Quick Commerce: બ્લિન્કિટ અને ઝેપ્ટો માટે પડકાર: ઈ-કોમર્સના દિગ્ગજો સાથે કેવી રીતે ટકશે આ કંપનીઓ?
ભારતીય રિટેલ માર્કેટમાં ‘ક્વિક કોમર્સ’ એટલે કે ઝડપી ડિલિવરીનો ક્રેઝ ચરમસીમા પર છે. જોકે, આ સેક્ટરમાં હવે મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. અત્યાર સુધી જે સેક્ટરમાં બ્લિન્કિટ (Blinkit), ઝેપ્ટો (Zepto) અને સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ (Swiggy Instamart) જેવા ખેલાડીઓનું વર્ચસ્વ હતું, ત્યાં હવે ઈ-કોમર્સના દિગ્ગજ એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટના પ્રવેશથી સ્પર્ધા વધુ આક્રમક બની છે.

વધતી સ્પર્ધા અને આક્રમક ‘પ્રાઈસ વોર’
એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે મોટી માત્રામાં ડિસ્કાઉન્ટ, કેશબેક અને ફ્રી ઓફર્સની લ્હાણી કરી રહ્યા છે. ‘એમેઝોન નાઉ’ ઓર્ડર વેલ્યુના આધારે કેશબેક આપી રહ્યું છે, જ્યારે ‘ફ્લિપકાર્ટ મિનિટ્સ’ તાજા શાકભાજી અને ફળો માત્ર 1 રૂપિયામાં વેચીને ગ્રાહકોને આકર્ષી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ઝેપ્ટો જેવી કંપનીઓ પણ અમુક પ્રોડક્ટ્સ પર ખૂબ જ આક્રમક કિંમતો રાખી રહી છે. આ પ્રવૃત્તિઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે કંપનીઓ હાલમાં માર્કેટ શેર મેળવવા માટે મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે.
બ્લિન્કિટ અને ઇન્સ્ટામાર્ટની સાવધ નીતિ
એક તરફ જ્યારે નવી કંપનીઓ ગ્રાહકો બનાવવા માટે પાછળ પડી છે, ત્યારે બ્લિન્કિટ અને ઇન્સ્ટામાર્ટ જેવા જૂના ખેલાડીઓ હાલમાં ‘નફા’ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. કોટક ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇક્વિટીઝના રિપોર્ટ મુજબ, બ્લિન્કિટ હાલમાં કિંમતો, ડિસ્કાઉન્ટ અને પ્લેટફોર્મ ફી બાબતે ખૂબ જ અનુશાસિત (Disciplined) વલણ અપનાવી રહી છે. બ્લિન્કિટે તો નાણાકીય વર્ષ 2026 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં ઓપરેટિંગ પ્રોફિટ પણ નોંધાવ્યો છે. જે સાબિત કરે છે કે આ કંપનીઓ હવે ગ્રાહક મેળવવા કરતા તેમને ટકાવી રાખવા અને યુનિટ ઇકોનોમિક્સ સુધારવા પર વધુ ભાર આપી રહી છે.

વિસ્તરણની રેસ: ડાર્ક સ્ટોર્સનું મહત્વ
આ સેક્ટરમાં વિજય મેળવવા માટે કંપનીઓ ડાર્ક સ્ટોર્સના નેટવર્કને ઝડપથી વિસ્તારી રહી છે:
બ્લિન્કિટ: માર્ચ 2027 સુધીમાં 3,000 ડાર્ક સ્ટોર્સ સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય.
એમેઝોન: 1,000 સ્ટોર્સનું નેટવર્ક તૈયાર કરવાનું લક્ષ્ય.
ફ્લિપકાર્ટ: આગામી થોડા મહિનાઓમાં 1,500 ડાર્ક સ્ટોર્સ સુધી પહોંચવાની યોજના.
નિષ્ણાતોના મતે, માત્ર સ્ટોર ખોલવા પૂરતું નથી. સ્ટોરનું મહત્તમ ઉપયોગ થાય અને ગ્રાહક વારંવાર ઓર્ડર આપે તે જરૂરી છે. એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટ હાલમાં તે જ સ્ટેજ પર છે જ્યાં બ્લિન્કિટ અને ઝેપ્ટો થોડા સમય પહેલા હતા, એટલે કે તેઓ માર્કેટમાં પોતાની જગ્યા બનાવવા માટે ભારે ખર્ચ કરી રહ્યા છે.
ભવિષ્યમાં શું અપેક્ષા રાખી શકાય?
આ સ્પર્ધાનો સૌથી મોટો ફાયદો ગ્રાહકોને થઈ રહ્યો છે, જેમને હવે સસ્તું અને ઝડપી સામાન મળી રહ્યો છે. જોકે, લાંબા ગાળે કંપનીઓ માટે આ મોડેલ ટકાવી રાખવું પડકારજનક છે. જે કંપનીઓ પોતાના ડાર્ક સ્ટોર્સનો ઉપયોગ માત્ર ડિલિવરી માટે નહીં, પણ વિવિધ પ્રકારના સામાન (SKU) વેચવા માટે અસરકારક રીતે કરશે, તે જ આ રેસમાં ટકી શકશે. ડેટમ ઇન્ટેલિજન્સના સતીશ મીનાના જણાવ્યા મુજબ, ગ્રાહકો હવે માત્ર ભારે ડિસ્કાઉન્ટથી આકર્ષિત નથી થતા, પરંતુ તેમને સર્વિસની ગુણવત્તા અને વસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા પણ જોઈએ છે.
