વોટ્સએપ પર સરકારી નજરનો દાવો? જાણો વાયરલ મેસેજની વાસ્તવિકતા અને એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શનનું સત્ય
આજના આધુનિક સમયમાં વોટ્સએપ (WhatsApp) ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતું ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે. લોકો તેનો ઉપયોગ અંગત વાતચીત, જરૂરી દસ્તાવેજો, ફોટા અને વિડીયો શેર કરવા માટે કરે છે. પરંતુ ટેકનોલોજીના વિસ્તારની સાથે સાયબર ફ્રોડ અને ફેક ન્યૂઝ (Fake News) નું જોખમ પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ઠગ અને અફવા ફેલાવનારા લોકો અવારનવાર યુઝર્સમાં ડર પેદા કરવા માટે નવી-નવી પદ્ધતિઓ અપનાવતા હોય છે.
હાલમાં જ વોટ્સએપ અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર એક મેસેજ ખૂબ જ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે ભારત સરકાર તમારા તમામ વોટ્સએપ કોલ્સ અને ચેટ્સ પર સતત નજર રાખી રહી છે. ચાલો જાણીએ આ વાયરલ મેસેજનું પૂરું સત્ય.
વાયરલ મેસેજમાં શું દાવાઓ કરવામાં આવ્યા છે?
સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા આ લાંબા મેસેજમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે નવા સંચાર નિયમો હેઠળ સરકાર વોટ્સએપની સાથે-સાથે ફેસબુક (Facebook), ટ્વિટર/X અને ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram) પર યુઝર્સની તમામ ગતિવિધિઓ, કોલ્સ અને મેસેજ પર નજર રાખશે.
આ મેસેજમાં એવો પણ આશ્ચર્યજનક દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વોટ્સએપ પર મેસેજ મોકલતી વખતે આવતા ‘ટિક માર્ક્સ’ (Tick Marks) ના રંગ બદલાઈ જશે, જે સરકારી દેખરેખ અને કાનૂની કાર્યવાહી દર્શાવશે:
ત્રણ બ્લુ ટિક (Three Blue Ticks): સરકારે તમારા મેસેજની નોંધ લીધી છે.
બે બ્લુ અને એક રેડ ટિક (Two Blue & One Red Tick): સરકાર તમારા પર નજર રાખી રહી છે.
એક બ્લુ અને બે રેડ ટિક (One Blue & Two Red Ticks): સરકાર તમારા ડેટાની તપાસ કરી રહી છે.
ત્રણ રેડ ટિક (Three Red Ticks): સરકારે તમારી સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી છે અને તમને કોર્ટનું સમન્સ આવી શકે છે.
શું છે આ વાયરલ મેસેજનું સાચું સત્ય?
આ વાયરલ થઈ રહેલો મેસેજ સંપૂર્ણપણે ફેક (તદ્દન ખોટો અને અફવા) છે. ભારત સરકાર અથવા તેની કોઈ પણ એજન્સી દ્વારા સોશિયલ મીડિયા ટ્રેકિંગ કે આવા કોઈ નવા ‘ટિક માર્ક’ નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા નથી.
સરકારની પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB Fact Check) ની ટીમે પણ આ વાયરલ મેસેજ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું છે કે ભારત સરકાર દ્વારા વોટ્સએપ પર કોઈ નિયંત્રણ કે નવી ટિક સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવી નથી. આ એક જૂની અફવા છે જે સમયાંતરે નવા રૂપમાં સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાવવામાં આવે છે.
વોટ્સએપનું ‘એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન’ (End-to-End Encryption)
વોટ્સએપ સુરક્ષા માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન (End-to-End Encryption) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે જ્યારે તમે કોઈ વ્યક્તિને મેસેજ કે કોલ કરો છો, ત્યારે તે માત્ર મોકલનાર અને મેળવનાર જ જોઈ કે સાંભળી શકે છે.
થર્ડ પાર્ટી તો ઠીક, ખુદ વોટ્સએપ કે કોઈ પણ સરકાર પણ તમારા મેસેજ વાંચી શકતી નથી કે તમારા કોલ્સ સાંભળી શકતી નથી. તેથી ત્રણ રેડ ટિક કે સરકારી ટ્રેકિંગ જેવી કોઈ સુવિધા વોટ્સએપમાં અસ્તિત્વ ધરાવતી જ નથી.
યુઝર્સે શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
૧. અફવાઓથી દૂર રહો: આવા પાયાવિહોણા મેસેજ જોઈને ડરવાની કે ગભરાવાની જરૂર નથી.
૨. મેસેજ ફોરવર્ડ ન કરો: કોઈપણ મેસેજની સત્યતા તપાસ્યા વગર તેને અન્ય ગ્રુપ કે મિત્રોને ફોરવર્ડ કરશો નહીં.
૩. ઓફિશિયલ સ્ત્રોત પર વિશ્વાસ કરો: જો કોઈ નવો કાયદો કે નિયમ લાગુ થાય, તો તેની માહિતી હંમેશાં અધિકૃત સરકારી ગેઝેટ કે સમાચાર માધ્યમો દ્વારા જ આપવામાં આવે છે.
