20 Days Hajj: શું 20 દિવસમાં હજ પઢવી ઇસ્લામ મુજબ સાચી છે? જાણો શોર્ટ હજ પેકેજના નિયમો અને 40 દિવસની યાત્રા પાછળનું અસલી ગણિત
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ભારતીય હજ યાત્રીઓ માટે આ વર્ષે પહેલીવાર એક ખાસ “શોર્ટ હજ પેકેજ” (ટૂંકી હજ યાત્રા) શરૂ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, નોકરિયાત અને વ્યાપારી વર્ગના લોકો હવે માત્ર ૨૦ દિવસમાં પોતાની હજ યાત્રા પૂર્ણ કરીને પરત ફરી શકશે. અગાઉ પરંપરાગત હજ યાત્રામાં અંદાજે ૪૦ થી ૪૫ દિવસનો સમય લાગતો હતો.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુવિધા ખાસ કરીને એવા લોકો માટે લાવવામાં આવી છે જેઓ પોતાની નોકરી, બિઝનેસ કે અન્ય વ્યાવસાયિક જવાબદારીઓના કારણે લાંબા સમય સુધી ઘર અને કામથી દૂર રહી શકતા ન હતા. આ વિશેષ યોજના હેઠળ ચાલુ વર્ષે અંદાજે ૧૦,૦૦૦ યાત્રાળુઓ સાઉદી અરેબિયા (KSA) માં ૨૦ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં હજ પઢશે.
કેન્દ્રીય મંત્રીના કાર્યાલય દ્વારા મળતી માહિતી મુજબ, આ શોર્ટ પેકેજ અંતર્ગત પ્રથમ ફ્લાઇટ ૧૭ મેના રોજ કોચ્ચિથી રવાના થઈ ચૂકી છે. આ ઉપરાંત અમદાવાદ, મુંબઈ, દિલ્હી, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને ચેન્નઈ જેવા દેશના મુખ્ય શહેરોમાંથી પણ ફ્લાઇટ્સનું શેડ્યૂલ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. આ શોર્ટ હજ પેકેજનો સમયગાળો ૧૭ મે થી ૫ જૂન સુધી રાખવામાં આવ્યો છે.
શું ૨૦ દિવસમાં હજ કરવી યોગ્ય છે? શું ઇસ્લામ આની પરવાનગી આપે છે?
આ નવો નિયમ સામે આવ્યા બાદ ઘણા લોકોના મનમાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે શું આટલા ટૂંકા સમયમાં હજ થઈ શકે? અને ૪૦ દિવસની હજ પાછળનું સાચું કારણ શું છે? ચાલો આ વિષયને ધાર્મિક અને વ્યવહારિક દ્રષ્ટિકોણથી સમજીએ:
૧. ઇસ્લામમાં હજનું મહત્વ શું છે?
હજ એ ઇસ્લામના પાંચ મુખ્ય સ્તંભો (ફર્ઝ) માંથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અંગ છે. શારીરિક અને આર્થિક રીતે સક્ષમ પ્રત્યેક મુસ્લિમ માટે જીવનમાં ઓછામાં ઓછી એક વાર હજ કરવી અનિવાર્ય માનવામાં આવી છે. હજની મુખ્ય ધાર્મિક વિધિઓ સાઉદી અરેબિયાના પવિત્ર શહેર મક્કામાં થાય છે, જ્યારે યાત્રીઓ મદીનાની મુલાકાત પણ લે છે. હજ દરમિયાન કાબાનું તવાફ (પ્રદક્ષિણા), સફા-મરવા વચ્ચે દોડવું (સઈ), અરાફાતના મેદાનમાં રોકાવું, મિનામાં રોકાવું અને શેતાનને કાંકરી મારવી જેવી મુખ્ય વિધિઓ કરવામાં આવે છે. આ તમામ મુખ્ય ધાર્મિક વિધિઓ ઇસ્લામિક કેલેન્ડર મુજબ માત્ર ૫ થી ૬ દિવસમાં જ પૂર્ણ થઈ જાય છે.
૨. શું ઇસ્લામમાં ૪૦ દિવસની હજ ફરજિયાત છે?
ઇસ્લામના પવિત્ર ગ્રંથો કે નિયમોમાં ક્યાંય પણ એવો ઉલ્લેખ નથી કે હજ યાત્રા ફરજિયાતપણે ૪૦ દિવસની જ હોવી જોઈએ. વાસ્તવમાં, ૪૦ દિવસનો સમયગાળો એ સમગ્ર ટ્રાવેલ પેકેજનો ભાગ હતો. જૂના જમાનામાં ફ્લાઇટ્સ ઓછી હતી, મુસાફરી લાંબી અને કઠિન હતી, તેમજ લોકો મક્કા અને મદીનામાં વધુ દિવસો રોકાઈને ઇબાદત (પ્રાર્થના) કરવાનું પસંદ કરતા હતા, તેથી આખી યાત્રા ૪૦ થી ૪૫ દિવસ સુધી ચાલતી હતી. આજના આધુનિક યુગમાં ફ્લાઇટ્સ ખૂબ જ ઝડપી બની ગઈ છે અને પરિવહન તેમજ રહેવાની સગવડો બહેતર થઈ છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ ૨૦ દિવસનું શોર્ટ પેકેજ તૈયાર કર્યું છે.
ધાર્મિક નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં
સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ શોર્ટ પેકેજમાં હજની તમામ અનિવાર્ય અને પવિત્ર ધાર્મિક વિધિઓ (અરકાન) પૂર્ણ કરાવવામાં આવશે, માત્ર સાઉદી અરેબિયામાં રોકાણના દિવસો ઓછા કરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે, ધાર્મિક નિયમો કે પરંપરામાં કોઈ જ બાંધછોડ કરવામાં આવી નથી.
હજ દરમિયાન યાત્રીઓ પાંચ સમયની નમાજ પઢે છે અને એહરામ (પવિત્ર વસ્ત્ર) ની સ્થિતિમાં રહીને નિયમોનું પાલન કરે છે, જેમ કે કોઈની સાથે ઝઘડો ન કરવો, નખ કે વાળ ન કાપવા અને સંપૂર્ણ સાદગી જાળવવી. આ તમામ નિયમો ૨૦ દિવસના પેકેજમાં પણ યથાવત રહેશે. આ નિર્ણયથી એવા લાખો મુસ્લિમોને ફાયદો થશે જેઓ સમયના અભાવે અત્યાર સુધી હજ પર જઈ શકતા ન હતા.
