Real Estate Investment: મકાનમાલિક બન્યા વિના મેળવો ભાડાની નિયમિત આવક, જાણો REITs ના ફાયદા
મધ્યમ વર્ગના રોકાણકારો માટે ઘર કે ફ્લેટ ખરીદીને તેમાંથી નિયમિત ભાડાની આવક મેળવવી એ હંમેશાં એક સપનું હોય છે. પરંતુ આજના સમયમાં મેટ્રો અને મોટા શહેરોમાં પ્રોપર્ટીના વધી રહેલા ભાવને કારણે ₹20 થી ₹30 લાખના બજેટમાં સારી લોકેશન પર ફ્લેટ ખરીદવો લગભગ અશક્ય બની ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં બજારમાં રીટ્સ (REITs – Real Estate Investment Trusts) એક મજબૂત અને આધુનિક વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. આ વિકલ્પ તમને લાખો-કરોડોની જમીન કે આખી ઇમારત ખરીદ્યા વિના જ કમર્શિયલ પ્રોપર્ટીમાંથી કમાણી કરવાની ઉત્તમ તક આપે છે.
હવે મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે આટલા બજેટમાં ફ્લેટ ખરીદવો વધુ ફાયદાકારક છે કે પછી રીટ્સ (REITs) માં પૈસા રોકવા? ચાલો બંનેના ફાયદા અને મર્યાદાઓ સમજીએ.
શું છે REITs અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડની તર્જ પર કામ કરતા રીટ્સ (REITs) નાના અને મોટા રોકાણકારો પાસેથી ભંડોળ એકત્ર કરે છે. આ એકત્રિત રકમનો ઉપયોગ મોટા આઈટી પાર્ક, શોપિંગ મોલ અને પ્રીમિયમ ઓફિસ કોમ્પ્લેક્સ જેવી પ્રાઇમ કમર્શિયલ પ્રોપર્ટીઝ ખરીદવામાં અને ડેવલપ કરવામાં થાય છે.
જો તમારું બજેટ ₹20 થી ₹30 લાખ છે, તો સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, રજિસ્ટ્રેશન ફી, બ્રોકરેજ અને મેન્ટેનન્સના ખર્ચ બાદ કર્યા પછી કોઈ સારા શહેરમાં ફ્લેટ મેળવવો ખૂબ મુશ્કેલ છે. જ્યારે રીટ્સ (REITs) દ્વારા તમે ખૂબ જ નાની રકમથી પણ આવી મોટી અને મોંઘી કમર્શિયલ પ્રોપર્ટીઝમાં આડકતરી રીતે હિસ્સેદારી મેળવી શકો છો. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) ના કડક નિયમો અનુસાર, રીટ્સ માટે તેમની ચોખ્ખી આવકનો ઓછામાં ઓછો 90 ટકા હિસ્સો રોકાણકારો વચ્ચે ડિવિડન્ડ કે વ્યાજ સ્વરૂપે વહેંચવો ફરજિયાત છે, જે રોકાણકારો માટે નિયમિત આવક સુનિશ્ચિત કરે છે.
ભાડાના ફ્લેટમાં રોકાણના ફાયદા અને જોખમો
પોતાનો એક ફ્લેટ હોવો એ ભૌતિક સંપત્તિનો અહેસાસ કરાવે છે. તે પ્રોપર્ટી તમારી સામે હોય છે, ભાડૂઆત કોણ રાખવો, ભાડું ક્યારે વધારવું અને ભવિષ્યમાં પ્રોપર્ટી ક્યારે વેચવી તે તમામ નિર્ણયો સંપૂર્ણપણે તમારા હાથમાં હોય છે. વિસ્તારનો વિકાસ થતાં પ્રોપર્ટીના ભાવ પણ ઝડપથી વધે છે.
પરંતુ તેની મર્યાદાઓ અને જોખમો પણ ઓછા નથી. ભારતમાં રહેણાંક સંપત્તિઓ (Residential Properties) માંથી મળતું વાર્ષિક ભાડું (Rental Yield) ખૂબ જ ઓછું છે, જે માત્ર 1.5% થી 4% ની આસપાસ જ રહે છે. આ ઉપરાંત દર વર્ષે પ્રોપર્ટી ટેક્સ, સોસાયટી મેન્ટેનન્સ અને મકાનની તૂટફૂટના રિપેરિંગનો ખર્ચ પણ મકાનમાલિકે જ ભોગવવો પડે છે. જો અમુક મહિનાઓ સુધી ભાડૂઆત ન મળે, તો ઘર ખાલી રહેવાનું આર્થિક નુકસાન અલગથી થાય છે.
તમારા માટે રોકાણનો કયો વિકલ્પ યોગ્ય છે?
જો તમે મકાનમાલિક બનવાની કે ભાડૂઆતો સાથેની રોજબરોજની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મેળવીને રીયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રનો નફો કમાવા માંગતા હોવ, તો REITs એક અદ્ભુત વિકલ્પ છે. તેમાં મેન્ટેનન્સ કે ટેક્સની કોઈ માથાકૂટ હોતી નથી. શેરબજાર સાથે જોડાયેલા હોવાને કારણે તેમાં લિક્વિડિટી (નાણાં મુક્ત કરવાની સરળતા) ખૂબ વધારે હોય છે, પરંતુ આ માટે તમારે બજારની વધઘટ સહન કરવા તૈયાર રહેવું પડે છે.
બીજી તરફ, જો તમારી પાસે પર્યાપ્ત મૂડી છે, સ્થાનિક રીયલ એસ્ટેટ માર્કેટની સારી સમજ છે અને તમે લાંબા ગાળા સુધી ભાડૂઆતો અને પ્રોપર્ટી સંબંધિત પડકારો સંભાળવા માનસિક રીતે તૈયાર હોવ, તો તમે ફિઝિકલ ફ્લેટ તરફ જઈ શકો છો. એક સંતુલિત પોર્ટફોલિયો બનાવવા માટે તમે તમારા નાણાંનો અમુક હિસ્સો રીટ્સમાં અને અમુક હિસ્સો ફિઝિકલ પ્રોપર્ટીમાં વહેંચીને પણ રોકાણ કરી શકો છો.
