UPI: બજેટમાં રાહત, UPI વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે મફત થશે
છેલ્લા કેટલાક સમયથી, UPI વપરાશકર્તાઓ ચિંતિત છે કે UPI વ્યવહારો પર વધારાના શુલ્ક લાદવામાં આવી શકે છે. આ ભય RBI ગવર્નરના થોડા મહિના પહેલાના નિવેદનથી વધુ વધ્યો હતો કે કોઈપણ સેવા સંપૂર્ણપણે મફત નથી અને કોઈને તેનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડશે. આના કારણે જાહેરમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ હતી કે સરકાર ભવિષ્યમાં UPI માટે શુલ્ક લેવાનું શરૂ કરી શકે છે. હવે, બજેટ દ્વારા, સરકારે આ મૂંઝવણને સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દીધી છે અને સ્પષ્ટતા કરી છે કે UPI વ્યવહારો પર કોઈ કર કે વસૂલાત નહીં થાય અને સેવા સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
નાણાકીય સેવાઓ સચિવ એમ. નાગરાજુએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે UPI ને ટેકો આપવા માટે 2026-27 ના બજેટમાં ₹2,000 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જે ખાતરી કરે છે કે તેના દ્વારા વ્યવહારો મફત રહે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે સાયબર છેતરપિંડીના કેસોમાં બેંકોનું યોગદાન ત્રણ ટકા કરતા ઓછું છે, અને જાહેર તકેદારી આ સમસ્યાને અસરકારક રીતે ઉકેલી શકે છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 2026-27 ના બજેટમાં UPI અને RuPay ડેબિટ કાર્ડ માટે ₹2,000 કરોડની સબસિડીની જાહેરાત કરી હતી. ૨૦૨૫-૨૬ માટેના સુધારેલા અંદાજ મુજબ આ રકમ ₹૨,૧૯૬ કરોડ હતી. નાગરાજુએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ જોગવાઈનો સીધો અર્થ એ છે કે UPI વ્યવહારો પર કોઈ શુલ્ક લેવામાં આવશે નહીં અને આ સુવિધા સામાન્ય લોકો માટે મફત રહેશે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે વિકસિત ભારતના ધ્યેયને ધ્યાનમાં રાખીને, બજેટમાં બેંકો માટે ઉચ્ચ-શક્તિવાળી સમિતિની રચનાનો પ્રસ્તાવ છે. સમિતિના કાર્ય માટેના નિયમો અને શરતોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે, ત્યારબાદ તેની રચના કરવામાં આવશે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યમાં બેંકોને કેવી રીતે મજબૂત બનાવવી તે માટેનો રોડમેપ વિકસાવવાનો છે.
નાગરાજુએ જણાવ્યું કે બેંકો હાલમાં મજબૂત સ્થિતિમાં છે, ઓછી NPA અને મજબૂત નફાકારકતા સાથે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારત જેવા મોટા દેશને ત્રણથી ચાર મોટી અને મજબૂત બેંકોની જરૂર છે જે મોટા પ્રોજેક્ટ્સ અને જોખમોને સંભાળી શકે.
FDI અંગે, તેમણે જણાવ્યું કે નાણા મંત્રાલય જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં સીધા વિદેશી રોકાણની મર્યાદા વર્તમાન ૨૦ ટકાથી વધારીને ૪૯ ટકા કરવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે, અને મંત્રાલયો વચ્ચે પરામર્શ ચાલુ છે. હાલમાં, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં FDI મર્યાદા 20 ટકા અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોમાં 74 ટકા છે. ખાનગી બેંકોમાં 49 ટકા સુધીના FDI ને આપમેળે મંજૂરી આપવામાં આવે છે, જ્યારે તે મર્યાદાથી વધુ રોકાણ માટે સરકારની મંજૂરી જરૂરી છે.
