Donald Trump: અમેરિકા-EU વ્યાપાર વિવાદ: ટર્નબેરી કરાર તૂટવાના આરે, યુરોપિયન ઓટો સેક્ટરને અબજોનું નુકસાન
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શુક્રવારે એક આંચકાજનક જાહેરાત કરતા જણાવ્યું છે કે, આગામી સપ્તાહથી અમેરિકા યુરોપિયન યુનિયન (EU) થી આયાત કરવામાં આવતી કાર અને ટ્રક પરના ટેરિફ (આયાત શુલ્ક) વધારીને 25 ટકા કરી દેશે. ટ્રમ્પના આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક ઓટોમોબાઈલ માર્કેટમાં મોટી ઉથલપાથલ થવાની શક્યતા છે.
વિવાદનું મૂળ: ‘ટર્નબેરી સમજૂતી’નું ઉલ્લંઘન
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો આરોપ છે કે યુરોપિયન યુનિયન ગયા વર્ષે જુલાઈમાં થયેલા વ્યાપારિક કરારનું યોગ્ય રીતે પાલન નથી કરી રહ્યું. ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે જુલાઈમાં સ્કોટલેન્ડ ખાતે ટ્રમ્પના ગોલ્ફ કોર્સ ‘ટર્નબેરી’ (Turnberry) માં ટ્રમ્પ અને યુરોપિયન કમિશનના અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વૉન ડેર લેયેન વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ હતી, જેને ‘ટર્નબેરી કરાર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ કરાર હેઠળ મોટાભાગની ચીજવસ્તુઓ પર ટેરિફ 15 ટકા નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ટ્રમ્પે હવે આક્ષેપ કર્યો છે કે EU તેની જવાબદારીઓમાંથી પીછેહઠ કરી રહ્યું છે, જોકે તેમણે આ બાબતે કોઈ ચોક્કસ પુરાવા કે વિગતવાર માહિતી આપી નથી.
કાનૂની ગૂંચવણ અને સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો
ફેબ્રુઆરી 2026 માં અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટે એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે આર્થિક કટોકટી જાહેર કરીને યુરોપિયન ઉત્પાદનો પર મનસ્વી રીતે ટેરિફ લાદવાનો કાનૂની અધિકાર નથી. આ ચુકાદા બાદ અગાઉની 15 ટકાની મર્યાદા ઘટીને 10 ટકા પર આવી ગઈ હતી.
પરંતુ, ટ્રમ્પ પ્રશાસને હવે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વ્યાપાર અસંતુલન (Trade Imbalance) થી જોડાયેલા અન્ય કાયદાઓનો ઉપયોગ કરીને નવા આયાત શુલ્ક લાદવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. આ પગલાથી અગાઉના તમામ કરારો જોખમમાં મુકાયા છે.
યુરોપિયન યુનિયન પર અસર અને પ્રતિક્રિયા
યુરોપિયન યુનિયન માટે આ આર્થિક ફટકો ઘણો મોટો છે. EU ના અંદાજ મુજબ:
નાણાકીય નુકસાન: જો દ્વિપક્ષીય કરાર અમલમાં રહ્યો હોત, તો યુરોપિયન ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકોને દર મહિને આશરે 50-60 કરોડ યુરો (અંદાજે 5,500 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) ની બચત થઈ શકી હોત.
વેપારના આંકડા: ‘યુરોસ્ટેટ’ (Eurostat) ના આંકડા અનુસાર, વર્ષ 2024 માં EU અને અમેરિકા વચ્ચે કુલ વેપાર 1.7 ટ્રિલિયન યુરો (અંદાજે 2 ટ્રિલિયન ડોલર) રહ્યો હતો. જેનો અર્થ છે કે દરરોજ સરેરાશ 4.6 બિલિયન યુરોનો વેપાર થાય છે.
EU ની પ્રતિક્રિયા: યુરોપિયન કમિશને સખત શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, “સમજૂતી એ સમજૂતી હોય છે.” અમેરિકાએ તેના સૌથી મોટા વ્યાપારિક ભાગીદાર તરીકે આપેલા વચનો પાળવા જોઈએ. EU એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે તેઓ પોતાની પ્રતિબદ્ધતાઓ પર કાયમ છે અને યુરોપિયન ઉત્પાદનોને સ્પર્ધાત્મક શરતોનો લાભ મળવો જ જોઈએ.
