PM Modi: ઇસ્લામાબાદ SCO શિખર સંમેલન: પાકિસ્તાને સ્પષ્ટ કર્યો પ્રોટોકોલ, શું PM મોદી કરશે પાકિસ્તાનની મુલાકાત?
આગામી સમયમાં થનારી શંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) શિખર સંમેલનને લઈને રાજનૈતિક ગલિયારામાં ભારે ચર્ચા જાગી છે. પાકિસ્તાન દ્વારા વર્ષ 2027ના SCO સમિટ માટે ભારતને ઔપચારિક નિમંત્રણ આપવાની જાહેરાત બાદ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમાં હાજરી આપશે કે નહીં તે અંગે સસ્પેન્સ સર્જાયું છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં સતત રહેલા તણાવને કારણે આ વિષય વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન આકર્ષિત કરી રહ્યો છે.
પાકિસ્તાનનો દાવો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોટોકોલ
પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદ્રાબીએ તાજેતરમાં યોજાયેલી મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, SCO સમિટના મેજબાન દેશ તરીકે પાકિસ્તાન તમામ સભ્ય દેશોને આમંત્રિત કરવા માટે બંધાયેલું છે. પ્રોટોકોલ અનુસાર, આ નિમંત્રણ દરેક સભ્ય દેશના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો અને શાસનાધ્યક્ષોને મોકલવામાં આવશે.
મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, “SCOની પ્રક્રિયાઓ અને નૈતિક દાયિત્વો હેઠળ યજમાન દેશ માટે તમામ સહયોગી રાષ્ટ્રોને આમંત્રણ પાઠવવું અનિવાર્ય છે. તેથી, ભારતને પણ આ જ પ્રોટોકોલ હેઠળ સત્તાવાર નિમંત્રણ મોકલવામાં આવશે.”
ASEAN બેઠક અને મુલાકાત પર અસ્પષ્ટતા
મનીલા ખાતે યોજાયેલી ASEAN (દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ રાષ્ટ્રોનું સંગઠન) બેઠક દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી વચ્ચે સંભવિત દ્વિપક્ષીય મુલાકાત અંગે સવાલો પૂછવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, પાકિસ્તાની પ્રવક્તાએ આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે:
“ભારત તરફથી દ્વિપક્ષીય બેઠક માટે કોઈ સત્તાવાર વિનંતી કે સચોટ માહિતી પ્રાપ્ત થઈ નથી. હાલના તબક્કે આવી કોઈ બેઠકની શક્યતા દેખાતી નથી.”
SCO શું છે અને તેનું મહત્વ?
શંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) એ વિશ્વનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રભાવશાળી બહુભાષીય સંગઠન છે. તેની સ્થાપના 15 જૂન 2001ના રોજ ચીનની રાજધાની બીજિંગ ખાતે કરવામાં આવી હતી.
મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સુરક્ષા, સ્થિરતા અને આર્થિક સમૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવું.
પ્રમુખ સભ્યો: આ સંગઠનમાં ભારત, પાકિસ્તાન, ચીન, રશિયા, કઝાકિસ્તાન, કિરગિઝસ્તાન, તાજિકિસ્તાન, ઉઝબેકિસ્તાન, ઈરાન અને બેલારુસ જેવા દેશો સામેલ છે.
અધ્યક્ષતા પ્રોટોકોલ: SCOનું સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતું મંચ ‘કાઉન્સિલ ઓફ હેડ્સ ઓફ સ્ટેટ’ (CHS) છે. આ મંચની અધ્યક્ષતા દર વર્ષે ચક્રાનુક્રમે (રુટેશન મુજબ) સભ્ય દેશો વચ્ચે બદલાય છે, અને અધ્યક્ષ દેશ તે વર્ષે શિખર સંમેલનની યજમાની કરે છે.
ભારતનો સંભવિત દ્રષ્ટિકોણ અને પડકારો
ભારત હંમેશા બહુપક્ષીય મંચો પર સક્રિય ભાગીદારી નોંધાવતું આવ્યું છે. જોકે, પાકિસ્તાન સાથેના સરહદી વિવાદો, સીમાપારથી થતા આતંકવાદ અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોના તણાવને કારણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ પાકિસ્તાન યાત્રા અંગે હજુ ચિત્ર સ્પષ્ટ નથી.
ભારત રાજનૈતિક પ્રોટોકોલ અને ક્ષેત્રીય સુરક્ષાના સમીકરણોને ધ્યાન રાખીને યોગ્ય સમયે પોતાનો આખરી નિર્ણય લેશે. SCO જેવા મહત્વના મંચની ઉપેક્ષા કર્યા વિના, ક્ષેત્રીય હિતોની રક્ષા કરવી એ ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક કસોટી સાબિત થશે.
