SEBI: SEBI નું નવું રોડમેપ: F&O થી લઈને સ્ટાર્ટઅપ્સ સુધીના નિયમોમાં થશે આમૂલ પરિવર્તન
ભારતીય શેરબજાર આગામી સમયમાં એક નવા યુગમાં પ્રવેશવા જઈ રહ્યું છે. બજારના નિયમનકાર સેબી (SEBI) દ્વારા રોકાણકારોની સુરક્ષા અને બજારની પારદર્શિતા વધારવા માટે કેશ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) સેગમેન્ટમાં મોટા પાયે ફેરફારો કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. મુંબઈમાં આયોજિત ‘ઈટી નાઉ માર્કેટ્સ સમિટ 2026’ માં સેબીના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ બજારને વધુ મજબૂત અને રોકાણકાર-કેન્દ્રી બનાવવા માટે એક વ્યાપક રોડમેપ રજૂ કર્યો છે.
F&O માર્કેટમાં લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર ભાર
સેબીનું મુખ્ય ધ્યાન હવે ઇક્વિટી સેગમેન્ટમાં ‘લોન્ગ ટર્મ F&O કોન્ટ્રાક્ટ્સ’ ને પ્રોત્સાહન આપવા પર છે. અત્યાર સુધી મોટાભાગના ટ્રેડર્સ ટૂંકા ગાળાના (Short Term) કોન્ટ્રાક્ટ્સમાં ટ્રેડિંગ કરે છે, જેનાથી બજારમાં અસ્થિરતા અને જોખમ વધે છે. લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સ અમલમાં આવવાથી રોકાણકારો પોતાની પોઝિશનને લાંબા સમય સુધી ‘હેજ’ (Hedge) કરી શકશે. આનાથી બજારમાં સ્થિરતા આવશે અને રોકાણકારો માટે જોખમ વ્યવસ્થાપન (Risk Management) વધુ સરળ અને અસરકારક બનશે.
શોર્ટ સેલિંગ અને SLB ની સમીક્ષા
સેબી દ્વારા સિક્યોરિટીઝ લેન્ડિંગ એન્ડ બોરોઇંગ (SLB) અને શોર્ટ સેલિંગના હાલના નિયમોની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કેશ માર્કેટ અને ડેરિવેટિવ માર્કેટ વચ્ચે એક મજબૂત અને કાર્યક્ષમ તાલમેલ સ્થાપિત કરવાનો છે. જો આ બે બજારો વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જળવાય, તો શેરોની ખરીદ-વેચાણ પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનશે અને બજારમાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધશે.
RBI સાથે મળીને નવા નાણાકીય ઉત્પાદનો
સેબી અને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) સાથે મળીને બોન્ડ માર્કેટ સાથે સંકળાયેલા નવા ડેરિવેટિવ પ્રોડક્ટ્સ લાવવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યા છે. જો આ યોજનાઓ સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે, તો રોકાણકારોને તેમના પોર્ટફોલિયોમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને સુરક્ષિત રીતે રોકાણ કરવા માટે અનેક નવા વિકલ્પો મળશે.
સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઇનોવેશન માટે સુવર્ણ તક
સેબી તેના ‘ઇનોવેટર્સ ગ્રોથ પ્લેટફોર્મ’ (IGP) ના નિયમોને વધુ સરળ બનાવી રહ્યું છે. આ ફેરફારથી AI, સેમીકન્ડક્ટર, ક્લીન એનર્જી, બાયોટેક, ડિફેન્સ અને અન્ય એડવાન્સ્ડ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે કામ કરતા સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે શેરબજારમાંથી મૂડી એકત્ર કરવી ખૂબ જ સરળ બની જશે. આ પહેલ ભારતના ઉભરતા સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ડીલિસ્ટિંગ અને કોર્પોરેટ ગવર્નન્સમાં સરળતા
લિસ્ટિંગ અને ડિલિસ્ટિંગ પ્રક્રિયાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબ અપડેટ કરવાની પણ સેબીની યોજના છે. કંપનીઓને બજારમાંથી હટાવવાની (ડીલિસ્ટિંગ) પ્રક્રિયા હવે વધુ ઝડપી અને પારદર્શક બનશે. આ સાથે જ, લિસ્ટેડ કંપનીઓ માટે ‘LODR’ (Listing Obligations and Disclosure Requirements) નિયમોમાં પણ સુધારા કરવામાં આવશે, જેથી રોકાણકારોને કંપનીઓના આંતરિક કામકાજ વિશે સ્પષ્ટ માહિતી મળી શકે.
