US On Iran: અમેરિકાની નાકાબંધીથી ઈરાનને રોજ $500 મિલિયનનું નુકસાન; ચીન પ્રવાસ બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો મોટો દાવો
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના તાજેતરના ત્રણ દિવસીય ચીન પ્રવાસ બાદ એક મોટો દાવો કર્યો છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથેની મુલાકાત પછી ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, વોશિંગ્ટન અને બેઇજિંગ બંને એ વાત પર સહમત છે કે ઈરાન પાસે કોઈ પણ સંજોગોમાં પરમાણુ હથિયાર ન હોવા જોઈએ. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Hormuz Strait) ને સંપૂર્ણપણે ખુલ્લી રાખવા પર પણ બંને દેશોએ ભાર મૂક્યો છે.
ચીનથી પરત ફરતી વખતે એરફોર્સ વનમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા ટ્રમ્પે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ, તાઈવાન સંકટ અને દ્વિપક્ષીય વેપાર જેવા અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર વિગતવાર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
ઈરાન પર આર્થિક સિકંજો અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વિવાદ
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે હાલમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને તેની આસપાસના દરિયાઈ વિસ્તાર પર અમેરિકાનું મજબૂત નિયંત્રણ છે. તેમણે પત્રકારોને જણાવ્યું કે, “છેલ્લા અઢી અઠવાડિયાથી અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી નૌસેના નાકાબંધી (Naval Blockade) ને કારણે ઈરાનને ભારે આર્થિક ફટકો પડ્યો છે. ઈરાન અત્યારે દરરોજ અંદાજે 500 મિલિયન ડોલર (આશરે 50 કરોડ ડોલર) નું નુકસાન વેઠી રહ્યું છે અને તેમનો વૈશ્વિક વેપાર સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ ગયો છે.”
ચીનના વલણ અંગે ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે, “હું રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગનું ખૂબ સન્માન કરું છું. તેમણે અત્યંત સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સ્વીકાર્યું છે કે ઈરાનનું પરમાણુ શક્તિકરણ વૈશ્વિક શાંતિ માટે જોખમી છે. ચીન પણ ઈચ્છે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લી રહે, કારણ કે ચીન સહિત વિશ્વના તમામ દેશોના તેલ વેપાર માટે આ રૂટ લાઈફલાઈન સમાન છે. ઈરાન છેલ્લા કેટલાક સમયથી કોઈ મોટો વેપાર કરી શક્યું નથી, જે અમારી રણનીતિની સફળતા દર્શાવે છે.”
તાઈવાન મુદ્દે ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ વચ્ચે મંથન
આ ઐતિહાસિક બેઠકમાં તાઈવાનનો મુદ્દો સૌથી સંવેદનશીલ રહ્યો હતો. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, શી જિનપિંગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ તાઈવાનમાં કોઈ પણ પ્રકારનો સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કે આઝાદીની હિલચાલ નથી ઈચ્છતા, કારણ કે તેનાથી એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં મોટો વિનાશ થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પે આ અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું, “મેં રાષ્ટ્રપતિ શીની વાતોને ખૂબ જ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળી છે. જો કે, મેં આ વિષય પર તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરી નથી. પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે તાઈવાન અને ઈરાનના મુદ્દે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે હવે પહેલા કરતાં વધુ સારી વૈશ્વિક સમજણ ઊભી થઈ છે.” આ બેઠકમાં અમેરિકા દ્વારા તાઈવાનને કરવામાં આવતી હથિયારોની સપ્લાય અંગે પણ ગંભીર ચર્ચા થઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે.
વિદેશી યુદ્ધોથી અંતર રાખશે અમેરિકા: ટ્રમ્પની નવી નીતિ
પત્રકારોએ ટ્રમ્પને 1982ના એ ઐતિહાસિક અમેરિકન કરાર વિશે પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો, જેમાં જોગવાઈ હતી કે તાઈવાનને હથિયારો વેચતી વખતે અમેરિકા ચીનની સલાહ કે દબાણને વશ નહીં થાય. આ સવાલના જવાબમાં ટ્રમ્પે મુત્સદ્દીગીરી પૂર્વક જણાવ્યું કે, “તે સમજૂતી દાયકાઓ જૂની છે અને આજની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ તદ્દન અલગ છે. અમે આ મુદ્દે ખુલ્લા મનથી વાત કરી છે અને ભવિષ્યના નિર્ણયો અમેરિકા પોતાના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને જ લેશે.”
ટ્રમ્પે અમેરિકાની વિદેશ નીતિનો નવો રોડમેપ રજૂ કરતા સ્પષ્ટ કર્યું કે, “અમેરિકા હવે હજારો માઈલ દૂર આવેલા પ્રદેશોમાં કોઈ પણ મોટા વિદેશી યુદ્ધ કે સૈન્ય સંઘર્ષમાં સામેલ થવા માંગતું નથી. વર્તમાન સમયમાં અમેરિકા આર્થિક અને સૈન્ય રીતે ખૂબ જ મજબૂત સ્થિતિમાં છે, અને અમારું પ્રાથમિક લક્ષ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવી રાખવાનું છે.”
