PM Modi: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિવાદ અને ભારતની રણનીતિ: પીએમ મોદીની વિદેશ યાત્રા કેવી રીતે ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે?
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં સર્જાયેલી અવરોધક સ્થિતિને કારણે ભારતની એલપીજી (LPG) સપ્લાય ચેઈન પર મોટું દબાણ આવ્યું હતું. જોકે, ભારત સરકારે સમયસર પગલાં ભરીને આ સંકટને ટાળવામાં સફળતા મેળવી છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ૧૫ મે થી ૨૦ મે દરમિયાન યુએઈ, નેધરલેન્ડ, સ્વીડન, નોર્વે અને ઇટાલીની મુલાકાત ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને ભવિષ્યની ટેકનોલોજી માટે અત્યંત નિર્ણાયક માનવામાં આવી રહી છે.
એલપીજી સંકટ: પડકારો અને સરકારી પગલાં
ભારતની તેલ અને ગેસ આયાતનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં જ્યારે શિપમેન્ટમાં વિલંબ થયો ત્યારે એલપીજીની અછત વર્તાવાની ભીતિ હતી. પરંતુ સરકારે બેવડી રણનીતિ અપનાવી:
ઘરેલું ઉત્પાદનમાં વધારો: પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના જણાવ્યા મુજબ, દેશમાં એલપીજીનું દૈનિક ઉત્પાદન ૩૫,૦૦૦ ટનથી વધારીને ૫૪,૦૦૦ ટન કરવામાં આવ્યું છે.
સ્ટોક અને સુરક્ષા: હાલમાં ભારત પાસે ૪૫ દિવસ ચાલે તેટલો પર્યાપ્ત ગેસનો ભંડાર છે, જેથી તાત્કાલિક કોઈ જોખમ નથી.
પીએમ મોદીની યાત્રાના મુખ્ય પડાવો અને મહત્વ
૧. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) – વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર
વડાપ્રધાનની મુલાકાતનો પ્રથમ અને સૌથી મહત્વનો પડાવ યુએઈ છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે ખાડી દેશો પર નિર્ભર છે.
ઊર્જા સુરક્ષા: રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે ઊર્જાના સ્થિર પુરવઠા અને લાંબાગાળાના રોકાણ અંગે ચર્ચા થશે.
ભારતીય સમુદાય: યુએઈમાં વસતા ૪.૫ મિલિયન ભારતીયોના હિતો અને આર્થિક સંબંધો પણ એજન્ડામાં ટોચ પર રહેશે.
૨. યુરોપ પ્રવાસ – ભવિષ્યની ટેકનોલોજી પર ધ્યાન
યુએઈ બાદ પીએમ મોદી ચાર યુરોપિયન દેશોની મુલાકાત લેશે, જ્યાં મુખ્ય ધ્યાન પરંપરાગત ઊર્જાને બદલે ક્લીન એનર્જી અને હાઈ-ટેક ક્ષેત્રો પર હશે:
નેધરલેન્ડ: સેમીકન્ડક્ટર ટેકનોલોજી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ (IMEC) માટે નેધરલેન્ડ ભારતનો મહત્વનો સાથી છે.
સ્વીડન: આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), ક્લાઈમેટ ટેકનોલોજી અને સંરક્ષણ (Defense) ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
નોર્વે: બ્લૂ ઈકોનોમી, દરિયાઈ સંસાધનો અને રિન્યુએબલ એનર્જીના ક્ષેત્રમાં નોર્વેની કુશળતાનો ભારત લાભ લેવા માંગે છે.
ઇટાલી: સંરક્ષણ સહયોગ, વિજ્ઞાન અને વ્યૂહાત્મક રોકાણો આ મુલાકાતનો મુખ્ય હેન્દ્રબિંદુ રહેશે.
મુલાકાતનું નિષ્કર્ષ
વડાપ્રધાનની આ મુલાકાત માત્ર રાજદ્વારી શિષ્ટાચાર નથી, પરંતુ ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવાની અને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં ભારતનું સ્થાન મજબૂત કરવાની એક કોશિશ છે. જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા હોય, ત્યારે યુરોપિયન દેશો સાથે ટેકનોલોજીકલ જોડાણ ભારતની લાંબાગાળાની પ્રગતિ માટે અનિવાર્ય છે.
