ઘણી SIP હોવા છતાં રોકાણ સુરક્ષિત નથી? મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ઓવરલેપિંગનું ગણિત સમજો
જો તમે દર મહિને પાંચ કે છ અલગ-અલગ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP દ્વારા રોકાણ કરો છો, તો તેનો અર્થ એ નથી કે તમારું પોર્ટફોલિયો સંપૂર્ણપણે ડાઇવર્સિફાઇડ છે. શક્ય છે કે આ તમામ ફંડ એકસરખી કંપનીઓના શેરમાં રોકાણ કરતા હોય. આવી સ્થિતિમાં ફંડની સંખ્યા વધે છે, પરંતુ જોખમનું વિભાજન જરૂરી નથી કે એટલું જ વધે. રોકાણમાં વિવિધતા ફંડની સંખ્યા કરતાં તેની અંદરની સંપત્તિઓ પર નિર્ભર છે.
અલગ ફંડમાં એકસરખા શેર કેવી રીતે હોઈ શકે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડની અલગ-અલગ યોજનાઓમાં એકસરખા શેર હોવાની શક્યતા ઘણી વખત રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે, લાર્જ-કેપ ફંડ સામાન્ય રીતે મોટી માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ધરાવતી કંપનીઓમાં રોકાણ કરે છે. SEBIના વર્ગીકરણ નિયમો અનુસાર, લાર્જ-કેપ ફંડે પોતાની સંપત્તિનો ઓછામાં ઓછો 80 ટકા હિસ્સો માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન પ્રમાણે ટોચની 100 કંપનીઓમાં રોકવો પડે છે. તેથી બે અલગ ફંડમાં સમાન શેર હોઈ શકે છે.
તમારા પોર્ટફોલિયોમાં ઓવરલેપિંગ કેવી રીતે તપાસશો?
તમારા ફંડમાં ઓવરલેપિંગ કેટલું છે તે જાણવા માટે માત્ર સમાન શેરની યાદી જોવી પૂરતી નથી. દરેક શેરમાં ફંડે કેટલા ટકા નાણાં રોક્યા છે તે પણ સમજવું જરૂરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, બે ફંડ એક જ કંપનીમાં રોકાણ કરતા હોય, પરંતુ એક ફંડમાં તેનું વજન વધારે અને બીજામાં ઓછું હોય, તો ઓવરલેપની ગણતરી અલગ રીતે થઈ શકે છે. ફંડની માસિક પોર્ટફોલિયો વિગતો તપાસવાથી આ બાબત સમજવામાં મદદ મળશે.
શેર ઉપરાંત સેક્ટર અને રોકાણની શૈલી પણ તપાસો
પોર્ટફોલિયોનું વિશ્લેષણ કરતી વખતે માત્ર કંપનીઓ જ નહીં, પરંતુ સેક્ટર, માર્કેટ-કેપ અને રોકાણની શૈલી પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, બે ફંડ અલગ-અલગ બેંકના શેર ધરાવતા હોય, છતાં બંનેમાં નાણાકીય ક્ષેત્રનું વજન વધારે હોઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, ગ્રોથ અથવા મોમેન્ટમ આધારિત ફંડ બજારમાં એકસરખી રીતે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે. તેથી દરેક ફંડ તમારા પોર્ટફોલિયોમાં કઈ નવી વિવિધતા ઉમેરે છે તે તપાસવું જરૂરી છે.
ઓવરલેપિંગ ફંડ બંધ કરવું કે રોકાણ ચાલુ રાખવું?
જો તમારા બે કે તેથી વધુ ફંડ લગભગ એકસરખું કામ કરતા હોય, તો તેમની કામગીરી, ખર્ચ, જોખમ અને રોકાણની વ્યૂહરચનાની સરખામણી કરી શકાય છે. દરેક ફંડનો હેતુ સ્પષ્ટ હોવો જોઈએ. કોઈ ફંડ લાર્જ-કેપમાં રોકાણ આપે, બીજું મિડ-કેપમાં અને ત્રીજું અલગ પ્રકારની વ્યૂહરચના અપનાવતું હોય, તો તે ઉપયોગી વિવિધતા આપી શકે છે. જોકે, માત્ર ઓવરલેપ દેખાય એટલે તરત રોકાણ વેચી દેવું યોગ્ય નથી.
SIP બંધ કરતાં પહેલાં આ મહત્વની બાબતો યાદ રાખો
ઓવરલેપિંગ જણાય તો સૌપ્રથમ ભવિષ્યની SIPની રકમ બીજી યોગ્ય યોજનામાં ફેરવવી કે રોકવી તે અંગે વિચાર કરી શકાય છે. હાલની યુનિટ્સ વેચવાનો નિર્ણય અલગથી લેવો જોઈએ, કારણ કે રિડેમ્પશન પર કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ અને એક્ઝિટ લોડ લાગવાની શક્યતા રહે છે. SIP રોકવાથી પહેલેથી ખરીદેલી યુનિટ્સ આપમેળે વેચાતી નથી. નિર્ણય પહેલાં નાણાકીય લક્ષ્યો, રોકાણનો સમયગાળો અને જોખમ સહન કરવાની ક્ષમતા ધ્યાનમાં લો.
એકંદરે, પાંચ કે છ SIP રાખવાને બદલે દરેક ફંડની ભૂમિકા સમજવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. યોગ્ય રીતે પસંદ કરેલા થોડા ફંડ પણ ઉપયોગી ડાઇવર્સિફિકેશન આપી શકે છે. જોકે, અનેક ઇક્વિટી ફંડ હોવા છતાં શેરબજારનું જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થતું નથી. તેથી નિયમિત પોર્ટફોલિયો સમીક્ષા કરો અને જરૂર પડે ત્યારે યોગ્ય નાણાકીય સલાહકારની મદદ લો.
