UPI Fraudથી બેંકોની ચિંતા વધી! Fintech કંપનીઓને સુરક્ષા વધારવા કડક સૂચના
આજના સમયમાં UPI અને Digital Payment લોકોના જીવનનો મહત્વનો ભાગ બની ગયા છે. શાકભાજી ખરીદવાથી લઈને ઓનલાઈન શોપિંગ, વીજળીનું બિલ ભરવા અને મોટા બિઝનેસ પેમેન્ટ કરવા સુધી દરેક કામ મોબાઈલથી થવા લાગ્યું છે. જોકે, ડિજિટલ પેમેન્ટની સુવિધા વધવાની સાથે Cyber Fraudના કિસ્સાઓ પણ વધી રહ્યા છે. સાયબર ઠગ હવે માત્ર સામાન્ય લોકોને જ નહીં, પરંતુ વેપારીઓ અને પેમેન્ટ સિસ્ટમને પણ નિશાન બનાવી રહ્યા છે. આ વધતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને બેંકોએ હવે Fintech કંપનીઓની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે.
બેંકોએ Fintech કંપનીઓને આપી કડક સૂચના
ડિજિટલ પેમેન્ટ સાથે જોડાયેલા વધતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને બેંકોએ પોતાની પાર્ટનર Fintech કંપનીઓને કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ આપી છે. બેંકોએ કહ્યું છે કે કોઈપણ નવા મર્ચન્ટ એટલે કે દુકાનદાર કે વેપારીને પોતાના પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડતા પહેલાં તેની યોગ્ય તપાસ કરવામાં આવે. માત્ર વેપારીની ઓળખ જ નહીં, પરંતુ તેના બિઝનેસની વિશ્વસનીયતા અને બેંક ખાતાની વિગતો પણ ચકાસવી જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, જે ખાતામાં વેપારીના પૈસા ટ્રાન્સફર થવાના હોય તેની માહિતીની ફરીથી ચકાસણી કરવા પણ જણાવાયું છે.
Automated Payout System પર પણ વધશે નજર
બેંકોએ Fintech કંપનીઓને Automated Payout System પર નિયંત્રણ વધારવાની સલાહ આપી છે. આ એવી વ્યવસ્થા છે, જેના દ્વારા કોઈ કંપની એકસાથે હજારો લોકો કે વેપારીઓના બેંક ખાતામાં પૈસા મોકલી શકે છે. સામાન્ય રીતે પગાર, રિફંડ અને બિઝનેસ પેમેન્ટ માટે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જોકે, જો આ સિસ્ટમની યોગ્ય દેખરેખ રાખવામાં ન આવે તો સાયબર ગુનેગારો તેનો દુરુપયોગ કરી શકે છે. તેઓ સિસ્ટમમાં ગેરકાયદેસર રીતે પ્રવેશ મેળવીને પૈસા ખોટા બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. આથી હવે દરેક પેમેન્ટની ચકાસણી અને શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શનની ઓળખ પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
API Key ચોરી કરીને કેવી રીતે થાય છે ફ્રોડ?
ડિજિટલ પેમેન્ટમાં સૌથી મોટું જોખમ API Keyની ચોરી સાથે જોડાયેલું છે. API Key એક પ્રકારનો ખાનગી કોડ હોય છે, જે વેપારીના સોફ્ટવેર અને પેમેન્ટ કંપની વચ્ચે સંપર્ક સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ઓનલાઈન દુકાનદાર ગ્રાહક પાસેથી પેમેન્ટ સ્વીકારવા માટે પેમેન્ટ કંપનીની સેવા લે છે. આ દરમિયાન API Key દ્વારા પેમેન્ટ સિસ્ટમને ખબર પડે છે કે ટ્રાન્ઝેક્શનનો આદેશ અધિકૃત વેપારી તરફથી આવ્યો છે. એટલે કે આ કોડ પેમેન્ટની ઓળખ અને સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
સર્વરમાં ઘૂસીને પૈસા ટ્રાન્સફર કરી શકે છે ઠગ
સમસ્યા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે વેપારીઓ પોતાની API Keyને સર્વર પર સુરક્ષિત રાખવામાં બેદરકારી રાખે છે. જો કોઈ સાયબર ગુનેગાર વેપારીના સર્વરમાં ઘૂસવામાં સફળ થાય તો તે આ ખાનગી કોડની ચોરી કરી શકે છે. ત્યારબાદ ચોરાયેલી API Keyનો ઉપયોગ કરીને તે પોતાની મરજી મુજબ પેમેન્ટના ખોટા આદેશ મોકલી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં પેમેન્ટ કંપની માટે અસલી અને નકલી સૂચના વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો મુશ્કેલ બની શકે છે. પરિણામે વેપારીના ખાતામાંથી મોટી રકમ અન્ય ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર થવાનું જોખમ ઊભું થાય છે.
સુરક્ષા વધારવા API Key વારંવાર બદલાશે
આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડને રોકવા માટે હવે પેમેન્ટ કંપનીઓ API Keyને વારંવાર બદલવા સહિતના સુરક્ષા પગલાં અપનાવી રહી છે. આ ઉપરાંત, નવા મર્ચન્ટની ઓળખની ચકાસણી, બેંક ખાતાની વિગતોનું વેરિફિકેશન અને દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન પર નજર રાખવા જેવી વ્યવસ્થાઓ પણ મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે. નિષ્ણાતો માટે પણ આ એક મોટો પડકાર છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટની ઝડપ અને સુવિધા જાળવી રાખવાની સાથે સુરક્ષા પણ મજબૂત બનાવવામાં આવે. કારણ કે UPIનો ઉપયોગ જેટલો વધશે, તેટલી જ સાયબર ઠગાઈ અટકાવવા માટે સાવચેતી અને ટેક્નોલોજીની જરૂરિયાત પણ વધતી જશે.
