મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રિટર્ન નથી મળતું? જાણો ક્યારે તમારા રોકાણને ‘ડેડ મની’ ગણવું
રોકાણની દુનિયામાં ‘ડેડ મની’ (Dead Money) એક એવું અદ્રશ્ય જોખમ છે, જેને મોટાભાગના રોકાણકારો અજાણતા જ નજરઅંદાજ કરી દેતા હોય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ડેડ મની એટલે એવું રોકાણ જેમાં તમારી મૂડી કે પૈસા લાંબા સમય સુધી બ્લોક રહે છે, પરંતુ તેના પર કોઈ નોંધપાત્ર કે સારું રિટર્ન (નફો) મળતું નથી. નાણાકીય નિષ્ણાત હેમંત રસ્તોગીના જણાવ્યા અનુસાર, જો કોઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે રોકાણ સ્કીમ સતત લાંબા સમય સુધી નબળું પ્રદર્શન કરી રહી હોય, તો તે તમારા પોર્ટફોલિયોમાં ‘ડેડ મની’ બની જાય છે અને તમારી સંપત્તિ વૃદ્ધિની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડી દે છે.
પૈસા સુરક્ષિત હોવા છતાં કેવી રીતે થાય છે મોટું નુકસાન?
ડેડ મનીનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે તમને તમારા રોકાણમાં દર વખતે સીધું આર્થિક નુકસાન જ થઈ રહ્યું હોય. ઘણીવાર રોકાણકારની મૂળ રકમ (મૂડી) સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે છે, પરંતુ તેના પર ખૂબ જ ઓછું અથવા તો શૂન્ય ટકા રિટર્ન મળે છે.
આવા કિસ્સામાં, મોટાભાગના સામાન્ય રોકાણકારો એવું માનીને ખુશ રહે છે કે તેમના પૈસા ડૂબ્યા નથી અને સુરક્ષિત છે, તેથી ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. પરંતુ વાસ્તવમાં મોટું નુકસાન અહીં જ છુપાયેલું હોય છે. કારણ કે ફુગાવો (મોંઘવારી) તમારા પૈસાનું વાસ્તવિક મૂલ્ય સતત ઘટાડતો રહે છે.
નિષ્ણાતનું મંતવ્ય: “રોકાણમાં માત્ર તમારી મૂળ રકમ સુરક્ષિત રહે તે પૂરતું નથી. જો તમારું રોકાણ મોંઘવારીના દર કરતા વધારે રિટર્ન નથી આપતું, તો સમય જતાં તમારા નાણાંનું ખરીદશક્તિ મૂલ્ય ઘટી જાય છે.”
‘ઓપર્ચ્યુનિટી કોસ્ટ’ (Opportunity Cost) શું છે?
જ્યારે તમારા પૈસા લાંબા સમય સુધી એવા ફંડમાં રોકાયેલા રહે છે જે સારું રિટર્ન આપતું નથી, ત્યારે તમે બજારમાં ઉપલબ્ધ અન્ય સારા અને નફાકારક રોકાણના વિકલ્પો ગુમાવી દો છો. નાણાકીય પરિભાષામાં આને ‘ઓપર્ચ્યુનિટી કોસ્ટ’ (તકની પડતર) કહેવામાં આવે છે.
એટલે કે, જો એ જ રકમ કોઈ યોગ્ય અને ઉચ્ચ પ્રદર્શન કરતા ફંડમાં રોકવામાં આવી હોત, તો તમને ઘણું સારું રિટર્ન મળી શક્યું હોત. આથી, માત્ર મૂળ મૂડી સચવાયેલી રહે તે જ રોકાણનો હેતુ ન હોવો જોઈએ, પરંતુ યોગ્ય સમયે યોગ્ય રિટર્ન મેળવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
ફંડ નબળું પ્રદર્શન કરે તો શું તરત જ વેચી દેવું જોઈએ?
બજારના નિષ્ણાતોના મતે, દરેક નબળું પ્રદર્શન કરતા ફંડને તરત જ ‘ડેડ મની’ માનીને વેચી દેવાની કે બંધ કરવાની ઉતાવળ કરવી જોઈએ નહીં. બજારના ઉતાર-ચઢાવને કારણે ક્ષણિક ખરાબ પ્રદર્શન થઈ શકે છે.
ચકાસણીનો સમયગાળો: ફંડના પ્રદર્શનને ઓછામાં ઓછા ૪ થી ૮ ક્વાર્ટર (એટલે કે આશરે ૧ થી ૨ વર્ષ) સુધી સતત ટ્રેક કરવું જોઈએ.
પીઅર સરખામણી (Peer Comparison): આ સમયગાળા દરમિયાન એ જોવું અત્યંત જરૂરી છે કે તે જ કેટેગરીના અન્ય ફંડ્સ કેવું પરિણામ આપી રહ્યા છે. જો બાકીના તમામ ફંડ્સ સારું રિટર્ન આપી રહ્યા હોય અને માત્ર તમારું ફંડ જ સતત પાછળ રહી જતું હોય, તો તે ખરેખર ચિંતાનો વિષય છે.
ફંડને ક્યારે ‘ડેડ મની’ માનીને પોર્ટફોલિયોમાંથી હટાવવું?
જો કોઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સતત ૧ થી ૨ વર્ષ સુધી પોતાની કેટેગરીના બેંચમાર્ક કરતા નબળું પ્રદર્શન કરે અને અન્ય સમાન ફંડ્સ તેનાથી ઘણું સારું રિટર્ન આપી રહ્યા હોય, તો રોકાણકારે તુરંત પોતાના પોર્ટફોલિયોની સમીક્ષા (Review) કરવી જોઈએ. આવા સંજોગોમાં તે ફંડને ‘ડેડ મની’ ગણીને તેમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી લેવા અને તેને કોઈ વધુ સારા પ્રદર્શન કરતા ફંડમાં સ્થાનાંતરિત (Switch) કરવા અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવો જોઈએ.
