WhatsAppથી આવેલી PDF કે APK ખોલતા પહેલા સાવધાન! ફોનનો પર્સનલ ડેટા થઈ શકે છે લીક
આજના સમયમાં સ્માર્ટફોન માત્ર ફોન કે મેસેજ કરવા માટેનું ડિવાઇસ નથી. આપણા જીવનની ઘણી મહત્વની અને ખાનગી માહિતી હવે ફોનમાં જ સ્ટોર થાય છે. પર્સનલ ફોટોઝ અને વીડિયો હોય કે પછી બેંકિંગ ડોક્યુમેન્ટ્સ, ઓળખપત્ર, પાસવર્ડ અને ઓફિસની ફાઇલો—બધું જ એક જ ડિવાઇસમાં હોય છે.
આવી સ્થિતિમાં ફોનની સુરક્ષામાં નાની ભૂલ પણ મોટું નુકસાન કરી શકે છે. સાયબર ઠગો ઘણીવાર લોકોની બેદરકારીનો ફાયદો ઉઠાવીને તેમની મહત્વની ફાઇલો અને ડેટા સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરે છે.
ફોનમાં કઈ ફાઇલો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ?
ફોનમાં રહેલી દરેક ફાઇલનો જોખમ એકસરખો હોતો નથી. કેટલીક ફાઇલો એવી હોય છે જેમાં તમારી વ્યક્તિગત અને નાણાકીય માહિતી છુપાયેલી હોય છે.
બેંક સ્ટેટમેન્ટ, PAN કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, ઇન્શ્યોરન્સ પેપર, ઓફિસના ડોક્યુમેન્ટ્સ અને પર્સનલ ફોટોઝ જેવી ફાઇલો ખાસ સંવેદનશીલ છે.
આ સિવાય ZIP જેવી compressed files અને અજાણ્યા formatની ફાઇલો પણ સાવધાનીથી હેન્ડલ કરવી જોઈએ. ખાસ કરીને જો કોઈ ફાઇલ તમને અજાણ્યા વ્યક્તિ અથવા શંકાસ્પદ સોર્સ તરફથી મળી હોય તો તેને તરત ખોલવી યોગ્ય નથી.
APK ફાઇલથી ખાસ સાવધાન
Android ફોનમાં APK ફાઇલ દ્વારા એપ ઇન્સ્ટોલ કરી શકાય છે. સામાન્ય રીતે એપ્સ સત્તાવાર એપ સ્ટોરમાંથી ડાઉનલોડ કરવી વધુ સુરક્ષિત રહે છે.
પરંતુ સાયબર ઠગો ઘણીવાર બેંક, કુરિયર, સરકારી સેવા, નોકરી અથવા અન્ય કોઈ ઓફરના નામે APK ફાઇલ મોકલી શકે છે.
જો આવી ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ થઈ જાય અને તેને જરૂરી કરતાં વધુ પરમિશન મળી જાય, તો ફોનમાં રહેલી કેટલીક સંવેદનશીલ માહિતી જોખમમાં આવી શકે છે. તેથી અજાણ્યા સ્ત્રોતમાંથી મળેલી APK ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
WhatsApp અને Email પર આવેલી ફાઇલ પણ ચેક કરો
ઘણા લોકો માને છે કે WhatsApp પર કોઈ ફાઇલ આવી છે એટલે તે સુરક્ષિત જ હશે. પરંતુ એવું જરૂરી નથી.
સાયબર ઠગો બેંક, કુરિયર કંપની, વીજળી બિલ, નોકરી, લોન અથવા ઇનામના નામે PDF, ZIP ફાઇલ કે લિંક મોકલી શકે છે.
કેટલાક કિસ્સામાં મેસેજ કોઈ ઓળખીતા વ્યક્તિના નામ અથવા પ્રોફાઇલમાંથી આવ્યો હોય એવું પણ લાગી શકે છે. તેથી માત્ર નામ જોઈને ફાઇલ પર વિશ્વાસ ન કરવો.
ફાઇલ ખોલતા પહેલા મોકલનાર કોણ છે, ફાઇલ શા માટે મોકલવામાં આવી છે અને તેમાં કોઈ શંકાસ્પદ લિંક અથવા સૂચના તો નથી ને, તે ચેક કરો.
Downloads Folderને પણ અવગણશો નહીં
ફોનમાં સૌથી વધુ અવગણાતો ભાગ ઘણીવાર Downloads ફોલ્ડર હોય છે. આપણે કોઈ PDF, ફોટો, વીડિયો કે ડોક્યુમેન્ટ ડાઉનલોડ કરીએ છીએ અને પછી તેને ભૂલી જઈએ છીએ.
સમય જતાં અહીં મોટી સંખ્યામાં જૂની અને બિનજરૂરી ફાઇલો એકઠી થઈ જાય છે. એટલે સમયાંતરે Downloads અને Documents ફોલ્ડર ચેક કરો અને જે ફાઇલોની જરૂર નથી તેને ડિલીટ કરો.
ફોનને સુરક્ષિત રાખવા માટે શું કરવું?
સૌથી પહેલા ફોનમાં મજબૂત PIN, પાસકોડ અથવા બાયોમેટ્રિક લોક રાખો. ફોનનું ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને એપ્સ સમયસર અપડેટ કરતા રહો, કારણ કે સોફ્ટવેર અપડેટમાં સુરક્ષા સંબંધિત સુધારા પણ સામેલ હોય છે.
અજાણી વેબસાઇટ પરથી APK અથવા અન્ય એપ ડાઉનલોડ ન કરો. કોઈ ફાઇલ ખોલ્યા પછી અચાનક કોઈ એપ ઇન્સ્ટોલ કરવાની અથવા અસામાન્ય પરમિશન આપવાની માંગ કરવામાં આવે તો તરત સાવધાન થઈ જાઓ.
App Permissions પણ ચેક કરતા રહો
તમારા ફોનમાં કઈ એપને કઈ પરમિશન આપવામાં આવી છે, તે પણ મહત્વનું છે.
દરેક એપને ફોટો, ફાઇલ, કેમેરા, માઇક્રોફોન, કોન્ટેક્ટ્સ અથવા લોકેશન જેવી સંવેદનશીલ પરમિશન આપવાની જરૂર નથી. એટલે ફોનની Settingsમાં જઈને સમયાંતરે App Permissions ચેક કરો અને જે પરમિશનની જરૂર ન હોય તેને બંધ કરી દો.
છેલ્લે એક વાત યાદ રાખો
સ્માર્ટફોનમાં જેટલી વધુ ખાનગી માહિતી હશે, એટલી જ તેની સુરક્ષા મહત્વની બની જાય છે. કોઈ પણ ફાઇલ ખોલતા પહેલા થોડું વિચારો, મોકલનારને ચેક કરો અને અજાણ્યા APK અથવા લિંકથી દૂર રહો.
કારણ કે સાયબર સિક્યોરિટીમાં ઘણી વખત મોટી મુશ્કેલી કોઈ મોટા હુમલાથી નહીં, પરંતુ એક નાની બેદરકારીથી શરૂ થાય છે.
