરકારી અધિકારી બનીને લોકોને ડરાવે છે અને પૈસા પડાવે છે. જો વ્હોટ્સએપ પર યુઝરનેમ આવી જશે, તો ઠગ લોકો માટે પોતાની અસલી ઓળખ છુપાવવી ખૂબ જ સરળ બની જશે.
નકલી આઈડી અને સરકારી સંસ્થાઓના નામે છેતરપિંડી
સરકારની સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ પ્રખ્યાત બેંક, ઈ-કોમર્સ કંપની અથવા સીબીઆઈ (CBI), પોલીસ, ઈન્કમટેક્સ જેવા સરકારી વિભાગો સાથે મળતું-આવતું યુઝરનેમ બનાવી લે, તો સામાન્ય નાગરિકો માટે અસલી અને નકલી વચ્ચેનો તફાવત પારખવો અશક્ય બની જશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ઠગ “@SBI_Support” કે “@Mumbai_Police_HQ” જેવું યુઝરનેમ બનાવીને લોકોને મેસેજ કરે, તો લોકો સરળતાથી છેતરાઈ જશે અને પોતાના બેંકિંગ પાસવર્ડ કે અંગત વિગતો શેર કરી દેશે. મોબાઈલ નંબર વગર આવા ગુનેગારોને ટ્રેક કરવા પોલીસ માટે પણ મુશ્કેલ સાબિત થશે.
વ્હોટ્સએપ ફીચરની વિશેષતા અને ભવિષ્યની સ્થિતિ
જો કે, વ્હોટ્સએપનું કહેવું છે કે આ ફીચરનો હેતુ મહિલાઓ અને વ્યાવસાયિકોની સુરક્ષા વધારવાનો છે, જેથી તેમનો પર્સનલ નંબર સાર્વજનિક ન થાય. આ ફીચર વૈકલ્પિક (Optional) રાખવામાં આવશે. પરંતુ ભારતમાં સાયબર સુરક્ષાના કડક કાયદાઓને કારણે, હવે આ ફીચરનું ભવિષ્ય મેટાના જવાબ પર નિર્ભર કરે છે. જો મેટા સરકારને ખાતરી આપે કે તેઓ નકલી યુઝરનેમ અટકાવવા માટે મજબૂત વેરિફિકેશન સિસ્ટમ લાવશે, તો જ ભવિષ્યમાં આ ફીચર ભારતમાં લોન્ચ થઈ શકશે. હાલ પૂરતું આ ફીચરના લોન્ચિંગ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો છવાયેલા છે.
