ફુગાવાને માપવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર: નવી CPI શ્રેણીમાં 308 વસ્તુઓનો સમાવેશ
જાન્યુઆરી માટેનો તાજેતરનો છૂટક ફુગાવાનો ડેટા જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ની નવી શ્રેણીના આધારે, ફુગાવાનો દર 2.75 ટકા નોંધવામાં આવ્યો હતો. આ વખતે, ડેટા 2024 ના નવા આધાર વર્ષ અનુસાર તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ, CPI ની ગણતરી 2012 ને આધાર વર્ષ તરીકે ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવતી હતી. આધાર વર્ષમાં ફેરફાર ફુગાવાના અંદાજની પદ્ધતિ અને અવકાશમાં પણ નોંધપાત્ર ફેરફારો દર્શાવે છે.
આધાર વર્ષમાં ફેરફાર સાથે શું બદલાયું છે?
આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય (NSO) એ બદલાતા ગ્રાહક ખર્ચ પેટર્નને ધ્યાનમાં લેવા માટે નવી શ્રેણીમાં ઘણા સુધારા કર્યા છે.
નવા ગ્રાહક બાસ્કેટમાં વસ્તુઓની સંખ્યા 259 થી વધારીને 308 કરવામાં આવી છે, અને સેવાઓની સંખ્યા 40 થી વધારીને 50 કરવામાં આવી છે. આનો હેતુ ફુગાવાનું વધુ સચોટ અને વાસ્તવિક ચિત્ર રજૂ કરવાનો છે, જે લોકોની વર્તમાન જીવનશૈલી અને વપરાશ વર્તનને વધુ સારી રીતે પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ખાદ્ય ફુગાવા પર નિયંત્રણ
જાન્યુઆરીમાં ખાદ્ય ફુગાવો 2.13 ટકા હતો, જે એકંદર છૂટક ફુગાવાના દર કરતા ઓછો હતો. આ સૂચવે છે કે ખાદ્ય ભાવો પ્રમાણમાં સ્થિર રહ્યા છે.
નવી શ્રેણીમાં ગ્રામીણ મકાન ભાડું, ઓનલાઈન મીડિયા સેવાઓ અને CNG અને PNG જેવા ઇંધણ જેવી ઘણી નવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ડિજિટલ અને વહીવટી સ્ત્રોતોમાંથી ડેટાનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવા માટે ટેલિફોન ચાર્જ, રેલ અને હવાઈ ભાડા, પોસ્ટેજ, ઇંધણ અને OTT સબ્સ્ક્રિપ્શન જેવી સેવાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર ગ્રાહકોની ડિજિટલ નિર્ભરતા અને બદલાતી જીવનશૈલીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
જૂની અને નવી શ્રેણી વચ્ચેનો તફાવત
તુલનાત્મક રીતે, 2012 ના મૂળ વર્ષ સાથે જૂની શ્રેણી હેઠળ, જાન્યુઆરી 2025 માં છૂટક ફુગાવો 4.26 ટકા હતો, જે ડિસેમ્બરમાં 1.33 ટકા હતો. મૂળ વર્ષમાં ફેરફાર અને ગ્રાહક બાસ્કેટના પુનર્ગઠનને કારણે નવી અને જૂની શ્રેણીના આંકડા વચ્ચેનો તફાવત કુદરતી માનવામાં આવે છે.
RBI નીતિ પર અસર?
ફુગાવો હાલમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંકની લક્ષ્ય શ્રેણીમાં છે. આવી સ્થિતિમાં, બજાર વ્યાજ દરો પર RBIના વલણ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. જોકે, આધાર વર્ષમાં ફેરફારને કારણે, સીધી ડેટા સરખામણી કરતી વખતે સાવધાની રાખવાની જરૂર પડશે.
એકંદરે, નવી CPI શ્રેણીને ફુગાવાના મૂલ્યાંકનને વધુ વ્યાપક, આધુનિક અને વર્તમાન વપરાશ વલણો સાથે સુસંગત બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
