અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે ‘ટ્રેડ વોર’ ઉગ્ર બન્યું: ટ્રમ્પે ડેરી અને લીકર પર મૂક્યો બેન, વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીનો વળતો પ્રહાર

અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઘટાડવા કેનેડાની મોટી ચાલ: હવે યુરોપિયન યુનિયન સાથે મજબૂત કરશે વેપાર સબંધો

અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે વધી રહેલા વ્યાપારી તણાવે હવે ઉગ્ર ‘ટ્રેડ વોર’નું રૂપ ધારણ કરી લીધું છે. અમેરિકાએ કેનેડાથી આયાત થતી ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, મોટરસાઈકલ અને મોટાભાગના લીકર (દારૂ) પર પ્રતિબંધ મૂકવાની જાહેરાત કરી છે. વ્હાઈટ હાઉસ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ આ પ્રતિબંધ આગામી ત્રણ અઠવાડિયામાં અમલી બનશે. આ અગાઉ, કેનેડાએ પણ અમેરિકાથી આયાત થતા ૨૦ અબજ ડોલરના સામાન પર વળતો ટેરિફ (જકાત) લાદી દીધો હતો. બંને દેશોના આ આક્રમક વલણને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.

ટ્રમ્પના આદેશ અને સરકારી ખરીદીમાંથી કેનેડા બહાર

કેનેડા દ્વારા વળતો ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા બાદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે અમેરિકન જનરલ સર્વિસીસ એડમિનિસ્ટ્રેશનને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે કેનેડિયન ઉત્પાદનોને અમેરિકાની મોટી અને લાંબા ગાળાની સરકારી ખરીદીની પ્રક્રિયામાંથી બહાર કરવામાં આવે. જ્યાં સુધી કેનેડા અમેરિકન ઉત્પાદનો માટે સંપૂર્ણ અને વાજબી પરસ્પરતા (Reciprocity) ની મંજૂરી ન આપે, ત્યાં સુધી કેનેડાના ઉત્પાદનોને સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે અયોગ્ય ગણવામાં આવશે.

કેનેડાની ‘આત્મનિર્ભરતા’ અને અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઘટાડવાની વ્યૂહરચના

બીજી તરફ, કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ અમેરિકા પર દેશની આર્થિક નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સક્રિય પગલાં લેવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કેનેડાની વર્તમાન વ્યૂહરચના વધુ આત્મનિર્ભર બનવાની છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ દેશ કેનેડાને નાણાકીય કે વ્યાપારી રીતે બંધક બનાવી ન શકે. કેનેડા પોતાના સાર્વભૌમત્વ અને આર્થિક હિતોનું રક્ષણ પોતાની શરતો પર કરવા માંગે છે.

યુરોપિયન યુનિયન સાથે નવા સંબંધોની તલાશ

અમેરિકા સાથેના સબંધો વણસતા કેનેડા હવે યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથે પોતાના આર્થિક અને વ્યાપારી સબંધો મજબૂત કરવાના વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે. કેનેડિયન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, યુરોપિયન યુનિયન સાથે પૂર્ણ સભ્યપદ વિનાના પરંતુ ઊંડા વ્યાપારી સહયોગ માટેના મોડેલ પર વિચારણા ચાલી રહી છે. આમાં વર્તમાન વ્યાપારી કરારોનો વિસ્તાર કરવો અથવા નવી દ્વિપક્ષીય સંધિઓ કરવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ માટે કેનેડા પોતાના રાજ્યો, પ્રદેશો અને શ્રમિક સંગઠનો સાથે સતત વિચાર-વિમર્શ કરી રહ્યું છે.

વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીનો યુરોપ પ્રવાસ

આ નવા રાજદ્વારી સંબંધોને આકાર આપવા માટે કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની આવતા અઠવાડિયે ફ્રાન્સના સ્ટ્રાસબર્ગની મુલાકાત લેશે. તેઓ ૧૬ સપ્ટેમ્બરે યુરોપિયન કમિશનના અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયનના વિશિષ્ટ સંબોધનમાં હાજરી આપશે અને ત્યારબાદ આગામી દિવસે યુરોપીય સંસદને સંબોધિત કરશે. કેનેડા માટે યુરોપિયન માર્કેટ એક નવો અને વિશ્વાસપાત્ર વિકલ્પ બની શકે છે.

બે પરંપરાગત મિત્ર દેશોના સંબંધોમાં મોટો તિરાડ

અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચેનો આ વિવાદ વિશ્વના સૌથી નજીકના આર્થિક અને સુરક્ષા સંબંધો માટે મોટો ઝટકો છે. બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થા અને સંરક્ષણ પ્રણાલી દાયકાઓથી એકબીજા સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી છે. ઉત્તર અમેરિકી મુક્ત વ્યાપાર કરાર (USMCA) ની પ્રશંસા કરનાર ટ્રમ્પ શાસન દ્વારા જ કેનેડિયન સામાન પર અનેકગણા ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા છે, જે કરારના નિયમોનું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે.