Split AC vs Window AC: એસી વાપરતા પહેલા સાવધાન! સ્પ્લિટ એસીમાં કેમ વધે છે આગનું જોખમ? જાણો બચવાના ઉપાયો
તાજેતરમાં દિલ્હીના વિવેક વિહાર વિસ્તારમાં એસી બ્લાસ્ટ (AC Blast) થવાને કારણે 9 લોકોના કમકમાટીભર્યા મોતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. આ દુર્ઘટનાએ સૌને હચમચાવી દીધા છે અને ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે ઘરમાં સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ કયું એસી શ્રેષ્ઠ છે? બજારમાં મુખ્યત્વે સ્પ્લિટ એસી (Split AC) અને વિન્ડો એસી (Window AC) ના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં એસી હવે લક્ઝરી નહીં પણ જરૂરિયાત બની ગયું છે. પરંતુ એસીની પસંદગી કરતી વખતે માત્ર કિંમત કે દેખાવ નહીં, પણ ‘સેફ્ટી ફેક્ટર’ સૌથી મહત્વનું છે. ચાલો સમજીએ બંને એસી વચ્ચેનો તફાવત અને સુરક્ષાના માપદંડો.
સ્પ્લિટ એસી (Split AC): લક્ઝરી સાથે જોખમ પણ ખરું?
સ્પ્લિટ એસીમાં બે અલગ યુનિટ હોય છે: ઇન્ડોર (જે રૂમની અંદર લાગે છે) અને આઉટડોર (જેમાં કોમ્પ્રેસર હોય છે અને ઘરની બહાર લાગે છે).
ફાયદા: તે દેખાવમાં આકર્ષક છે અને તેનો અવાજ રૂમમાં આવતો નથી. મોટા રૂમ અથવા ઊંચી છતવાળા હોલને ઝડપથી ઠંડો કરવા માટે તે ઉત્તમ છે.
ગેરફાયદા: તેની ઇન્સ્ટોલેશન પ્રક્રિયા જટિલ છે. ઇન્ડોર અને આઉટડોર યુનિટને જોડવા માટે લાંબી કોપર પાઈપો અને વાયરિંગનો ઉપયોગ થાય છે. જો આ ઇન્સ્ટોલેશન પ્રોફેશનલ દ્વારા ન કરવામાં આવે, તો ગેસ લીકેજ કે શોર્ટ સર્કિટની શક્યતા વધી જાય છે.
વિન્ડો એસી (Window AC): ઓછો ખર્ચ અને વધુ સુરક્ષા
વિન્ડો એસી એ એક સિંગલ કોમ્પેક્ટ યુનિટ છે, જે સામાન્ય રીતે બારીમાં ફિટ કરવામાં આવે છે.
ફાયદા: તે કિંમતમાં સસ્તું છે અને ઇન્સ્ટોલ કરવું અત્યંત સરળ છે. સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ તેને સ્પ્લિટ એસી કરતા વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં ગેસની પાઈપલાઈન ટૂંકી હોય છે, જેથી લીકેજનું જોખમ ઘણું ઓછું રહે છે.
ગેરફાયદા: તે ચાલુ હોય ત્યારે અવાજ વધુ કરે છે અને તેને ફિટ કરવા માટે રૂમમાં બારી હોવી અનિવાર્ય છે. નાના કે મધ્યમ કદના રૂમ માટે આ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
સુરક્ષાના મામલે કયું એસી જીતે છે?
નિષ્ણાતોના મતે, વિન્ડો એસી ટેકનિકલ રીતે વધુ સુરક્ષિત છે. તેનું કારણ એ છે કે સ્પ્લિટ એસીમાં ગેસ પાઈપલાઈન લાંબી હોવાથી તેમાં ક્યાંક ને ક્યાંક સાંધા (Joints) હોય છે, જે સમય જતાં નબળા પડી શકે છે. આગ લાગવાની કે બ્લાસ્ટ થવાની મોટાભાગની ઘટનાઓ સ્પ્લિટ એસીમાં જોવા મળી છે, જેનું મુખ્ય કારણ ખામીયુક્ત વાયરિંગ અથવા કોમ્પ્રેસર પર પડતું અતિશય દબાણ હોય છે.
એસી બ્લાસ્ટથી બચવા માટેની સાવચેતીઓ
એસી ગમે તે હોય, પણ જો નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે તો અકસ્માત ટાળી શકાય છે:
સતત વપરાશ ટાળો: એસીને દિવસ-રાત સતત ચલાવવું જોખમી છે. દર 5-6 કલાકે એસીને ઓછામાં ઓછો અડધો કલાક આરામ આપવો જોઈએ જેથી કોમ્પ્રેસર ઠંડુ થઈ શકે.
રેગ્યુલર સર્વિસ: ઉનાળો શરૂ થાય તે પહેલાં અને સીઝન દરમિયાન દર 3-4 મહિને એસીની સર્વિસ કરાવો. ડસ્ટ ફિલ્ટર અને ગેસ પ્રેશર ચેક કરાવવું અનિવાર્ય છે.
સ્ટેબિલાઈઝરનો ઉપયોગ: જો તમારા વિસ્તારમાં વોલ્ટેજમાં વધ-ઘટ થતી હોય, તો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા સ્ટેબિલાઈઝરનો જ ઉપયોગ કરો.
વાયરિંગ તપાસો: એસી માટે હંમેશા આઈ.એસ.આઈ (ISI) માર્કવાળા મજબૂત વાયર અને પ્લગનો જ ઉપયોગ કરો. જૂના કે નબળા વાયરિંગમાં શોર્ટ સર્કિટ થવાનું જોખમ વધુ હોય છે.
ગેસ લીકેજની ચેતવણી: જો એસી પૂરતી કુલિંગ ન કરતું હોય અથવા કોઈ વિચિત્ર ગંધ આવતી હોય, તો તેને તરત બંધ કરી ટેકનિશિયનની સલાહ લો.
