Spam Calls: Truecaller રિપોર્ટ ૨૦૨૫: ભારતીયો પર સ્પામ કોલ્સનો હુમલો વધ્યો, હવે મશીનો દ્વારા કરવામાં આવે છે હજારો ફેક કોલ્સ
જો તમારા ફોન પર પણ લોન, KYC અપડેટ કે બેંક ઓફરના નામે વારંવાર અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ્સ આવે છે, તો તમે એકલા નથી. ‘Truecaller’ ના વર્ષ ૨૦૨૫ ના નવા રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે ભારતમાં સ્પામ કોલ્સનું જોખમ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત હવે વિશ્વના એવા દેશોની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયું છે જ્યાં સૌથી વધુ પરેશાન કરનારા અને ફ્રોડ કોલ્સ કરવામાં આવે છે.
ચોંકાવનારા આંકડા: ભારત પાંચમા ક્રમે
રિપોર્ટ મુજબ, સ્પામ કોલ્સના મામલે ભારત હવે વિશ્વમાં પાંચમા સ્થાને પહોંચી ગયું છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે દેશમાં આવતા દર ત્રણ અજાણ્યા કોલ્સમાંથી લગભગ બે કોલ (આશરે ૬૬%) સ્પામ અથવા ફ્રોડ સાથે જોડાયેલા હોય છે. ઇન્ડોનેશિયા આ યાદીમાં પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ચિલી, વિયેતનામ અને બ્રાઝિલ ક્રમશઃ બીજા, ત્રીજા અને ચોથા સ્થાને છે. ભારતમાં નોંધાયેલી ૬૬% સ્પામ ઇન્ટેન્સિટી દર્શાવે છે કે સાયબર ગુનેગારો ભારતીય યુઝર્સને સોફ્ટ ટાર્ગેટ બનાવી રહ્યા છે.
બદલાતી પદ્ધતિ: હવે માણસો નહીં, મશીનો કરે છે કોલ
Truecaller એ જણાવ્યું છે કે સ્પામ કોલ્સની પદ્ધતિ હવે સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે.
ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ: હવે સાયબર ગુનેગારો સોફ્ટવેર અને બોટ્સનો ઉપયોગ કરીને એકસાથે હજારો લોકોને કોલ કરે છે.
નંબર બદલવાની યુક્તિ: તમે એક નંબર બ્લોક કરો એટલે તરત જ બીજા નવા નંબર પરથી કોલ આવે છે, કારણ કે આ આખી પ્રક્રિયા અત્યાધુનિક સિસ્ટમ દ્વારા ઓપરેટ થાય છે.
નકલી ઓળખ: કોલ કરનારાઓ પોતાને બેંક કર્મચારી, ઇન્શ્યોરન્સ એજન્ટ કે સરકારી અધિકારી તરીકે ઓળખાવીને લોકોનો વિશ્વાસ જીતે છે.
KYC અને લોનના નામે છેતરપિંડી
મોટાભાગના સ્પામ કોલ્સમાં KYC અપડેટ કરવા, ક્રેડિટ કાર્ડ બ્લોક થવાની ચેતવણી આપવા અથવા સસ્તી લોનની ઓફર આપવાની લાલચ આપવામાં આવે છે. આ તમામ પ્રયુક્તિઓનો એક જ હેતુ હોય છે – તમારી અંગત જાણકારી જેવી કે બેંક વિગતો અથવા OTP મેળવવો. એકવાર આ વિગતો મળી જાય પછી મિનિટોમાં તમારું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થઈ શકે છે.
રક્ષણ માટેના ઉપાયો: કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેવું?
નિષ્ણાતોના મતે, સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે માત્ર ટેકનોલોજી જ નહીં, પણ જાગૃતિ અનિવાર્ય છે: ૧. OTP કે પર્સનલ ડેટા શેર ન કરો: કોઈ પણ બેંક કે સરકારી સંસ્થા ક્યારેય ફોન પર OTP, પાસવર્ડ કે સંવેદનશીલ માહિતી માંગતી નથી. ૨. DND સેવા એક્ટિવ કરો: તમારા ટેલિકોમ ઓપરેટરની મદદથી ‘Do Not Disturb’ (DND) સેવા ચાલુ કરો. ૩. કોલર આઈડી એપ: અજાણ્યા નંબરને ઓળખવા માટે ભરોસાપાત્ર કોલર આઈડી એપ્સનો ઉપયોગ કરો. ૪. ફરિયાદ કરો: જો તમને શંકાસ્પદ કોલ આવે, તો ભારત સરકારના ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પોર્ટલ અથવા ‘TRAI’ પર તેની ફરિયાદ નોંધાવો.
