યુઝર પ્રાઈવસી પર સુપ્રીમ કોર્ટ કડક, વોટ્સએપે આપ્યું આશ્વાસન
ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ વોટ્સએપે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું છે કે તે અન્ય ઇન્ટરનેટ કંપનીઓ સાથે યુઝર ડેટા અયોગ્ય રીતે શેર કરી રહ્યું છે તેવો દાવો સાચો નથી. કંપનીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે પ્લેટફોર્મનું ટેકનિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પારદર્શક છે અને યુઝર ગોપનીયતાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ કાયદાના ઉલ્લંઘનનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ દ્વારા આ કેસની સુનાવણી કરવામાં આવી રહી છે. સુનાવણી દરમિયાન, કંપનીએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન એક્ટ, 2023 (DPDP એક્ટ) ગોપનીયતા સંબંધિત મુદ્દાઓને સંબોધવા માટે પર્યાપ્ત કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે.
₹213 કરોડના દંડ અંગે વિવાદ
અહેવાલ મુજબ, ભારતીય સ્પર્ધા પંચ (CCI) એ તેની 2021 ની ગોપનીયતા નીતિ અંગે વોટ્સએપ પર ₹213.14 કરોડનો દંડ લાદ્યો હતો.
CCI એ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કંપનીએ “ટેક-ઈટ-ઓર-લીવ-ઈટ” શરતો દ્વારા તેના બજાર પ્રભુત્વનો દુરુપયોગ કર્યો છે. કમિશને દલીલ કરી હતી કે ડેટા શેરિંગ માટે વપરાશકર્તાઓ પાસેથી મેળવેલી સંમતિ વાસ્તવિક અને મફત નહોતી, પરંતુ સેવા પૂરી પાડવા માટે દબાણ હેઠળ આપવામાં આવી હતી.
નેશનલ કંપની લો એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (NCLAT) દ્વારા પણ આ નિર્ણયને સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું. જોકે, ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઉદ્દેશ્ય વપરાશકર્તાઓને કયા ડેટાનો ઉપયોગ, કયા હેતુ માટે અને કેટલા સમય માટે કરવામાં આવશે તે અંગે સ્પષ્ટ પસંદગી પૂરી પાડવાનો હતો.
સંમતિ, જાહેરાત અને ડેટા ઉપયોગ
NCLAT એ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે બિનજરૂરી ડેટા સંગ્રહ અથવા જાહેરાત માટે ડેટાનો ઉપયોગ ફક્ત સ્પષ્ટ, જાણકાર અને રદ કરી શકાય તેવી સંમતિ (ઓપ્ટ-ઇન/ઓપ્ટ-આઉટ) ના આધારે જ શક્ય હોવો જોઈએ.
તાજેતરની સુનાવણીમાં, WhatsApp એ કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે તે ટ્રિબ્યુનલના નિર્દેશોનું પાલન કરશે અને 16 માર્ચ, 2026 સુધીમાં સંમતિ જોગવાઈઓનો અમલ કરશે.
જોકે, ટ્રિબ્યુનલે જાહેરાત માટે ડેટા શેરિંગ પર CCI ના પાંચ વર્ષના પ્રતિબંધને અતિશય ગણાવ્યો, અને કહ્યું કે જો વપરાશકર્તાને સ્પષ્ટ પસંદગી આપવામાં આવે તો સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ જરૂરી ન પણ હોય.
ગોપનીયતા વિરુદ્ધ સ્પર્ધાના મુદ્દાઓ
પાછલી સુનાવણીમાં, કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે લાખો ભારતીય ગ્રાહકોની ગોપનીયતા સાથે ચેડા કરવામાં આવશે નહીં. કોર્ટે વ્યક્તિગત ડેટાના વ્યાપારી ઉપયોગ પર પણ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
બીજી બાજુ, CCI નું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલે દલીલ કરી હતી કે આ મામલો ફક્ત ગોપનીયતાનો જ નહીં પરંતુ સ્પર્ધા કાયદાનો પણ છે. તેમના મતે, ડેટા શેરિંગ બજાર માળખું, ગ્રાહક પસંદગી અને વાજબી સ્પર્ધાને અસર કરે છે.
આગળ શું?
- સુપ્રીમ કોર્ટે હવે નક્કી કરવું પડશે:
- શું 2021 ગોપનીયતા નીતિ સ્પર્ધા કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે?
- DPDP કાયદાના અમલ પછી આ બાબતને નવા કાનૂની પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોવી જોઈએ?
- અને શું CCI દ્વારા લાદવામાં આવેલા દંડ અને પ્રતિબંધો યોગ્ય અને પ્રમાણસર છે?
- ડિજિટલ ગોપનીયતા, ડેટા અર્થતંત્ર અને સ્પર્ધા કાયદા વચ્ચે સંતુલન નક્કી કરવાના સંદર્ભમાં આ કેસ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
