યુએસ હિસ્ટ્રીમાં પ્રથમ વાર: જીવંત રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ચહેરાવાળો $૧ નો સિક્કો જારી કરાયો
૨ સપ્ટેમ્બરના રોજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ મિન્ટ (U.S. Mint) દ્વારા અધિકૃત રીતે ‘૨૦૨૬ સેમિક્વિન્સન્ટેનિયલ પ્રેસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ $૧ કોઈન’ નું વેચાણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષથી વધુના અમેરિકન ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ એવો પ્રસંગ છે જ્યારે દેશના કોઈ પદસ્થ કે જીવંત રાષ્ટ્રપતિની તસવીર સત્તાવાર રીતે ચલણી સિક્કા પર કંડારવામાં આવી હોય. બપોરના સમયે યુ.એસ. મિન્ટની ઓનલાઈન વેબસાઈટ અને રિટલે સ્ટોર્સ પર વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ કરાયેલો આ સુવર્ણ રંગનો સિક્કો અમેરિકાની સ્થાપનાની ૨૫૦મી વર્ષગાંઠની ઐતિહાસિક ઉજવણીના ભાગરૂપે જારી કરવામાં આવ્યો છે.
કેવો દેખાય છે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તસવીરવાળો આ નવો $૧ નો સિક્કો?
સામાન્ય બોલચાલમાં આ સિક્કાને “ગોલ્ડન ડોલર” (Golden Dollar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પરંતુ તેના નિર્માણમાં કોઈ વાસ્તવિક સોના કે કિંમતી ધાતુનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. આ સિક્કાની બંને બાજુની ડિઝાઇન વિશેષ કલાત્મકતા ધરાવે છે:
આગળનો ભાગ (Obverse): સિક્કાના મુખપૃષ્ઠ પર રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઉપસેલી પ્રોફાઈલ તસવીર કંડારવામાં આવી છે. આ ડિઝાઇન યુ.એસ. મિન્ટના મુખ્ય એન્ગ્રેવર જોસેફ મેના દ્વારા વ્હાઇટ હાઉસની એક અધિકૃત તસવીરના આધારે બનાવવામાં આવી છે. આ સાથે આગળના ભાગમાં “LIBERTY”, “IN GOD WE TRUST”, ઐતિહાસિક વર્ષ “1776 ~ 2026” અને મૂર્તિકારની ટૂંકી સહી “JFM” કોતરેલી છે.
પાછળનો ભાગ (Reverse): સિક્કાની પાછળની બાજુએ યુ.એસ. રાષ્ટ્રપતિની અધિકૃત મુદ્રા (Seal) દર્શાવવામાં આવી છે, જેમાં એક ગરુડ (Eagle) પોતાના પંજામાં ઓલિવની ડાળી અને તીર પકડી રાખેલ છે. ગરુડની મધ્યમાં રહેલી ઢાલ પર “250” લખવામાં આવ્યું છે, જે અમેરિકાની ૨૫૦મી વર્ષગાંઠ (Semiquincentennial) નું પ્રતીક છે.
શું ટ્રમ્પનો $૧ નો સિક્કો લીગલ ટેન્ડર (કાયદેસરનું નાણું) છે?
અમેરિકી ફેડરલ કાયદા હેઠળ આ નવા સિક્કાના કાનૂની સ્થાનને સમજવા માટે ત્રણ મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
૧. કાયદેસર ચલણનો દરોજ્જો:
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કોડના ટાઇટલ ૩૧ અનુસાર, યુ.એસ. મિન્ટ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તમામ સિક્કા દેશમાં કોઈપણ જાહેર કે ખાનગી દેવાની ચૂકવણી, સરકારી કરવેરા અને અન્ય લેણાંની ભરપાઈ માટે કાયદેસર રીતે માન્ય છે. આ સિક્કાની ફેસ વેલ્યુ $૧ નક્કી કરાઈ હોવાથી તેને કોઈપણ બેંકમાં જમા કરી શકાય છે કે ૧ ડોલરના મૂલ્ય તરીકે વ્યવહારમાં વાપરી શકાય છે.
૨. ખાનગી વેપારીઓના અધિકારો:
સિક્કો લીગલ ટેન્ડર હોવા છતાં, અમેરિકન કાયદો કોઈપણ ખાનગી દુકાનદાર કે વેપારીને રોકડ અથવા ચોક્કસ સિક્કા સ્વીકારવા માટે ફરજ પાડી શકતો નથી. જ્યાં સુધી સ્થાનિક રાજ્યનો કાયદો રોકડ સ્વીકારવી ફરજિયાત ન કરે, ત્યાં સુધી ખાનગી વેપારીઓ આ સિક્કો સ્વીકારવો કે નહીં તેનો નિર્ણય લેવા માટે સ્વતંત્ર છે.
૩. જીવંત વ્યક્તિઓની તસવીર પર પ્રતિબંધ અને ૧૮૬૬નો કાયદો:
યુ.એસ.માં ૧૮૬૬ના કાયદાકીય સુધારા અનુસાર, દેશના કોઈ પણ જીવંત વ્યક્તિ કે પદસ્થ રાષ્ટ્રપતિની તસવીર ચલણી નોટો કે સિક્કાઓ પર છાપવા પર સખત મનાઈ હતી. જોકે, ૨૦૨૦ માં પસાર કરાયેલા ‘સરક્યુલેટિંગ કલેક્શન કોઈન રિડિઝાઇન એક્ટ’ (CCRA) હેઠળ દેશની ૨૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે વિશેષ સ્મારક સિક્કા જારી કરવાની ખાસ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેના આધારે આ સિક્કો કાયદેસર રીતે જારી કરી શકાયો છે.
ટ્રમ્પની તસવીર ધરાવતો આ $૧ નો સિક્કો અમેરિકન ઇતિહાસનું એક વિશિષ્ટ પાસું દર્શાવે છે. કાનૂની રીતે વ્યવહાર માટે માન્ય હોવા છતાં, તેની મર્યાદિત સંખ્યા અને ઐતિહાસિક મહત્વને કારણે લોકો તેને સામાન્ય ચલણ તરીકે વાપરવાને બદલે એક યાદગાર કલેક્ટેબલ (સંગ્રહણીય વસ્તુ) તરીકે સાચવી રહ્યા છે.
